زبان وادبیات عربی
دیباچه: از همان زمان که ایرانیان دروازههای خود را بر روی سپاهیان عرب گشودند و با آغوش باز اسلام را پذیرفتند، بدون هیچ تعصبی و با شور و نشاط و علاقهای فوقالعاده به فراگیری، ضبط و تدوین زبان و ادبیات عرب پرداختند،زیرا ایرانیان مانند همه مسلمانان پاک نهاد دیگر، زبان عربی را زبان قوم عرب نمیدانستند بلکه به این زبان به عنوان زبان قرآن و زبان بینالمللی اسلام ارج مینهادند تا جایی که به گفته بسیاری از مورخان و ادیبان، خدمات ایرانیان به زبان عربی بیش از خود اعراب به این زبان بوده است. مردم کشور ما امروزه بیش از گذشته نیاز به آشنایی با زبان و ادبیات عربی دارند چرا که عربی زبان اول جهان اسلام و زبان فرهنگ و تمدن بیشتر کشورهای مسلمان است و ما برای اتحاد، همدلی و همزبانی با جهان اسلام و بهرهگیری از منابع اصلی اسلامی و تحقیقاتی که در این زمینه انجام میشود همچنین تسلط بر زبان و ادبیات فارسی که از زبان و ادبیات عربی بسیار تأثیر پذیرفته است، باید به زبان و ادبیات عرب مسلط باشیم. از همین رو در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشورمان رشته زبان و ادبیات عربی ارائه میشود.
دانشجوی زبان و ادبیات عربی با تاریخ ادبیات عرب، متون مختلف نظم و نثر دورههای مختلف، فن ترجمه از عربی به فارسی و بالعکس، علوم بلاغی و عروض و قافیه درزبان و ادبیات عرب آشنا میشود. به همین دلیل رشته زبان و ادبیات عربی در دانشگاهها با کتاب عربی که در آموزش و پرورش تدریس میشود تا حدودی متفاوت است چون در مدارس، عربی بیشتر درس قواعد و صرف و نحو است و تا حدودی نیز دانشآموزان علوم انسانی بلاغت زبان عربی را مطالعه میکنند اما در دانشگاه به زبان و ادبیات عربی به عنوان یک رشته تخصصی نگاه میشود و دانشجویان با دروس متفاوتی از جمله:
تاریخ ادبیات عرب در دورههای مختلف اعم ازتاریخ ادبیات عصر جاهلی، عصر اموی، عصر عباسی، دوره انحطاط و دوره معاصر، متون نظم ونثر در دورههای مختلف تاریخی، ادبیات تطبیقی، نامهنگاری و خلاصهنویسی، مکالمه، انشا و فن ترجمه آشنا میشوند.
تواناییهای لازم :
علاقه و انگیزه در رشته زبان و ادبیات عربی مثل سایر رشتهها حرف اول را میزند. همچنین دانشجوی زبان و ادبیات عربی باید به ادبیات فارسی و زبان عربی تسلط نسبی داشته باشد و در کنار این توانمندیها اگر به زبان عربی به عنوان زبان وحی نگاه کند، با عشق و علاقه بیشتری رشته تحصیلی خود را ادامه میدهد. زبان و ادبیات عربی تنها رشته زبانهای خارجه است که فقط از داوطلبان گروه علوم انسانی دانشجو میپذیرد. زیرا زبان و ادبیات فارسی و عربی وامدار یکدیگر هستند و این دو زبان چنان درهم آمیختهاند که بسیاری از استادان و ادیبان ما معتقدند زبان عربی یک زبان بیگانه نیست و از همین رو در اکثر دانشگاهها رشته زبان و ادبیات عربی در کنار رشته زبان و ادبیات فارسی در دپارتمان دانشکده ادبیات قرار دارد. البته به اعتقاد کارشناسان، زبان عربی باید یک آزمون اختصاصی داشته و داوطلبان تمامی گروههای آزمایشی اجازه شرکت در این آزمون را داشته باشند، چون گاهی اوقات یک داوطلب ریاضی و فنی نیز به رشته زبان و ادبیات عربی علاقهمند است و مایل است در کنار رشتههای علوم پایه یا فنی، این رشته را نیز انتخاب کند.
