زمین شناسی
دیباچه: وقوع زمینلرزهای هولناک و اسرارآمیز با نیرویی عظیم و ویرانگر، فوران تودههای مذاب سنگ از دهانه کوهی آتشفشانی، چشمانداز با شکوه درهای عمیق در پای کوهی سر به فلک کشیده، گستردگی و تنوع سنگهای موجود در طبیعت، لایههای موازی سنگی و خاکی در دیواره یک تپه یا کوه و دهها موضوع دیگر، از موضوعات مورد توجه زمینشناس است. زمینشناس بسیاری از پرسشهای هیجانانگیز و جذاب پیرامون ما را به بحث و بررسی میگذارد. این که زمین در اولین روزهای عمر خود (4500 میلیون سال قبل) چگونه بوده است؟ چرا اقیانوس اطلس به تدریج وسیعتر و اقیانوس آرام کوچکتر میشود؟ در کجا به جستجوی آب بپردازیم؟ تفاوت سنگها ناشی از چیست و پرسشهای متعدد دیگر که پاسخ آن را در علم زمینشناسی میتوان یافت. زیرا در زمین شناسی، منشأ زمین، تاریخ و ساختمان زمین، مواد متشکله آن، منابع طبیعی موجود در آن و تغییر و تحولاتی که در طول زمان پدید آمدهاند، مورد بررسی قرار میگیرد. در واقع از اعماق اقیانوسها تا نوک بزرگترین قلهها و حتی ماورای این دو، مورد مطالعه قرار گرفته و اطلاعات حاصل از آنها به صورت نقشه و گزارش ثبت میشود.کشور ایران با در اختیار داشتن منابع معدنی بسیار غنی اعم از مواد سوختی و ذخایر فلزی و غیرفلزی گرانبها، و قرار گرفتن بر روی منطقهای فعال از نظر زمینشناسی که باعث وقوع زلزلهها، تغییر ساختار زمین، پدیده کوهزایی، تغییر پهنای دریاها و خلیج مجاور میشود و دهها مطلب شگفتانگیز و در خور دقت و مطالعه دیگر، نیاز وافر به پژوهشگران و متخصصان زمینشناسی دارد که در این زمینه ها به مطالعه و کاوش پرداخته و اطلاعات لازم را برای بهرهبرداری صحیح در اختیار مسؤولان ذیربط قرار دهند.
تواناییهای لازم :
دانشجوی خوب زمینشناسی علاوه بر تسلط کافی بر درسهایی مثل فیزیک، شیمی و ریاضی باید از قدرت تجسم مناسبی برخوردار باشد. مهمترین ویژگی برای موفقیت در این رشته داشتن روحیهای پرجنب و جوش، علاقه به زندگی در محیطهای طبیعی مانند کوهها و بیابانها است، زیرا زمینشناس نه تنها در دوران دانشجویی بلکه در زمینههای شغلی نیز با چنین محیطهایی روبروست. علاوه بر این داشتن توانایی جسمانی مناسب نیز لازم است.
موقعیت شغلی در ایران :
فارغالتحصیلان مقطع کارشناسی رشته زمین شناسی قادرند نقشههای زمین شناسی، معدنی و جغرافیایی را مطالعه نموده و اطلاعات آن را استخراج نمایند و با گروههای اکتشاف معدن، آبیابی و بهره برداری از آبهای زیرزمینی، همکاری داشته یا در کارهای صحرایی و کارگاهی مهندسین ژئوتکنیک و ژئوفیزیک فعالیت داشته باشند و کانونهای خطر همانند مناطق زلزلهخیز، آتشفشانی و ... را مشخص نمایند. با توجه به تواناییهایی که فارغالتحصیلان رشته زمینشناسی دارند، وزارتخانههای صنایع و معادن، نفت، نیرو، راه، جهاد کشاورزی، علوم و آموزش و پرورش ، همچنین شرکتها و مؤسساتی مانند ذوبآهن، سازمان زمین شناسی کشور، شرکتهای مرتبط با فعالیتهای سد سازی، آبیابی، حفر تونل، راهسازی، اکتشافات آب و نفت و معادن، بخشهای مرتبط با تهیه نقشههای زمین شناسی و معدنی، آزمایشگاههای سنگ شناسی و زمین شناسی و در مجموع، کلیه مراکزی که در ارتباط با موضوع زمین فعالیت میکنند، میتوانند زمینههای اشتغال و فعالیت فارغالتحصیلان رشته زمین شناسی باشند.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه:
ریاضی، فیزیک، شیمی، مبانی کامپیوتر.
