خدابنده
اين شهرستان با مساحتي بالغ بر 5151 كيلومتر مربع، در جنوب استان قرار دارد و مركز آن شهر «قيدار» است. طبق سرشماري سال 1375 ش، جمعيت اين شهرستان برابر با 163068 نفر است. شهرستان خدابنده داراي چهار بخش «افشار»، «بزينه‌ رود»، «سبي‌ سرود» و «مركزي»، چهار شهر «گرماب»، «زرين‌آباد»، «لجاس» و «قيدار» و ده دهستان است.

 مراكز ديدني: بقعه قيدار نبي (ع)، مسجد جامع لجاس، غاركتله خور (گرماب).

تنوع گويش و لهجه در كرمان زياد به چشم مي خورد و نا گفته نماند كه كرماني ها ، اصولا بيش از ساير مناطق فارسي صحيح را (كه همان فارسي دري باشد) تكلم مي كنند . در اين جا به چند نمونه از اصطلاحات زباني از جمله مثل هاي رايج در كرمان همراه با ترجمه آن اشاره مي شود .
1 -شله زرد ’ كه معمولا در ايام سوگواري طبخ مي شود در كرمان به آن ’ابراهيمخاني ’ نيزگفته مي شود .
2 -مفهوم (فتنه) سرو صدا يا حرفهاي بي ربط اوسونگلسون       
3 -انگل چنگل- چيزي را دستكاريكردن
4 -انجوجه ( تخمه آ‏فتاب گرددان )
5 -آرا- بزك يا آرايش كردن زنان
6 -آبپاش- آبسه دندان
7 -اس پس - يونجه                        
8 -اوتا - نخ قرقره
9 -اق - اظهارتنفر

جشن سده : سده جشن ملوك نامداراست - از فريدون و از جمي ادگار است
مراسم اين جشن كه از سنت هاي خاص كرمان است واقليت زرتشتي آن  را برپامي كنند به اين منوال است: دقيقا50 روزبه عيد نوروز مانده در محل با غجه بوداغاباد.زرتشتيان مقيم كرمان با دعوت رسمي ازرجال وشخصيت ها درمحل مذكور ضمن پذيرايي ازمدعوين در اوايل غروب آفتاب چند تن از موبدان زرتشتي در حالي كه لباس سفيد پوشيده اند و كلاه سفيد بر سر دارند و لاله هاي روشن در دست ، پنجه در پنجه هم مي گذارند و با خواندن او اورادي مخصوص بر گرد توره عظيم بوته هاي جمع مي شوند كه به اصطلاح محلي (درمون) مي گويند . چرخ مي زنند و پس ازچند مرته دور زدن بر گرد بوته ها يكي از آنها با لاله هايش در مسير وزش باد بوته هارا آتش مي زند . رفته رفته آتش انبوهي توليد مي شود و موبدان را دور مي كند . تمامي اين مراسم با آهنگ هاي شاد همراه است و عده اي نيز عقيده دارند كه پس از برپايي جشن سده زمين گرم مي شود و هوا سرد .

مراسم شب نهم محرم  : مشهور به شب چهل منبراست مردم باشمع و شيريني راه مي افتند ودرمساجد و نكايا شمع روشن ميكنند وتا 40شمع هم روشن مي كنندوكنارانها شيربني( نقل)مي ريزند و به تبع حاجتي كه دارند نيت مي كنند و نيزدر همين شب در تنور خانه چراغي روشن مي گذارند و تا صبح روزبعد به ان دست نميزنند