ملكان يكي از مناطق قديمي آذربايجان شرقي است و آثار به دست آمده از بقاياي شهر تاريخي سبلان و منطقه ملك كندي(ملكان) نشان مي دهد كه اين منطقه روزگاري داراي تمدني باشكوه بوده است و آثار به دست آمده از آن به روزگار ساساني باز مي گردد. درياچه ملكان و پل دختران از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي شهرستان ملكان به شمار مي آيند

مكان هاي ديدني و تاريخي

درياچه ملكان و پل دختران از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي شهرستان ملكان به شمار مي آيند.  

صنايع و معادن

عمده ترين صنايع شهرستان ملكان، صنايع مرتبط با فرآورده هاي كشاورزي است و انواع خشك بار از كارخانه هاي تهيه خشك بار در اين شهرستان توليد مي شود. از ديگر صنايع اين شهرستان مي توان از صنايع مربوط به آرد سازي، نان ماشيني، چوب بري، توليد مواد غذايي از قبيل ماكاروني، رب، كيك و … قطعات صنعتي و پلاستيكي، سنگ بري، اجاق گاز و… نام برد. هم چنين دو معدن سنگ ساختماني لاشه با ميزان برداشت ساليانه 25000 تن و چند معدن شن و ماسه در اين منطقه مورد بهره برداري است.  

كشاورزي و دام داري

ملكان به سبب حاصل خيزي خاك و مساعد بودن اوضاع جوي و دسترسي آسان به آب هاي سطحي و زيرزميني مركز كشاورزي مهمي است كه عمده ي محصولات آن غلات، ميوه به ويژه انگور، صيفي جات و سيب زميني است. دام داري و پرورش طيور نيز در ملكان اهميت زيادي دارد و انواع فرآورده هاي دامي نظير لبنيات، پوست و پشم از جمله صادرات اين شهرستان است. پرورش دام در اين بخش بيش تر شامل: گاو، گوسفند و بز بوده كه به شيوه ي روستايي و صنعتي توسط روستاييان صورت مي گيرد و به صورت گوشت و يا دام زنده به ساير نقاط ارسال مي شود. علاوه بر آن پرورش طيور به دو شيوه سنتي و صنعتي شامل: پرورش مرغ، ‌خروس، بوقلمون رواج دارد كه علاوه بر مصارف داخلي مقداري هم صادر مي شود. ملكان در 10 كيلومتري مراغه و در 155 كيلومتري تبريز قرار گرفته و راه ارتباطي آذربايجان شرقي – كردستان و آذربايجان شرقي – آذربايجان غربي از اين شهرستان عبور مي كند. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

ملكان در گذشته ملك كندي نام داشته كه به زبان محلي به معناي روستاي شاه است. شهرستان ملكان از شهرهاي قديمي آذربايجان شرقي است و آثار به دست آمده از بقاياي شهر تاريخي سبلان و منطقه ملك كندي(ملكان) نشان مي دهد كه اين منطقه روزگاري داراي تمدني باشكوه بوده است و آثار به دست آمده از آن به روزگار ساساني باز مي گردد.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان ملكان يكي از شهرستان هاي استان آذربايجان شرقي است. ملكان از مناطق قديمي آذربايجان شرقي است. مركز اين منطقه در 46 درجه و 06 دقيقه درازاي خاوري و 37 درجه و08 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1300 متري از سطح دريا واقع شده است. اين شهرستان از شمال به حومه بناب، از جنوب به شهرستان ميان دوآب، از خاور به مراغه و از باختر به درياچه اروميه محدود مي شود. ملكان در 10 كيلومتري مراغه و 155 كيلومتري تبريز قرار گرفته است. ملكان در جلگه اي هموار و رسوبي بر كرانه جنوب خاوري درياچه اروميه قرار گرفته و آب و هواي آن نسبتاً گرم و زمستان هاي آن معتدل است.ملكان يكي از مناطق قديمي آذربايجان شرقي است و آثار به دست آمده از بقاياي شهر تاريخي سبلان و منطقه ملك كندي(ملكان) نشان مي دهد كه اين منطقه روزگاري داراي تمدني باشكوه بوده است و آثار به دست آمده از آن به روزگار ساساني باز مي گردد. درياچه ملكان و پل دختران از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي شهرستان ملكان به شمار مي آيند

مكان هاي ديدني و تاريخي

درياچه ملكان و پل دختران از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي شهرستان ملكان به شمار مي آيند.  

صنايع و معادن

عمده ترين صنايع شهرستان ملكان، صنايع مرتبط با فرآورده هاي كشاورزي است و انواع خشك بار از كارخانه هاي تهيه خشك بار در اين شهرستان توليد مي شود. از ديگر صنايع اين شهرستان مي توان از صنايع مربوط به آرد سازي، نان ماشيني، چوب بري، توليد مواد غذايي از قبيل ماكاروني، رب، كيك و … قطعات صنعتي و پلاستيكي، سنگ بري، اجاق گاز و… نام برد. هم چنين دو معدن سنگ ساختماني لاشه با ميزان برداشت ساليانه 25000 تن و چند معدن شن و ماسه در اين منطقه مورد بهره برداري است.  