دروس اصلی :
زمین شناسی فیزیکی، زمین شناسی تاریخی، بلور شناسی هندسی، بلور شناسی نوری، کانی شناسی، رسوب شناسی، سنگ شناسی رسوبی، سنگ شناسی آذرین، سنگ شناسی دگرگونی،دیرینه شناسی (ماکرو فسیل)، چینه شناسی، زمین شناسی ساختمانی، زمین ساخت، فنوژئولوژی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک، نقشهبرداری.
دروس تخصصی:
زمین شناسی ایران، زمینشناسی اقتصادی، زمین شناسی نفت، آبهای زیرزمینی، زمین شناسی مهندسی، پترولوژی، زمین شناسی صحرایی، متون علمی زمین شناسی. (بسیاری از درسهای این رشته همراه با آزمایشگاه است).منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش
روانشناسی
دیباچه: تا 80 سال پیش روانشناسی را مطالعه روح و روان و روانشناس را فردی میدانستند که رویدادهای درونی، ذهنی و مغزی را مثل تصورات، خاطرات، افکار و احساسات مطالعه میکند.طبق این تعریف، روانشناسی شاخهای از ذهنیترین بخش دانش انسان؛ یعنی فلسفه بود. اما از اوایل قرن بیستم و با پیشرفت سریع دو علم زیستشناسی و فیزیک، روانشناسی نیز مطالعه ذهنی (زندگی روانی) را کنار گذاشت و به مشاهده و مطالعه رفتار موجودات پرداخت. البته هنوز نیز روانشناسان فرآیندهای ذهنی را مطالعه میکنند اما این کار را نه به صورت ثبت شخصی ادراکات و احساسات بلکه به شیوه عینی و علمی انجام میدهند.متأسفانه هنوز در کشور ما بسیاری از مردم، روانشناسی را با کفبینی و احضار روح یکی میدانند و ما میبینیم که کتابهایی با موضوعات فوق، به عنوان کتابهای روانشناسی، فروش فوقالعادهای دارند. در حالی که روانشناسی شاخهای از علوم زیستی است که هم به مطالعه عینی رفتار قابل مشاهده میپردازد و هم به فهم و درک فرآیندهای ذهنی که مستقیماً قابل مشاهده نبوده و براساس دادههای رفتاری و عصب زیستشناختی قابل استنباط است، توجه دارد. رشته روانشناسی در مقطع کارشناسی دارای 4 گرایش بالینی، آموزش کودکان استثنایی، صنعتی و سازمانی و عمومی است. در این میان روانشناسی بالینی خدمات تشخیص و درمان (روان درمانی) را به افرادی که دچار رفتارهای نابهنجاری مثل افسردگی، اضطراب، وسواس، و غیره هستند، ارائه میدهد که این خدمات در سه زمینه تشخیص، درمان و پیشنهادِ روشهایی برای پیشگیری از معضلات و ناهنجاریهای رفتاری ارائه میشود. روانشناسی صنعتی و سازمانی نیز یافتههای روانشناسی را در تمام محیطهای کاری به کار میبرد؛ یعنی درباره این که محیط کار باید چگونه باشد تا بهترین بازدهی را داشته باشد یا چه متغیرهایی در ارتباط بین کارفرما و کارگر مؤثر است و چه عواملی باعث عدم تفاهم بین کارفرما و کارگر میشود، مطالعه میکند. روانشناسی عمومی نیز به مطالعه کلیات روانشناسی میپردازد و روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی کاربرد یافتههای روانشناسی در رابطه با کودکان استثنایی (تیزهوشان و معلولین جسمانی) است.
تواناییهای لازم :
زیستشناسی و شیمی در این رشته اهمیت بسیاری دارد و باید پایه علومزیستی دانشجوی این رشته قوی باشد. به همین دلیل امروزه دانشجویان این رشته از بین دو گروه آزمایشی علومانسانی و علومتجربی پذیرفته میشوند. از سوی دیگر آمار و ریاضی و زبان انگلیسی در این رشته کاربرد و اهمیت زیادی دارد. دانشجوی این رشته باید نسبت به اطراف و جامعه خود دید عمیقی داشته باشد تا بتواند ظرافتهای رفتاری افراد را درک کند و به ویژگیهای روانی افراد پی ببرد.
