بینایی سنجی
دیباچه:
"سازمان بهداشت جهانی علم بینایی سنجی را مراقبت اولیه از بینایی میداند. به این معنا که یک بیمار چشم در آغاز باید توسط یک بیناییسنج (اپتومتریست) معاینه شود تا اگر دچار عیوب انکساری، اختلالات دید دو چشمی، انحرافات عضلانی آشکار و غیرآشکار، تنبلی چشم، فیکساسیونهای غیر مرکزی و مواردی از این قبیل بود، توسط متخصص بیناییسنجی معاینه گردد و در غیر این صورت به پزشک متخصص ارجاع داده شود." در حقیقت وظیفه بیناییسنج تشخیص و تصحیح عیوب انکساری (نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم) با تجویز عدسیهای مناسب مانند عدسیهای عینک یا لنزهای تماسی، تشخیص و تصحیح اختلالات دید دو چشمی و تنبلی چشم، تعیین بهداشت عمومی چشم و بهداشت بینایی در محیطهای کار و تحصیل و دادن آموزش لازم در این زمینه است؛ یعنی یک بیناییسنج باید بر روی محیطهای کار از نظر مقدار روشنایی و حفاظت بینایی کار کارشناسی کند. همچنین تهیه و تجویز وسایل کمک بینایی ماند اکولرهای ساده، مرکب، سیستمهای تلسکوپیک و تلویزیونهای مداربسته برای نیمهبینایان و اندازهگیری میدان بینایی در تخصص فارغالتحصیلان این رشته است. از سوی دیگر وقتی یک بیمار به بیناییسنج مراجعه میکند متخصص این رشته پس از گرفتن تاریخچه سلامت چشم و معاینه دقیق برای تعیین اشکالهای اصلی، در صورت نیاز، بیمار را به متخصص مربوط اعم از چشم پزشک، متخصص گوش و حلق و بینی، متخصص داخلی یا متخصص مغز و اعصاب ارجاع میدهد.
تواناییهای لازم :
یک بیناییسنج باید به درس فیزیک مسلط و بخصوص به فیزیک نور علاقهمند باشد همچنین در دوره دبیرستان و پیشدانشگاهی درسهای ریاضی و زیستشناسی را به خوبی فراگرفته باشد. از نظر جسمانی نیز لازم است که از چشمها و دستهایی سالم برخوردار باشد. در ضمن این رشته صبر و حوصله زیاد میخواهد چرا که تعیین نمره عینک یکی از سختترین کارها در علوم بینایی است ونیاز به صبر و حوصله زیاد دارد.
موقعیت شغلی در ایران :
در حال حاضر یک بیناییسنج موقعیت کاری خوبی دارد و حدود 80% فارغالتحصیلان جذب بازار کار میشوند چون علاوه بر این که میتوانند به طور مستقل مطب باز کنند و در زمینه تخصص خود فعالیت نمایند، تنها افرادی هستند که در زمینه ارائه عینکهای مربوط به عیوب انکساری به طور علمی و دانشگاهی تخصص دیدهاند. در ضمن یک بیناییسنج میتواند به عنوان مشاور در مورد بهداشت چشم و مشکلات بینایی در محیطهای آموزشی، خدماتی و صنایع با سازمانهای دولتی و صنایع همکاری کند، یا مسؤول سنجش بینایی جهت امور استخدامی و نظامی و اخذ گواهینامه رانندگی و خلبانی باشد و در اورژانس برای انجام کمکهای اولیه چشمی تا رسیدن بیمار به مراکز ذیربط فعالیت نماید.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه و اصلی:
فیزیک نور، شیمی عمومی، بیوشیمی، فیزیولوژی عمومی، تشریح عمومی و اعصاب، آمار حیاتی ، کمکهای اولیه، اورژانسهای چشم، آسیبشناسی عمومی، میکروبشناسی، داروشناسی، علائم چشمی در بعضی از بیماریهای داخلی، ژنتیک و چشم، تشریح و بافتشناسی چشم، فیزیولوژی چشم، اپتیک هندسی و فیزیکی، لابراتوار اپتیک، فیزیولوژی اپتیک، مقدمات اپتومتری، ابزرواسیون ، تاریخچه اپتومتری و علوم بینایی، زبان تخصصی، اپتومتری، بینایی محیطی.