كشاورزي و دام داري

ملكان به سبب حاصل خيزي خاك و مساعد بودن اوضاع جوي و دسترسي آسان به آب هاي سطحي و زيرزميني مركز كشاورزي مهمي است كه عمده ي محصولات آن غلات، ميوه به ويژه انگور، صيفي جات و سيب زميني است. دام داري و پرورش طيور نيز در ملكان اهميت زيادي دارد و انواع فرآورده هاي دامي نظير لبنيات، پوست و پشم از جمله صادرات اين شهرستان است. پرورش دام در اين بخش بيش تر شامل: گاو، گوسفند و بز بوده كه به شيوه ي روستايي و صنعتي توسط روستاييان صورت مي گيرد و به صورت گوشت و يا دام زنده به ساير نقاط ارسال مي شود. علاوه بر آن پرورش طيور به دو شيوه سنتي و صنعتي شامل: پرورش مرغ، ‌خروس، بوقلمون رواج دارد كه علاوه بر مصارف داخلي مقداري هم صادر مي شود. ملكان در 10 كيلومتري مراغه و در 155 كيلومتري تبريز قرار گرفته و راه ارتباطي آذربايجان شرقي – كردستان و آذربايجان شرقي – آذربايجان غربي از اين شهرستان عبور مي كند. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

ملكان در گذشته ملك كندي نام داشته كه به زبان محلي به معناي روستاي شاه است. شهرستان ملكان از شهرهاي قديمي آذربايجان شرقي است و آثار به دست آمده از بقاياي شهر تاريخي سبلان و منطقه ملك كندي(ملكان) نشان مي دهد كه اين منطقه روزگاري داراي تمدني باشكوه بوده است و آثار به دست آمده از آن به روزگار ساساني باز مي گردد.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان ملكان يكي از شهرستان هاي استان آذربايجان شرقي است. ملكان از مناطق قديمي آذربايجان شرقي است. مركز اين منطقه در 46 درجه و 06 دقيقه درازاي خاوري و 37 درجه و08 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1300 متري از سطح دريا واقع شده است. اين شهرستان از شمال به حومه بناب، از جنوب به شهرستان ميان دوآب، از خاور به مراغه و از باختر به درياچه اروميه محدود مي شود. ملكان در 10 كيلومتري مراغه و 155 كيلومتري تبريز قرار گرفته است. ملكان در جلگه اي هموار و رسوبي بر كرانه جنوب خاوري درياچه اروميه قرار گرفته و آب و هواي آن نسبتاً گرم و زمستان هاي آن معتدل است.

ميانه يكي از شهرستان هاي استان آذربايجان شرقي است كه در ناحيه ي جنوب خاوري استان واقع شده است. ميانه كه در گذشته گرمرود گفته مي شد؛ به علت قرار گرفتن ميان اردبيل و زنجان؛ ميانه ناميده شده است. شهرستان ميانه يكي از قطب هاي مهم اقتصادي و كشاورزي آذربايجان شرقي است. بيش تر مردم اين منطقه به كشاورزي و دام داري اشتغال دارند. ارتفاعات بزغوش و تالاب ماهي آباد از جاذبه هاي طبيعي ميانه به شمار مي آيند. بناهاي تاريخي مانند مسجد ترك، كاروان سراي جمال آباد، پل هاي تاريخي، بقعه ها، قلعه ها و حمام روستاي ترك نيز از مكان هاي ديدني منطقه محسوب مي شوند.

مكان هاي ديدني و تاريخي

مكان هاي ديدني و تاريخي مهم ترين عناصر رونق گردشگري در شهرستان ميانه را تشكيل مي دهند. ارتفاعات بزغوش و تالاب ماهي آباد از جاذبه هاي طبيعي ميانه به شمار مي آيند. بناهاي تاريخي مانند مسجد ترك، كاروان سراي جمال آباد، پل هاي تاريخي، بقعه ها، قلعه ها و حمام روستاي ترك نيز از مكان هاي ديدني منطقه محسوب مي شوند.  

صنايع و معادن

صنايع كارگاهي شهرستان ميانه را توليد فايبرگلاس، توليد دفاتر تحرير، رنگ هاي صنعتي و ساختماني، انواع قطعات پلاستيكي، موزاييك سازي، كابينت فلزي، سردخانه رادياتورهاي شوفاژ،‌ آردسازي ماكاروني، لوازم بهداشتي، فرش ماشيني و… تشكيل مي دهد. معادن سنگ گچ، خاك صنعتي، سنگ نمك، سنگ پرليت، شن و ماسه، سيليس، دولوميت، سرب، و روي از مهم ترين كان هاي شهرستان ميانه هستند.  