موقعیت شغلی در ایران :
امروزه روانشناسی با همه جنبههای زندگی ما ارتباط دارد و هر اندازه که جامعه پیچیدهتر شود، روانشناسی نیز نقش مهمتری در حل مسائل آدمی برعهده میگیرد. این به معنای فرصتهای شغلی متنوع و گسترده برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی است.به گفته کارشناسان این رشته، آینده روانشناسی در کشور ما روشن و امیدبخش است و فارغالتحصیلان این رشته باید آینده خود را در فردا ببینند. چون کشور ما یکی از کشورهای در حال توسعه است و بدون بهرهگیری از شاخههای مختلف روانشناسی نمیتواند توسعه همهجانبه داشته باشد. از سوی دیگر کشور ما، کشور جوانی است و امروزه یکی از دغدغههای خانوادهها، حفظ بهداشت روانی و بالا بردن سطح دانش فرزندانشان میباشد که این دو مهم نیز به یاری شاخههای مختلف روانشناسی از جمله روانشناسی رشد و روانشناسی تربیتی امکانپذیر است. البته در حال حاضر فارغالتحصیلان این رشته بیشتر جذب آموزش و پرورش میشوند یا در شرکتها و سازمانها به عنوان کارشناس روانشناسی فعالیت میکنند و عدهای نیز به عنوان دستیار متخصص روانشناسی بالینی یا روانپزشک مشغول به کار هستند.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس مشترک در گرایشهای مختلف روانشناسی :
روانشناسی عمومی، علمالنفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی، آمار توصیفی، فیزیولوژی عمومی، کلیات فلسفه، مبانی جامعهشناسی، روانشناسی احساس و ادراک، متون روانشناسی به زبان خارجی، آمار استنباطی، روش تحقیق در روانشناسی، روانشناسی فیزیولوژیک، روانشناسی تجربی، روانشناسی رشد، روانشناسی یادگیری، روانشناسی تربیتی، روانشناسی اجتماعی، روانسنجی، انگیزش و هیجان، شخصیت، آسیبشناسی روانی، بهداشت روانی، روانشناسی مرضی کودک، تاریخچه و مکاتب روانشناسی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی بالینی:
کاربرد مقدماتی روشهای تشخیص بالینی، کاربرد مقدماتی روشهای درمان، مصاحبه، سمینار مسائل روانشناسی بالینی در جهان و ایران، پژوهشهای عملی در روانشناسی بالینی، روانشناسی پویایی گروه، کلیات روانپزشکی، بررسی مقدماتی نظریههای روان درمانی، روانشناسی مشاوره و راهنمایی، روانشناسی کودکان استثنایی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی عمومی:
طرحها و پژوهشهای آزمایشگاهی، مقدمات نورو بسیکولوژی، ارزشیابی شخصیت، روانشناسی مشاوره و راهنمایی، روانشناسی هوش و سنجش آن، تفکر و زبان، روانشناسی پویایی گروه، روانشناسی کودکان استثنایی، سمینار در مسائل روانشناسی عمومی، اختلالات یادگیری، روانشناسی جنایی، پژوهشهای عملی در روانشناسی عمومی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی استثنایی:
روانشناسی مشاوره و راهنمایی، نظریهها و کاربرد آزمونهای شناختی، روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش آنها، روانشناسی کودکان عقبمانده و روشهای آموزش آنها، اختلالات تکلم و گفتار درمانی، روانشناسی تدریس به کودکان ناشنوا، روانشناسی تدریس به کودکان نابینا، متون روانشناسی کودکان استثنایی به زبانهای خارجی، بهداشت روانی کودکان استثنایی و خانواده، زمینه پیشگیری از تولد کودکان عقب افتاده، روانشناسی کودکان ناسازگار، روشهای تغییر و اصلاح رفتار کودکان، سمینار مسائل کودکان استثنایی در جهان و ایران، پژوهشهای عملی در روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی.منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش