مجموعه بازار تاريخي تهران در ضلع جنوبي خيابان 15 خرداد و حد فاصل آن با خيابان مولوي، خيام و 17 شهريور، در بافت قديمي و تاريخي شهر واقع شده و چون گذشته مهمترين مركز تجاري و بازرگاني است. بازار تهران همراه ديگر بناهاي تاريخي محدود خود مانند مسجد امام، مسجد جامع. از مجموعه هاي مهم تاريخي و هنري شهر تهران محسوب مي شود. با توجه به مدارك و شواهد موجود، بناي اوليه بازار به دوره شاه تهماسب صفوي و هم زمان با ساخت برج و بارو و دروازه هاي شهر تهران در حدود سال هاي 948- 930 هـ. ق تعلق دارد. ظاهراً چهار بازار لباف ها، كرجي دوزها، سراج ( بافنده ) ها و نعل چي ها، قديمي ترين بخش بازار تهران است. بخش هاي قديم بازار تهران با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنايي آنها از روزنه هاي تعبيه شده در گنبدهاي آجري آن تأمين مي شود. در دوره ناصرالدين شاه بر تعداد راسته ها و رسته هاي بازار افزوده شد و تعدادي سرا و تيمچه معتبر ساخته شد. مانند ديگر مجموعه بازارهاي تاريخي، هر كدام از راسته ها، رسته ها، سراها و تيمچه هاي بازار تهران به صنف و فعاليت خاصي اختصاص داشت.
در اين دوره بخش هاي اصلي عبارت بود از: بازار كفاشان، بازار فرش فروشان، بازار عباس آباد، بازار امير، بازار زرگرها، بازار ساعت فروشان، بازار بين الحرمين ( سلطان جعفري )، بازار چهار سوق بزرگ، مسجد جامع، بازار چهار سوق كوچك، بازار چهل تن(كه از قديمي ترين بخش هاي بازار و مربوط به دوره فتحعلي شاه است)، بازار آهنگران، بازار مسگران و بازار پاچنار. علاوه بر اين در نقاط دور و نزديك بازار، بازارچه هايي ساخته شد كه محلات مختلف شهر را تغذيه مي كرد از جمله بازارچه معيـّر و قوام الدوله كه به «بازارچه دوقلو» مشهور بودند. از بازار كربلايي عباس علي كمرگچي، بازارچه نايب السلطنه فقط نامي باقي مانده است. در خيابان ناصرخسرو، نزديك مجموعه اصلي بازار نيز بازارچه ها و تيمچه هايي وجود داشت كه امروزه بقاياي برخي از آنها مانند بازارچه مروي از دوره فتحعلي شاه، و تيمچه صدر اعظم باقي است. هم اكنون بخش هاي قديمي و جالب توجه بازار عبارت اند از: سردر بازار در سمت سبزه ميدان، بازار امير، چهار سوق بزرگ، تيمچه هاي حاجب الدوله، علاء الدوله، قيصريه و مهديه و همچنين بخش هايي از بازار كه در ارتباط با مسجد امام، مسجد جامع و بناهاي تاريخي ديگر قرار دارد. بناي اوليه سبزه ميدان در سمت شمالي مجموعه بازار مربوط به اوايل دوره صفويه است اما در دوره قاجاريه و سال 1268 هـ. ق به دستور اميركبير، «حاج علي خان مقدم مراغه اي»( حاجب الدوله) تغييرات عمده اي در وضع سبزه ميدان داد. در ضلع جنوبي سبزه ميدان، سردر زيبايي وجود دارد كه به راسته هاي مختلف بازار راه مي يابد. اين سردر از دهانه هاي اطراف كه به مغازه ها اختصاص دارد، وسيع تر و پركارتر است. چهار سوق بزرگ كه در بازاري به همين نام قرار گرفته ، فضايي هشت ضلعي است كه با گنبد مدور نسبتاً كوتاهي پوشش شده و سطح داخل آن داراي گچكاري است. اين بنا در سال 1222 هـ. ق ساخته شده است. بازار و سراي امير از ديگر بخش هاي جالب توجه مجموعه است كه در حدود سال هاي 68- 1267 هـ . ق از اموال ميرزا تقي خان اميركبير ، توسط شيخ عبدالحسين (شيخ العراقين) به همراه مسجد و مدرسه اي – معروف به شيخ عبدالحسين – ساخته شده و عوايد آن وقف مسجد و مدرسه شده است. تيمچه حاجب الدوله در كنار مسجد امام قرار دارد و از با ارزش ترين بناهاي بازار است كه در دوره ناصرالدين شاه توسط « حاج علي خان حاجب الدوله » ساخته شده است. از بناهاي ديگر بازار، تيمچه مهديه در ابتداي بازار امير (كفاشان) است كه داراي پوشش عظيم ضربي و يزدي بندي عالي است.
حمام شهرك طالقان
حمام قديمي در بافت قديمي شهرك از توابع طالقان قرار دارد. با توجه به سنگ نبشته موجود، حمام در سال 1261 هـ. ق در زمان قاجاريه احداث شد. مصالح به كار رفته در ساخت حمام، سنگ و ملات گل و آهك بود. فرم حمام تقريباً به شكل مستطيل است.
حمام مصباح كرج
اين حمام متعلق به اواسط دوره قاجاريه و در محلات قديمي شهر كرج واقع است. ورودي حمام با هشت پله به كف حمام در عمق 5/3 متري مرتبط مي شود. سربينه يا رختكن شامل يك گنبد مركزي است كه در طرفين گنبد چهار گنبد كوچكتر گره پوش مشاهده مي شود. در ساختمان حمام از آجرهاي ختايي به ابعاد 5×20×20 سانتي متر و ملات گل آهك استفاده شده است.
حمام مهدي خاني
اين حمام در بازار بزرگ تهران قرار دارد. مساحت آن در حدود 900 متر مربع و شامل حمام به مساحت 450 متر مربع و تأسيساتي چون يك واحد پتوبافي، واحد مسكوني، مغازه و سرايداري است. بناي حمام متعلق به دوره قاجار است و در حدود 80 درصد آن سالم به نظر مي رسد.
حمام همتيار
حمام همتيار يكي از حمام هاي قديمي تهران در خيابان وحدت اسلامي واقع است. اين بنا كه همچنان شكل و فرم تاريخي خود را حفظ كرده، به دو بخش زنانه و مردانه تقسيم شده و مشغول كار است. وجود پاگرد، حوضچه، ستون ها و سرستون هاي زيبا، بينه، گرمخانه، سردخانه از ديگر اجزاي اين بنا است.
حمام روستاي درده
در مركز روستاي درده از توابع فرمانداري فيروزكوه ، حمامي قديمي وجود دارد كه قدمت آن به 200 سال پيش مي رسد. براي ورود به حمام بايد از چند پله پايين رفت، با چرخشي به سمت چپ فضاي رخت كن مشخص مي شود و با چرخشي ديگر به سمت چپ، به گرمخانه راه مي يابد. فضاي رختكن مربع داراي سكوهايي براي نشستن است. در وسط نيز يك حوض سنگي بيضي شكل مشاهده مي شود.
حمام هلجرد
اين حمام در روستاي هلجرد شهرستان كرج قرار دارد. هلجرد يك روستاي تاريخي است كه مجموعه اي از آثار قرون گذشته را در خود جاي داده است. حمام هلجرد يكي از اين بناهاي قديمي است كه از دوره قاجار به جاي مانده و از ساروج، سنگ و قلوه سنگ ساخته شده است.