كشاورزي و دام داري

در بيش تر كتب و اسناد تاريخي در وصف ميانه از انبوه محصولات ميوه و از دشت حاصل خيز آن خبر داده شده است. هم اكنون نيز شهرستان ميانه يكي از قطب هاي مهم اقتصادي و كشاورزي آذربايجان شرقي محسوب مي شود. بيش تر مردم منطقه به كشاورزي و دام داري اشتغال دارند. آب مورد نياز براي كشاورزي از رود و چاه ها تامين مي شود و محصولات گندم، جو، برنج، بنشن، انگور، سيب، گلابي، زردآلو و گردو از مهم ترين محصولات كشاورزي منطقه به شمار مي آيند. چون ميانه در كرانه ي رودهاي ميانه چايي، قرانتو و آيدو غموش قرار گرفته كشاورزي آن داراي اهميت است به طوري كه 85% از مردم اين شهرستان به كشاورزي اشتغال دارند. دام داري و دام پروري كه از مهم ترين فعاليت هاي اقتصادي ميانه محسوب مي شود؛ از دير باز در اين سرزمين رواج داشته است. پرورش دام در اين شهرستان بيش تر شامل گوسفند و بز بوده كه توسط عشاير و روستاييان صورت مي گيرد. علاوه بر آن پرورش طيور به دو شيوه ي سنتي و صنعتي شامل: پرورش مرغ و خروس، بوقلمون، غاز و اردك مي شود كه در حد خودكفايي توليد مي شود. زنبور داري نيز در اين شهرستان از رواج كاملي برخوردار است. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

ميانه كه در گذشته گرمرود گفته مي شد؛ به علت قرار گرفتن ميان اردبيل و زنجان ميانه
ناميده شده است. ميانه يكي از شهرهاي تاريخي و كهن آذربايجان و ايران است. در سال 720 قبل از ميلاد در آذربايجان و كردستان امروزي، سرزمين ماننا قرار داشت و مركز آن در نزديكي درياچه اروميه بود. در مرزهاي اين سرزمين نواحي نيمه مستقلي وجود داشتند كه تابع ماننا بودند. مانند زيكرتو، (در ناحيه ميانه و اردبيل كنوني)، اندريا (در بخش سفلاي دره قزل اوزن) و سرزمين ديوك يا ديااكو، (به احتمال قوي، در بخش علياي دره قزل اوزن) ميانه پايگاه نيروهاي سلاطين و محل كسب فرامين آن ها بود. اوچ تپه كه امروز يكي از دهستان هاي اين شهر است، در زمان نادرشاه افشار قرارگاه لشكريان او بود. نادر در لشكركشي هاي خود بر عليه عثماني بيش تر در اين محل اقامت مي كرد. در زمان احمدشاه قاجار، ميانه يكي از مراكز حكومتي خاندان فيروز ميرزا فرمان فرماييان بود.
 

مشخصات جغرافيايي

ميانه مركز شهرستان ميانه، در درازاي خاوري 47 درجه و 43 دقيقه، پهناي شمالي 37 درجه و 25 دقيقه و در ارتفاع 1100 متري از سطح دريا واقع شده است. اين منطقه در 171 كيلومتري جنوب خاوري تبريز و در مسير راه اصلي ميانه – تبريز قرار دارد. ميانه از شمال به شهرستان سراب و اردبيل، از خاور به خلخال، از جنوب به زنجان و از باختر به شهرستان هاي بستان آباد و هشترود محدود مي شود. آب و هواي اين شهرستان معتدل و خشك است. راه هاي دسترسي به ميانه به اين قرار است : مسير راه اصلي تبريز – زنجان تا تبريز 171 كيلومتر و تا شهر زنجان 109 كيلومتر، راه فرعي ميانه – خلخال به درازاي 132 كيلومتر.

آذرشهر يكي از شهرستان هاي مهم استان آذربايجان خاور ي است كه در نخستين سده هاي اسلام به دافرقان مشهور بوده است. خاك حاصل خيز و چشمه سارها و رودهايي كه در منطقه جريان دارند؛ منجر به شكوفايي اقتصادي منطقه شده و موجبات وجود انواع محصولات كشاورزي و باغي در اين ناحيه را فراهم آورده است. جاذبه هاي طبيعي و تاريخي متعدد، شهرستان آذرشهر را به يكي از نقاط ديدني استان آذربايجان خاور ي تبديل كرده است. جلگه و سواحل درياچه اروميه، كوه هاي مرتفع سلسه كوهستان سهند باختري، چشمه آب معدني تاپ تاپان و غار قدمگاه كه ساختاري شبيه به يك مسجد دارد، چشم اندازهاي طبيعي شهرستان آذر شهر را تشكيل مي دهند. قدمت طولاني شهرستان آذرشهر كه به پيش از حكومت اشكانيان و ساسانيان مي رسد؛ باعث شده كه تپه هاي باستاني زيادي در اطراف اين منطقه يافت شوند. مقبره پيرلر، مسجد روميان و مسجد قدمگاه، از مهم ترين مكان هاي ديدني اين شهرستان محسوب مي شوند. مردم آذر شهر بيش تر به داد و ستد، سوداگري، پيشه وري و پاره اي از كارهاي توليدي و بازرگاني و خدمات دولتي اشتغال دارند. صنايع دستي اين منطقه رونق خوبي دارد و از نظر صنعت و معدن نيز از شكوفايي قابل توجهي برخوردار است.

مكان هاي ديدني و تاريخي

جاذبه هاي طبيعي و تاريخي متعدد، شهرستان آذرشهر را به يكي از نقاط ديدني استان آذربايجان شرقي تبديل كرده است. قدمت طولاني شهرستان آذرشهر كه به پيش از حكومت اشكانيان و ساسانيان مي رسد، باعث شده كه تپه هاي باستاني زيادي در اطراف اين منطقه يافت شوند. مقبره پيرلر، مسجد روميان و مسجد قدمگاه -كه ابتدا آتشكده بوده و قدمت آن به دوران پيش از تاريخ نسبت داده مي شود- از مهم ترين مكان هاي ديدني اين شهرستان به شمار مي آيند. طبيعت زيبا نيز به ياري جاذبه هاي تاريخي اين منطقه آمده و مجموعه ي ديدني را با نام شهرستان آذرشهر به وجود آورده است. جلگه و سواحل درياچه اروميه، كوه هاي مرتفع سلسه كوهستان سهند باختري، باغ هاي سرسبز و خرم اين ناحيه، درختان گردوي كهن سال، چشمه آب معدني تاپ تاپان و غار قدمگاه - كه ساختاري شبيه به يك مسجد دارد- برخي از چشم اندازهاي طبيعي شهرستان آذر شهر را تشكيل مي دهند.  

صنايع و معادن

صنايع شهرستان آذرشهر به دو دسته صنايع كارخانه اي و صنايع دستي تقسيم مي شود. صنايع كارخانه اي منطقه عبارت است از: كارخانه هاي كمپوت سازي، پتو بافي، سردخانه و ميوه خشك كني و كمپوت سازي كه به رونق منطقه افزوده است. در محدوده ي اين شهرستان معادن متعددي وجود دارد كه مهم ترين آن ها عبارتنداز: معدن سنگ آهك شيرامين، معدن سنگ تزييني آذر شهر، معادن شن و ماسه و معدن سنگ آهك آذر شهر.
مجتمع معدني آذر شهر به علت دارا بودن تراورتن هاي متنوع و مرمر (آرگونيت) در زمره ي مهم ترين صادرات سنگ كشور محسوب مي شود. سنگ لاشه به همراه سنگ هاي تزييني از اين معدن استخراج شده و جهت تهيه آهك بنايي مصرف مي شود. نادر ميرزا در كتاب خود از معادن مرمر اين ناحيه سخن گفته است. هم اكنون نيز معادن سنگ مرمر در اين ناحيه به چشم مي خورد.
 

 كشاورزي و دام داري

خاك حاصل خيز و چشمه سارها و رودهايي كه در منطقه جريان دارند منجر به شكوفايي اقتصادي منطقه گرديده و غلات، تره بار، حبوبات، سيب زميني، پياز، نخود، صيفي جات، ‌انواع ميوه ها، خشكبار، مغزبادام، گردو، برگه زردآلو و كشمش از محصولات اين شهرستان است. انگور نيز در اطراف شهر به فراواني وجود دارد. پرورش دام در اين شهرستان شامل گاو،‌ گوسفند و بز بوده كه به علت وجود مراتع غني از رواج زيادي برخوردار است. علاوه بر آن پرورش طيور به شيوه سنتي شامل پرورش مرغ و خروس، اردك، غاز و بوقلمون رايج است كه علاوه بر تامين نيازمندي هاي داخلي مقاديري نيز صادر مي شود. شير و فرآورده هاي شيري و دامي نيز از محصولات مهم اين خطه است.  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

آذرشهر از شهرهاي قديمي آذربايجان است كه در نخستين سده هاي اسلام به دافرقان مشهور بوده است. هم چنين تا سال 1316 دهخوارقان ناميده مي شده است كه با تصويب فرهنگستان قديم به واسطه وجود آذركوه و آتشكده دهخوارقان آن را "آذر شهر" ناميدند.
بقاياي آتشكده ها و آتشگاه ها در اين ناحيه نشانه آن است كه سابقه آذرشهر به روزگار هخامنشيان مي رسد. در تاريخ طبري آمده كه چون تازيان بر منطقه آذربايجان دست يافتند، ‌در دهخوارقان به جاي آتشكده ها مساجد بسياري برافراشته شد، و سپس مردم شهر آن چه اعراب ويران كرده بودند، ‌آباد نمودند. حمدلله مستوفي از دهخوارقان و از فراواني باغستان ها و بسياري انگور و نكويي غله و پنبه و ميوه اش سخن به ميان آورده. در روزگار مغول آذر شهر آسيب فراوان ديد اما چون مغولان بر آذربايجان دست يافتند به واسطه خوشي آب و هوا در اين منطقه ماندگار شدند. زماني كه عثماني ها بر آذر شهر دست يافتند مردم زير سلطه عثماني ها نرفتند تا اين كه شاه اسماعيل صفوي بر آذربايجان دست يافته سلطه عثماني ها را از آذر شهر برانداخت. پس از سقوط صفويه آذر شهر در چنگال افغاني ها و عثماني ها قرار مي گيرد تا اين كه نادر به نفوذ اين دو بيگانه پايان مي دهد. هم اينك آذر شهر يكي از شهرهاي آباد و زيباي آذربايجان شرقي است.
 