دروس تخصصی:
عدسیهای تماسی، آسیبشناسی چشم، اپتومتری کودکان، اپتومتری افراد مسن و نیمهبینایان، اپتومتری مشاغل و بهداشت چشم، اپتومتری چشم، مکانیسم دید دو چشمی، درمان آنومالیهای دو چشمی، آنالیز مشاهدات کلنیکی،پایان نامه ، کارآموزی.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش
بهداشت محیط
دیباچه: رشته بهداشت محیط به مطالعه مسائل زیست محیطی از قبیل آب، فاضلاب، زباله، هوا و کنترل بهداشت مواد غذایی میپردازد تا دانشجویان پس از فارغالتحصیلی بتوانند در اجتماعات کوچک مستقر شده و پس از مطالعه و بررسی مشکلات بهداشت منطقه در جهت رفع این مشکلات قدم بردارند؛ یعنی دانشجویان باید بتوانند با دادن طرحهایی مفید و عملی در زمینه تأمین آب آشامیدنی سالم کمی و کیفی، دفع صحیح زباله، بهسازی اماکن عمومی، مبارزه با حشرات و ناقلین بیماری، مردم را در رفع این مشکلات راهنمایی و کمک کرده و اطلاعات و آمارهای لازم را در موارد فوق جمعآوری و طبقهبندی نمایند.این رشته در مقطع کاردانی مسائل زیستمحیطی را به صورت سادهتری مطرح میکند چون کاردانها در اجتماعات کوچکتری مثل روستاها به مردم خدمت میکنند و به مسائل بهداشتی اولیه آنها از قبیل پاکیزه کردن آب (گندزدایی آب)، مبارزه با حشرات، تصفیه فاضلاب و بهداشت مسکن و اماکن عمومی میپردازند. اما در مقطع کارشناسی تخصصیتر و فنیتر میشود، چون فارغالتحصیلان باید بتوانند برای اجتماعات بزرگتر از قبیل شهرها برنامهریزی بهداشتی کنند. برای مثال طراحی تصفیهخانه آب یا فاضلاب شهرها، نحوه جمعآوری فاضلاب، نحوه توزیع و انتقال آب، شناخت آلایندههای هوا و کنترل آنها در حیطه فعالیت فارغالتحصیلان کارشناسی بهداشت محیط میباشد.
تواناییهای لازم :
رشته بهداشت محیط دارای سه جنبه بیولوژی، شیمی، فیزیک و ریاضی است و دانشجوی بهداشت محیط در صورت علاقهمندی به هر یک از زمینههای فوق میتواند در این رشته موفق گردد.برای مثال کارشناس بهداشت محیط که به دروس فنی به ویژه مکانیک سیالات علاقهمند است، میتواند در زمینه طراحی تصفیه خانهها فعالیت کند. کارشناس علاقهمند به بیولوژی نیز میتواند در زمینه انتقال بیماریها به انسان توسط فاکتورهای زیست محیطی مطالعه و تحقیق کند و فردی که به شیمی علاقهمند است میتواند در زمینه فرآیندهای مختلف اعم از فرآیند تصفیه آب یا فاضلاب فعالیت نماید. درواقع این رشته میتواند طیف گستردهای از داوطلبان را که دارای علایق و توانمندیهای متفاوتی هستند، جذب خود کند. قابل ذکر است که زمینههای فوق بیشتر در کارشناسی و مقاطع بالاتر مطرح میشود و در مقطع کاردانی که جنبه کاربردی دارد، آنچه مهم است علاقهمندی به حفظ بهداشت محیط و آموزش این مسأله به عموم مردم است.گفتنی است که رشته بهداشت محیط ابتدا در مقطع کاردانی دانشجو میپذیرد اما دانشجویان میتوانند تا مقطع دکترا در کشور ادامه تحصیل دهند.
موقعیت شغلی در ایران :
اگر جامعه و حکومت به بهداشت و سلامتی اهمیت دهد، فرصتهای شغلی این رشته بسیار زیاد خواهد بود چون هر جا انسان وجود داشته باشد، برای حفظ سلامت او، متخصصان این رشته باید حضور داشته باشند، اما متأسفانه در کشور ما توانمندیهای متخصصان بهداشت محیط ناشناخته مانده و از همینرو فرصتهای شغلی فارغالتحصیلان این رشته به طور کاذب کم شده است.با این وجود یک فارغالتحصیل توانمند بهداشت محیط در مقطع کاردانی میتواند در وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشکی و در مقطع کارشناسی در شهرداریها، سازمان آب و فاضلاب، شرکتهای خصوصی طراحی تصفیهخانه آب و فاضلاب و سازمان حفظ محیطزیست فرصتهای شغلی مناسبی داشته باشد.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه و اصلی :
فیزیک عمومی، شیمی عمومی، آمار حیاتی مقدماتی، اصول هیدرولیک، نقشهبرداری، آموزش بهداشت، پاتوبیولوژی، اپیدمیولوژی بیماریهای واگیر، جامعهشناسی شهری و روستایی، نظام عرضه خدمات بهداشتی و درمانی.
دروس تخصصی :
شیمی و میکروبیولوژی آب و فاضلاب ، کارگاه لولهکشی آب و فاضلاب، اصول تصفیه و بهسازی منابع آب، دفع فاضلاب در اجتماعات کوچک، کاربرد موتور تلمبه در تأسیسات آب و فاضلاب، کارگاه نصب و راهاندازی و تعمیر موتور تلمبهها، حفاری و بهرهبرداری از چاه ، اصول بهداشت هوا، بهداشت مواد غذایی، بهداشت مسکن و اماکن عمومی، گندزداها، آشنایی با پرتوهاو پرتوزاها، کاربرد سموم و ناقلین ، بهداشت حرفهای ، اقدامات بهداشتی در شرایط اضطراری ، بهرهبرداری و نگهداری تأسیسات آب و فاضلاب ، کارآموزی در عرصه.