شهر كنگان
شهرستان كنگان در منتهي اليه جنوب شرق استان در نوار ساحلي خليج فارس قرار دارد واز نقاط ديدني استان بوشهر محسوب ميشود. بندر طاهري از توابع اين شهرستان در قرن چهارم هجري از اهميت بازرگاني زيادي برخوردار بود. خرابههاي بندرسيراف در غرب اين ناحيه در زمان استخري و مقدسي بزرگترين بندر ايران درخليج فارس بود و تمام كالاهايي كه از طريق دريا به ايران وارد ميشد در آن بندر توزيع ميشد و بعد از شيراز بزرگترين شهر اردشير خوره بود.
مجموعه قراين تاريخي موجود نشانگر آن است كه شهرستان كنگان نسبت به ساير شهرستانهاي استان از اهميت سوقالجيشي و بازرگاني و تاريخي جالب توجهي برخوردار است. علاوه برآثار به جا مانده از پيشينه تاريخي اين شهرستان كه عموماً تخريب شدهاند، چشمه آب گرم ميانلو در شمال كنگان از ديدنيهاي منطقه است.
بندر ديلم (مهروبان)
بندر قديمي مهروبان در بيستوچهار كيلومتري شمال بندر ديلم قرار داشت. آثارخرابههاي اين بندر هم اكنون در محلي به نام تل امامزاده مشهود است بندرديلم يا ديله تا پيش از خرابي بندر مهروبان كه در انتهاي راه باستاني معروف اصفهان- مهروبان قرار داشت، از بنادر بازرگاني مهم ايران بود. دليل نامگذاري ديلم به درستي مشخص نيست، اين نام شايد از اسم ديلمون كه نام قديمي جزيره بحرين است گرفته شده باشد. ديلم در زمان شورش قرامطه وآلبوسعيد نيز از مراكز نشر افكار قرامطه بود و گويا محل تولد حمدان قرامطنيز بوده است.
ناحيهاي كه در زمان قديم به آن شبانكاره ميگفتند با شهرستان دشتستان امروزي به مركزيت شهر برازجان يكي است. همانطور كه از كلمه شبانكاره كاملاً آشكار است، شغل اصلي مالكين شبانكاره ابتدا چوپاني و گلهداري بود كه پس از به قدرت رسيدن، شهر ايجرا مركز خود قرار دادند. اين شهر يكي از شهرهاي قديمي فارس بود و نزديك استهبان امروزي قرار داشت. نارنج و خرما و مخصوصاً انار آن مشهور است.
اين شهر پس از سقوط ملوك شبانكاره در نيمه اول قرن هشتم هجري قمري توسط «آل مظفر» خراب و ويران گرديد. ملوك شبانكاره از كازرون تا داراب را تحت نفوذ خود آورده بودند و در نواحي جنوبي فارس حكومت ميكردند. برازجان يكي از پايگاههاي مهم به شمار ميرفت و قلعهاي مستحكم داشت كه بقاياي آن هنوز وجود دارد.
مراكزتاريخي و ديدني
كاخ هخامنشي
كاخ كورش
آب انبار درخت
منطقه باستاني توز
تل مرو
تل طلسمي
تل حندق
تل پهن
دژ برازجان
شهرستان دير در پنجاه كيلومتري شمال غرب بندر طاهري از شهرستان كنگان واقع شده است. در اين شهرستان قلعه قديمي نيمه ويراني به نام قلعه جلالخان حاكم وجود دارد كه قدمت آن بيش از دويست سال نيست. در چند فرسخي شمال غرب دير نزديك محلي معروف به بردخون بقعه سادهاي به نام امامزادهشاه محمد وجود دارد كه از نظر قدمت و ارزش هنر معماري چندان اهميتي ندارد.
جاذبه هاي طبيعي
رودخانه مند
رودخانه شور
منطقه حفاظت شده مند
جزيره نخيلو
جزيره گرم
يكي از شهرستانهاي استان بوشهر، شهرستان دشتي به مركزيت خورموج است كه بخش كاكي در جنوب شرقي آن قرار دارد. كاكي مركز بلوك دشتي است كه در زمان قديم به آن ماندستان ميگفتند. ماندستان از نام رودخانه مند يا ماند گرفته شده است.
اين رودخانه در مناطقي كه به خليج فارس ميريزد به علت هموار و كمشيب بودن زمين، سرعت چنداني ندارد، لذا به نظر ميرسد آب رودخانه از حركت باز ايستاده (مانده) است. به همين جهت به اين رودخانه مند يا ماند نام دادهاند و كنارههاي آن را كه نزديك خليج فارس است ماندستان گفتهاند. وجه تسميه ديگر ماندستان آن است كه اين رودخانه و زمينهاي اطراف آن از نظر كشاورزي فايده چنداني ندارد و گويا رودخانه در آن حدود مانده است.
مراكزتاريخي و ديدني
برج قلعه خورموج
معبد كلات
نام يكي از آباديهاي تنگستان «تد دومري» است كه به عقيده عدهاي از انديشمندان و مورخين، يادآور قوم تجارت پيشه بسيار معروف خاورميانه امروزي (سوريه) يعني «تدمر» يا «پالمير» باستاني است. در مراوده مردم آشور، بابل، سومر واكد با سواحل خليج فارس و رفت و آمد فنيقيها و تدمري در خليج فارس و سواحل آن در دوران گذشته محل شك و ترديد نيست و در تمام طول سواحل، منطقهاي مناسبتر از منطقه تنگستان و دشتي و دشتستان نداشته است.
تنگستان ناحيه است در شرق دشتستان كه مركز آن اهرم است. قلعه معروف تنگستان در آبادي «پهلوان كشي» واقع است كه خرابههاي آن باقي مانده است. اهالي تنگستان در دوران اخير و از زمان زنديه تا اين اواخر به شجاعت و ميهنپرستي معروف بودهاند. در باب دلاوريها و فداكاريهاي اهالي غيور تنگستان در جنگ جهاني اول كه انگليسيها قصد حمله به شيراز را داشتند، داستانها گفتهاند.
مراكز ديدني
كوشك اردشير
قلعه زار خضر خان
منطقه روستايي اهرم
رودخانه اهرم
آبگرم اهرم
آبگرم قوچارك
آبگرم مير احمد
چشمه مير احمد