مشخصات جغرافيايي

شهرستان آذر شهر از شمال، خاور و باختر به اسكو، و از جنوب به شهرستان مراغه محدود مي شود. شهر آذر شهر مركز شهرستان در درازاي خاوري 45 درجه و 58 دقيقه و پهناي شمالي 37 درجه و 45 دقيقه و در ارتفاع 1390 متري از سطح دريا واقع شده است. شهر آذرشهر مركز شهرستان است كه در 45 كيلومتري جنوب باختري شهر تبريز بر سر راه ترانزيتي تبريز – مراغه و كردستان قرار گرفته است.‌ آب و هواي آذر شهر در تابستان ها معتدل و در زمستان ها سرد و پر برف است. كوه هاي قبله داغي و قاف داغي و ترشكوه داغي از كوه هاي معروف منطقه است. راه ترانزيتي مهم ارتباطي آذربايجان شرقي به كردستان و آذربايجان غربي و راه آهن تبريز – مراغه از مهم ترين مسيرهاي ارتباطي اين خطه به شمار مي آيد.

هريس يكي از قديمي ترين مناطق آذربايجان شرقي است. بر اساس نام هايي كه در وقف نامه ربع رشيدي آمده؛ مي توان گفت هريس در قرن هاي هفتم و هشتم هجري قمري؛ روستاي بزرگ و آبادي بوده است. قالي هاي هريس از شهرت جهاني برخوردار اند و نام اين منطقه؛ در دوردست ها نيز براي اهالي هنر شناخته شده است. آب و هواي اين منطقه به نسبت سرد و نيمه خشك است و رودهايي نيز در آن جريان دارند. هريس يك منطقه ي كشاورزي است و بش تر مردم آن به كشاورزي، دام داري و بافت قالي اشتغال دارند. صنايع اين شهرستان بيش تر از نوع كارگاهي و دستي بوده و موزاييك سازي و آهك پزي را شامل مي شود. چشم انداز شهرستان هريس كوهستاني است و كوهستان قوشاداغ و گردنه گويجه بئل از ديدني ترين مناطق كوهستاني ابن ناحيه اند كه چشم انداز بسيار زيبايي دارند. وجود اماكن قديمي و تاريخي چون: مسجدجمال آباد و بقعه شيخ اسحاق و قبور قديمي سبب رونق جاذبه هاي تاريخي و معماري در اين منطقه شده اند.

مكان هاي ديدني و تاريخي

چشم انداز شهرستان هريس كوهستاني است و كوهستان قوشاداغ و گردنه گويجه بئل از ديدني ترين مناطق كوهستاني ابن ناحيه اند كه چشم انداز بسيار زيبايي دارند. اماكن قديمي و تاريخي چون مسجدجمال آباد و بقعه شيخ اسحاق و قبور قديمي از جاذبه هاي تاريخي و معماري منطقه ي هريس به شمار مي روند.  

صنايع و معادن

صنايع اين شهرستان بيش تر از نوع كارگاهي و دستي است و شامل: موزاييك سازي و آهك پزي مي شود. در سال هاي اخير يك كارخانه موكت سازي نيز به اين صنايع اضافه شده است. هم چنين يك معدن زرنيخ در 20 كيلومتري شمال باختري هريس و يك معدن سنگ گچ در 27 كيلومتري جنوب باختري هريس واقع شده است. 

كشاورزي و دام داري

هريس يك منطقه ي كشاورزي است و بش تر مردم آن به كشاورزي و دام داري اشتغال دارند. محصولات گندم، جو، بنشن، تره بار، گياهان علوفه اي، هندوانه و چغندر قند از محصولات عمده اين منطقه است. وجود كوه هاي ييلاقي و سرسبز و مراتع مستعد و درجه يك در جذب عشاير جهت چراي تابستانه دام ها موثر بوده و سبب رونق دام پروري شده است. پرورش دام در اين شهرستان شامل: گوسفند،‌ بز، گاو، گاو ميش و اسب است. پرورش طيور نيز شامل: مرغ تخمي و گوشتي (صنعتي) و بومي مي شود. پرورش زنبور عسل نيز در اين شهرستان به دو صورت مدرن و بومي صورت مي گيرد. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

هريس يكي از قديمي ترين مناطق آذربايجان شرقي است. در وقف نامه ربع رشيدي نام بسياري ازآبادي هاي آذربايجان آمده است و نشان مي دهد كه پاره اي از‌ آن ها ( نظير هريس ) در قرن هاي هفتم و هشتم هجري قصبه هايي آباد و بزرگ بوده اند. چند بناي تاريخي مهم از دوره ي فرمان روايي ايلخانان و جانشينان آنان در اين بخش به جاي مانده است كه عبارتند از: بقعه شيخ اسحاق (در روستاي خانقاه خانمرود) گورستان مينق، گورستان هيق، گورستان گوور، مسجد سنگي جمال‌ آباد، و مسجد اسنق (مربوط به قرن هشتم هجري). هريس يكي از قديمي ترين مراكز صنعت فرش در آذربايجان و ايران است و فرش هاي«مرز بلند» آن شهرت جهاني دارند.  

مشخصات جغرافيايي

هريس يكي از شهرستان هاي استان آذربايجان شرقي است كه در ناحيه ي مركزي استان واقع شده است. شهرستان هريس در 10 كيلومتري شمال خاوري تبريز و 24 كيلومتري خاور جاده اصلي تبريز – اهر قرار گرفته است. مركز اين شهرستان در درازاي خاوري 47 درجه و 07 دقيقه و 38 درجه و 15 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1900 متري از سطح دريا قرار گرفته است. شهرستان هريس از شمال به شهرستان اهر، از باختر به شهرستان تبريز، از جنوب به بستان آباد و سراب و ازخاور به مشگين شهر محدود مي شود. آب و هواي اين منطقه به نسبت سرد و نيمه خشك است و رودهايي نيز در آن جريان دارند. راه هريس – ينگجه به درازاي 26 كيلومتر كه به راه اصلي اهر – تبريز مي پيوندد و مسير شمالي – جنوبي هريس – مهربان به درازاي 23 كيلومتر از مسيرهاي دسترسي به اين منطقه هستند.

هشترود از قدمتي ديرينه و كهن برخوردار است، در دوره ي ساسانيان از روستاهاي مهم منطقه بوده و در طول تاريخ بارها تخريب و دوباره بازسازي شده است. اساس اقتصاد اين منطقه بر كشاورزي و دام داري استوار بوده و محصولات مختلف كشاورزي و باغي در اين شهرستان به عمل مي آيد. صنايع دستي و كارخانه اي نيز مهم ترين صنايع شهرستان هشترود را تشكيل مي دهند. كوهستان سهند و تالاب هاي متعدد شهرستان هشترود از جاذبه هاي طبيعي اين منطقه و قلعه ضحاك كه يكي از معروف ترين و قديمي ترين قلعه هاي استان آذربايجان شرقي است، از جاذبه هاي تاريخي اين ناحيه به شمار مي آيد.

مكان هاي ديدني و تاريخي

كوهستان سهند و تالاب هاي متعدد شهرستان هشترود از جاذبه هاي طبيعي اين منطقه محسوب مي شوند كه در قسمت جاذبه هاي طبيعي به طور كامل به آن ها پرداخته شده است. قلعه ضحاك كه يكي از معروف ترين و قديمي ترين قلعه هاي استان آذربايجان شرقي مي باشد، در شهرستان هشترود واقع شده و اطلاعات مربوط به آن در قسمت جاذبه هاي تاريخي و معماري شهرستان هشترود آورده شده است.  

صنايع و معادن

صنايع هشترود بيش تر كارگاهي بوده و شامل كارخانه هاي مواد غذايي، آرد سازي، پنير سازي، خوراك دام، توليد ابزار كشاورزي، ورق كاري، صنايع سلولزي، تيرچه بلوك، گچ سازي، سنگ بري، موزاييك سازي، آجرفشاري، ماكاروني، ظروف ملامين و … است. معادن كائولن، سنگ مرمر، گچ، نمك آبي، چهار معدن سولفات كلسيم، يك معدن كلرور سديم و 3 معدن سنگ مرمريت نيز در اين شهرستان مورد بهره برداري قرار گرفته است. 

 
كشاورزي و دام داري

هشترود منطقه اي كشاورزي است و محصولات عمده آن گندم، جو، حبوبات، تره بار، گياهان علوفه اي، سيب، زردآلو، و گردو است. دام داري و دام پروري از جمله فعاليت هاي مهم شهرستان هشترود است و علت اين امر وجود مراتع غني كوهستاني و كوه پايه اي است كه مورد استفاده دام هاي روستاييان منطقه است. پرورش دام در اين شهرستان بيش تر شامل گاو، گوسفند و بز بوده كه توسط عشاير و روستاييان صورت مي گيرد. پرورش طيور به دو شيوه سنتي و صنعتي شامل پرورش مرغ ، غاز، اردك و بوقلمون است. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

نام اوليه هشترود تا قرن حاضر ‹‹سراسكندر›› بوده كه از وجه تسميه آن اطلاعي در دست نيست. بعدها به نام سرسكن ( سر جدا كردن ) ناميده شده است. اين نام نيز بعد ها تغيير كرده و به علت وجود 8 رودخانه در منطقه به نام هشترود ناميده شده است. شهرستان هشترود داراي قدمتي ديرينه و كهن است كه در دوره ساسانيان از روستاهاي مهم منطقه بوده و در طول تاريخ بارها تخريب و دوباره بازسازي شده است.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان هشترود از شمال به شهرستان بستان آباد، از خاور به ميانه، از جنوب خاوري به زنجان، از جنوب به شاهين دژ، از جنوب باختري به مياندوآب و از باختر به شهرستان مراغه محدود مي شود. آب و هواي هشترود نسبتا سرد و خشك است. هشترود در 47 درجه و 03 دقيقه درازاي خاوري و 37 درجه و 28 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1660 متري از سطح دريا واقع شده است. اين منطقه در مسير اصلي قره چمن – مراغه قرار گرفته و 119 كيلومتر تا تبريز و 94 كيلومتر تا شهر مراغه فاصله دارد

مراغه از مناطق كهن آذربايجان شرقي است كه گفته مي شود در دوره مادها ساخته شده است. مراغه يك منطقه ي كشاورزي است و تنوع محصولات و فرآورده هاي كشاورزي آن را به يكي از مناطق مهم آذربايجان شرقي تبديل كرده است. گفته مي شود در زمان داريوش، آذربايجان شرقي يكي از ساتراپ هاي ايران و پايتخت آن شهر شيز بوده كه در جنوب خاوري مراغه قرار داشته است. از نظر كشاورزي و باغ داري اين شهرستان وضع بسيار خوب و پر رونقي داشته و نوع كشت آن آبي و ديمي است. مراغه در زمينه ي صنايع وابسته به كشاورزي فعاليت دارد و بيش تر كارخانه هاي موجود در آن به كار تهيه خشكبار اشتغال دارند. جاذبه هاي طبيعي شهرستان مراغه؛ اين منطقه را به يكي از زيباترين مناطق آذربايجان شرقي تبديل كرده است. وجود كوهستان سهند و نزديكي به ساحل درياچه اروميه همراه با دشت سبز مراغه، وجود غارهامپوييل كه معروف ترين غار منطقه است، آثار تاريخي و باستاني فراوان از جمله مساجد قديمي مانند: مسجدجامع مراغه، مقبره هاي مشاهير، قلعه ها، برج ها، كليساهاي زيبا، سدها و پل هاي قديمي و از همه مهم تر رصدخانه ي مراغه اين منطقه را به لحاظ طبيعي و تاريخي به يكي از مناطق ديدني و غني استان آذربايجان شرقي تبديل كرده است.

مكان هاي ديدني و تاريخي

جاذبه هاي طبيعي شهرستان مراغه؛اين منطقه را به يكي از زيباترين مناطق آذربايجان شرقي تبديل كرده است. وجود كوهستان سهند و نزديكي به ساحل درياچه اروميه همراه با دشت سبز مراغه، وجود غار هامپوييل كه معروف ترين غارآذربايجان است، آثار تاريخي و باستاني فراوان از جمله مساجد قديمي مانند: مسجد جامع مراغه، مقبره هاي مشاهير، قلعه ها، برج ها، كليساهاي زيبا، سدها و پل هاي قديمي و از همه مهم تر رصدخانه ي مراغه اين منطقه را به لحاظ طبيعي و تاريخي به يكي از مناطق ديدني و غني استان آذربايجان شرقي تبديل كرده است. 

صنايع و معادن

مراغه در زمينه صنايع وابسته به كشاورزي فعاليت دارد و بيش تر كارخانه هاي موجود در آن به كار تهيه خشكار اشتغال دارند. صنايع ماشيني شهرستان مراغه شامل كارخانه هاي سبزي خشك كني، كالباس سازي، پنير سازي، فرآورده هاي گوشتي، بسته بندي چاي و خشكبار، توليد رب گوجه فرنگي، توليد ماكاروني، كمپوت سازي، بسته بندي عسل و موم، پارچه بافي، ريسندگي و بافندگي، ‌آردسازي، توليد و بافت البسه كشباف، پتو بافي، درب هاي پيش ساخته، صابون سازي، پوست و چرم سازي، ظروف ملامين، موزاييك سازي، بلور سازي، ابزار و يراق، شيريني سازي و … مي شود. هم چنين يك معدن سنگ آهك با ميزان استخراج بالا درحوالي مراغه وجود دارد.  

كشاورزي و دام داري

مراغه يك شهر كشاورزي است و تنوع محصولات و فرآورده هاي كشاورزي آن را تبديل به يكي از شهرهاي مهم آذربايجان شرقي نموده است. از نظر كشاورزي و باغ داري اين شهرستان وضع بسيار خوب و پر رونقي داشته و نوع كشت آن آبي و ديمي است. فرآورده هاي كشاورزي در شهرستان مراغه عبارتنداز: گندم،‌ جو، نباتات علوفه اي، ذرت، بنشن و تره بار كه علاوه بر رفع نيازمندي هاي داخلي مقادير زيادي نيز صادر مي شود. فرآورده هاي باغي مراغه بسيار متنوع بوده و عبارتنداز: سيب، انگور، بادام،‌ زردآلو، گردو، آلو، هلو، شليل، گلابي، به، گيلاس، توت، زالزالك، سنجد و فندق كه برخي به صورت خشك بار به كشورهاي حوزه خليج فارس و كشورهاي اروپايي در بسته بندي هاي استاندارد صادر مي شود.
كلمه مراغه مختصر شده قريه المراغه به معني چراگاه ها مي باشد و گويند سابقاَ ايرانيان آن را افرازه رود مي گفتند و اين معنا به وضوح اهميت دام داري را در اين منطقه روشن مي كند. وجود مراتع حاصل خيز و فراوان در اين شهر مراغه را به لحاظ دام داري نيز در رديف شهرهاي مهم آذربايجان شرقي قرار داده است. پرورش دام در اين شهرستان بيش تر شامل گاو، گوساله، گوسفند و بز است كه به شيوه هاي روستايي و صنعتي انجام مي شود. هم چنين اين شهرستان در زمينه زنبورداري فعاليت چشم گيري دارد. زنبور داري نيز به شيوه سنتي و مدرن انجام مي گيرد.
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

كلمه مراغه مختصر شده قريه المراغه به معني چراگاه ها است و گويند: در سابق ايرانيان آن را افرازه رود مي گفتند. مراغه از شهرهاي كهن آذربايجان است. بر اساس تحقيقاتي كه به عمل آمده؛ شهر مراغه در دوره مادها ساخته شده و گفته مي شود؛ در زمان داريوش، آذربايجان يكي از ساتراپ هاي ايران و پايتخت آن شهر شيز بوده كه در جنوب خاوري مراغه قرار داشته است. در زمان ساسانيان به علت وجود آتشكده آذرگشسب در شهر شيز، نواحي اطراف آن از جمله مراغه نيز آباد بوده است. برخي از اسناد نيز بر تولد زرتشت در اين شهر گواهي مي دهند. بطلميوس يوناني، درياچه اروميه را به مناسبت واقع شدن آن در كرانه غربي ناحيه مراغه، مارگيانه خوانده است.
هنگام خلافت هارون الرشيد، در آمد شهر مراغه به دختران خليفه اختصاص داشت. هم چنين در دوره جنگ هاي اعراب با بابك خرم دين در ارسباران، ‌اين شهر پناه گاه قشون اعراب بود. در 280 هجري فرمان روايي مراغه به محمد بن افشين بن ديو داد رسيد. بعد از وي برادرش يوسف به جاي او نشست و در سال 296 هجري به نام خود در مراغه سكه زد. در دوران فرمانروايي قره يوسف، مراغه بسيار آباد شد، وي در اين شهر يك دارالاماره، يك خزانه و چند ساختمان ديواني بنا كرد. يوسف با بالا گرفتن قدرت و تأئيد خليفه، مركز حكومت خود را به اردبيل منتقل ساخت.
آخرين فرمان رواي بني ساج، يعني ابوالمسافر الفتح در سال 317 هجري در مراغه به قتل رسيد. در سال 332هجري، مسافريان ديلمي به مراغه دست يافتند. از اين دوران سكه اي به نام محمد بن عبدالرزاق، سردار ركن الدوله ديلمي و سكه هايي به نام ابراهيم و جستان دو پسر مرزبان ديلمي در دست است كه در شهر مراغه ضرب شده اند.
در سال 420 هجري قمري قشون غز وارد مراغه شد و در سال 566 هجري جزو قلمرو سلجوقيان درآمد. در سال 622 هجري قمري جلال الدين خوارزمشاه بدون برخورد با مقاومت مهمي، مراغه را گشود و اندكي بعد در 628 هجري اين شهر به تصرف سپاهيان مغول در آمد.
در 565 هجري مراغه مركز فرمان روايي هلاكوخان مغول شد، خواجه نصيرالدين طوسي با همكاري چند دانشمند ستاره شناس، مامور تاسيس رصد خانه معروف مراغه شد. هلاكو خود آيين بودايي داشت اما زن و مادرش مسيحي بودند، ‌لذا در اين دوره شهر مراغه و حوالي آن مركز مسيحيت شد. روميان، ارامنه و نسطوريان، به خصوص دانشمندان و صنعت كاران و هنرمندان مسيحي در مراغه گرد آمدند. در زمان غازان خان كه به اسلام روي آورده بود، كليساها به مساجد مبدل شد و دست مبلغين مسيحي از شهرهاي بزرگ آذربايجان كوتاه شد. در سال 712 هجري، شمس الدين قره سنقر امير الامراي حلب و نايب السلطنه مصر به ايران فرار كرد و سلطان محمد خدابنده اولجايتو او راپناه داد و به فرمان روايي مراغه منصوب كرد. در 759 هجري مراغه به دست تيموريان ويران شد. در زمان شاه طهماسب صفوي بناي مدارس، مساجد و ساختمان هاي عام المنفعه آغاز شد و شهر مراغه، حتي آبادي هاي حوالي آن، مثل بناب از رفاه و آباداني قابل توجهي برخوردار شدند.
در جنگ هاي پي در پي ايران و عثماني عبدالعزيز پاشا، اندك مدتي بر مراغه فرمان راند، تا اين كه در سال 1142 هجري شهر مراغه و دهخوارقان به دست نادرشاه گشوده شد. از زمان عباس ميرزا نايب السلطنه تقريبا حكومت حوالي مراغه به احمد خان مقدم مراغي و خانواده وي اختصاص يافت. گرچه شيخ عبيدالله كرد در سال 1297 هجري خود را به حوالي مراغه رسانيد، ولي هجوم وي و همراهانش دفع شد و سكون و آرامش به مراغه بازگشت.
 

مشخصات جغرافيايي

مراغه يكي از شهرستان هاي استان آذرباجان شرقي است كه در ناحيه ي جنوب استان واقع شده است. مراغه در 46 درجه و 14 دقيقه درازاي خاوري و 37 درجه و 23 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1450 متري از سطح دريا قرار گرفته است. مراغه از شمال به شهرستان تبريز، از جنوب به شهرستان بناب، از خاور به شهرستان هشترود و از باختر به درياچه ي اروميه محدود مي شود. مراغه در جنوب سهند و جنوب خاوري درياچه اروميه و در فاصله 760 كيلومتري تهران واقع شده است. مراغه بر سر راه خط آهن تهران – تبريز واقع شده است. مسير راه مراغه – بناب به درازاي 13 كيلومتر و مسير راه مراغه – هشترود به درازاي 103 كيلومتر از ديگر راه هاي اين شهرستان هستند. راه ديگري نيز به درازاي 27 كيلومتر به سمت شمال باختري تا مركز عجب شير وجود دارد.