موقعیت شغلی در ایران :
علاوه بر تدریس در آموزش و پرورش و مؤسسات خصوصی یک فارغالتحصیل توانمند رشته عربی میتواند به پژوهش و تحقیق در زمینه زبان و ادبیات عربی بپردازد. یکی از مهمترین و اساسیترین مراکز جذب فارغالتحصیلان این رشته نیز وزارت آموزش و پرورش است. همچنین فارغالتحصیلانی که زبان عربی را خوب فرا گرفتهاند، میتوانند در آزمونهای اداره فنی قوه قضائیه شرکت کرده، در صورت موفقیت به عنوان مترجم رسمی دادگستری مجوز تأسیس دارالترجمه را بگیرند. البته دایره این کار بسیار محدود است و هر ساله قوه قضائیه به تعداد محدودی از متقاضیان مجوز میدهد. افرادی نیز که مایلند جذب مشاغل آزاد شوند ، میتوانند به ترجمه کتابهای عربی بپردازند. چون بازار کتاب ما نیاز مبرمی به مترجمانی دارد که به زبان عربی و کار ترجمه مسلط باشند.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس تخصصی :
آزمایشگاه، صرف ، نحو، ترجمه و تجوید قرآن کریم، روش تحقیق و مأخذشناسی، مکالمه ، تمرین صرف و نحو، متون حدیث، ادب متعهد اهلبیت، روزنامهها و مجلات عربی، ادب سیاسی در دوره اسلام، قرائت متون عرفانی ، ادبیات تطبیقی، فن ترجمه، انشاء ، علوم بلاغی ، زبان خارجی تخصصی ، متون نهجالبلاغه، ترجمه از عربی به فارسی و بالعکس، عروض و قافیه، فقهاللغه، قرائت متون تفسیری قرآن کریم ، نامهنگاری و خلاصهنوسی، نقد ادبی، متون نظم و نثر از سقوط بغداد تا عصر حاضر، تاریخ ادبیات از سقوط بغداد تا عصر حاضر، متون نظم و نثر دوره عباسی اول ، تاریخ ادبیات دوره عباسی اول ، متون نظر و نثر دوره عباسی دوم ، تاریخ ادبیات دوره عباسی دوم، متون نظم و نثر دوره اندلس، متون نظم و نثر دوره معاصر ، تاریخ و ادبیات دوره معاصر ، متون نظم و نثر عربی در ایران از آغاز تا سقوط بغداد، متون نظم و نثر عربی در ایران از سقوط بغداد تا دوره معاصر، تاریخ ادبیات از دوره جاهلی تا پایان دوره اموی ، متون نظم و نثر از جاهلی تا پایان دوره اموی.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش
روانشناسی
دیباچه: تا 80 سال پیش روانشناسی را مطالعه روح و روان و روانشناس را فردی میدانستند که رویدادهای درونی، ذهنی و مغزی را مثل تصورات، خاطرات، افکار و احساسات مطالعه میکند.طبق این تعریف، روانشناسی شاخهای از ذهنیترین بخش دانش انسان؛ یعنی فلسفه بود. اما از اوایل قرن بیستم و با پیشرفت سریع دو علم زیستشناسی و فیزیک، روانشناسی نیز مطالعه ذهنی (زندگی روانی) را کنار گذاشت و به مشاهده و مطالعه رفتار موجودات پرداخت. البته هنوز نیز روانشناسان فرآیندهای ذهنی را مطالعه میکنند اما این کار را نه به صورت ثبت شخصی ادراکات و احساسات بلکه به شیوه عینی و علمی انجام میدهند.متأسفانه هنوز در کشور ما بسیاری از مردم، روانشناسی را با کفبینی و احضار روح یکی میدانند و ما میبینیم که کتابهایی با موضوعات فوق، به عنوان کتابهای روانشناسی، فروش فوقالعادهای دارند. در حالی که روانشناسی شاخهای از علوم زیستی است که هم به مطالعه عینی رفتار قابل مشاهده میپردازد و هم به فهم و درک فرآیندهای ذهنی که مستقیماً قابل مشاهده نبوده و براساس دادههای رفتاری و عصب زیستشناختی قابل استنباط است، توجه دارد. رشته روانشناسی در مقطع کارشناسی دارای 4 گرایش بالینی، آموزش کودکان استثنایی، صنعتی و سازمانی و عمومی است. در این میان روانشناسی بالینی خدمات تشخیص و درمان (روان درمانی) را به افرادی که دچار رفتارهای نابهنجاری مثل افسردگی، اضطراب، وسواس، و غیره هستند، ارائه میدهد که این خدمات در سه زمینه تشخیص، درمان و پیشنهادِ روشهایی برای پیشگیری از معضلات و ناهنجاریهای رفتاری ارائه میشود. روانشناسی صنعتی و سازمانی نیز یافتههای روانشناسی را در تمام محیطهای کاری به کار میبرد؛ یعنی درباره این که محیط کار باید چگونه باشد تا بهترین بازدهی را داشته باشد یا چه متغیرهایی در ارتباط بین کارفرما و کارگر مؤثر است و چه عواملی باعث عدم تفاهم بین کارفرما و کارگر میشود، مطالعه میکند. روانشناسی عمومی نیز به مطالعه کلیات روانشناسی میپردازد و روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی کاربرد یافتههای روانشناسی در رابطه با کودکان استثنایی (تیزهوشان و معلولین جسمانی) است.
تواناییهای لازم :
زیستشناسی و شیمی در این رشته اهمیت بسیاری دارد و باید پایه علومزیستی دانشجوی این رشته قوی باشد. به همین دلیل امروزه دانشجویان این رشته از بین دو گروه آزمایشی علومانسانی و علومتجربی پذیرفته میشوند. از سوی دیگر آمار و ریاضی و زبان انگلیسی در این رشته کاربرد و اهمیت زیادی دارد. دانشجوی این رشته باید نسبت به اطراف و جامعه خود دید عمیقی داشته باشد تا بتواند ظرافتهای رفتاری افراد را درک کند و به ویژگیهای روانی افراد پی ببرد.
موقعیت شغلی در ایران :
امروزه روانشناسی با همه جنبههای زندگی ما ارتباط دارد و هر اندازه که جامعه پیچیدهتر شود، روانشناسی نیز نقش مهمتری در حل مسائل آدمی برعهده میگیرد. این به معنای فرصتهای شغلی متنوع و گسترده برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی است. به گفته کارشناسان این رشته، آینده روانشناسی در کشور ما روشن و امیدبخش است و فارغالتحصیلان این رشته باید آینده خود را در فردا ببینند. چون کشور ما یکی از کشورهای در حال توسعه است و بدون بهرهگیری از شاخههای مختلف روانشناسی نمیتواند توسعه همهجانبه داشته باشد. از سوی دیگر کشور ما، کشور جوانی است و امروزه یکی از دغدغههای خانوادهها، حفظ بهداشت روانی و بالا بردن سطح دانش فرزندانشان میباشد که این دو مهم نیز به یاری شاخههای مختلف روانشناسی از جمله روانشناسی رشد و روانشناسی تربیتی امکانپذیر است. البته در حال حاضر فارغالتحصیلان این رشته بیشتر جذب آموزش و پرورش میشوند یا در شرکتها و سازمانها به عنوان کارشناس روانشناسی فعالیت میکنند و عدهای نیز به عنوان دستیار متخصص روانشناسی بالینی یا روانپزشک مشغول به کار هستند.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس مشترک در گرایشهای مختلف روانشناسی :
روانشناسی عمومی، علمالنفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی، آمار توصیفی، فیزیولوژی عمومی، کلیات فلسفه، مبانی جامعهشناسی، روانشناسی احساس و ادراک، متون روانشناسی به زبان خارجی، آمار استنباطی، روش تحقیق در روانشناسی، روانشناسی فیزیولوژیک، روانشناسی تجربی، روانشناسی رشد، روانشناسی یادگیری، روانشناسی تربیتی، روانشناسی اجتماعی، روانسنجی، انگیزش و هیجان، شخصیت، آسیبشناسی روانی، بهداشت روانی، روانشناسی مرضی کودک، تاریخچه و مکاتب روانشناسی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی بالینی:
کاربرد مقدماتی روشهای تشخیص بالینی، کاربرد مقدماتی روشهای درمان، مصاحبه، سمینار مسائل روانشناسی بالینی در جهان و ایران، پژوهشهای عملی در روانشناسی بالینی، روانشناسی پویایی گروه، کلیات روانپزشکی، بررسی مقدماتی نظریههای روان درمانی، روانشناسی مشاوره و راهنمایی، روانشناسی کودکان استثنایی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی عمومی:
طرحها و پژوهشهای آزمایشگاهی، مقدمات نورو بسیکولوژی، ارزشیابی شخصیت، روانشناسی مشاوره و راهنمایی، روانشناسی هوش و سنجش آن، تفکر و زبان، روانشناسی پویایی گروه، روانشناسی کودکان استثنایی، سمینار در مسائل روانشناسی عمومی، اختلالات یادگیری، روانشناسی جنایی، پژوهشهای عملی در روانشناسی عمومی.
دروس تخصصی گرایش روانشناسی استثنایی:
روانشناسی مشاوره و راهنمایی، نظریهها و کاربرد آزمونهای شناختی، روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش آنها، روانشناسی کودکان عقبمانده و روشهای آموزش آنها، اختلالات تکلم و گفتار درمانی، روانشناسی تدریس به کودکان ناشنوا، روانشناسی تدریس به کودکان نابینا، متون روانشناسی کودکان استثنایی به زبانهای خارجی، بهداشت روانی کودکان استثنایی و خانواده، زمینه پیشگیری از تولد کودکان عقب افتاده، روانشناسی کودکان ناسازگار، روشهای تغییر و اصلاح رفتار کودکان، سمینار مسائل کودکان استثنایی در جهان و ایران، پژوهشهای عملی در روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش