علوم اقتصادی
دیباچه: آیا خیابانی را میشناسید که در آن نانوایی, خواروبار فروشی, میوهفروشی یا آرایشگاه نباشد؟ بیشک در هر خیابانی مراکز خدماتی یاد شده و دهها واحد خدماتی دیگر به چشم میخورد. اما چرا در حالی که هیچ سازمان یا نهادی مسؤول ایجاد این مراکز در خیابانهای مختلف نیست ما در هر خیابانی به واحدهای فوق دسترسی داریم؟راستی چرا بسیاری از واحدهای خدماتی 50 سال پیش مثل لحاف دوزی, چینی بندزنی و حلبیسازی از بین رفتهاند و در مقابل مغازههای تزئینات ساختمانی و فروشگاههای لوازم صوتی و تصویری ایجاد شده است؟ علم اقتصاد به سؤالهای فوق پاسخ میدهدو این که در یک جامعه چه عواملی باعث تخصیص منابع میشود. به عبارت دیگر علم اقتصاد، علم تخصیص بهینه منابع است. منابعی که کم یا محدود هستند. این علم در مراکز آموزش عالی تحت عنوان رشته علوم اقتصادی ارائه میشود. رشته اقتصاد در مقطع کارشناسی دارای شش شاخه اقتصاد نظری, بازرگانی, کشاورزی, پول و بانکداری, صنعتی و حمل و نقل است و داوطلبان هر سه گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی, علوم تجربی و علوم انسانی میتوانند این رشته را انتخاب کنند. البته برای داوطلبان علوم انسانی شاخه اقتصاد نظری ارائه نشده است. اما به گفته استادان این رشته تفاوت شاخههای مختلف اقتصاد در مقطع کارشناسی کمتر از 30 واحد درسی است و چون دانشجویان میتوانند 9 واحد اختیاری خود را از شاخه دیگر انتخاب کنند، تفاوت قابل توجهی بین شاخههای مختلف این رشته وجود ندارد. بویژه این که بین دروس تخصصی هر شاخه نیز تشابههای بسیاری وجود دارد برای مثال از یازده درس اختصاصی شاخه اقتصاد پول و بانکداری , چهار درس آن با شاخه اقتصاد بازرگانی مشترک است. با این همه ما برای آشنایی شما با شاخههای رشته اقتصاد, به معرفی اجمالی آنها میپردازیم.
شاخه اقتصاد نظری:
هسته اصلی تئوریهای اقتصادی مثل اقتصاد ریاضی و اقتصاد سنجی در شاخه اقتصاد نظری مطالعه میشود؛ یعنی این شاخه بیشتر جنبه انتزاعی و تئوری دارد و تأکید آن بر روی تئوریهای ریاضی است و دانشجوی اقتصاد نظری کمتر پدیدههایی از قبیل تجارت را مطالعه میکند.
دروس تخصصی اقتصاد نظری :
اقتصاد کشاورزی, اقتصاد مدیریت, اقتصاد ریاضی, اقتصاد سنجی, تاریخ عقاید اقتصادی, برنامهریزی اقتصادی, اقتصاد منابع .
شاخه اقتصاد بازرگانی:
اقتصاد بازرگانی یکی از شاخههای کاربردی اقتصاد است که در آن دانشجو با جنبههای توصیفی و تحلیلی مدیریت تولید, مدیریت بازاریابی و کاربردهای آن، قوانین و مقررات مالیات در ایران, انواع حسابرسی و اصول حسابداری آشنا میشود. همچنین با استفاده از یک سری مدلهای تصمیمگیری و متدهای کمی, تعیین خط مشی مطلوب را در مسائلی که یک مدیر با آن مواجه میشود، فرا میگیرد.
دروس تخصصی اقتصاد بازرگانی :
اقتصاد مدیریت, روشهای مقداری در بازرگانی, مدیریت تولید, ارزیابی طرحهای اقتصادی, حسابداری شرکتها, حسابداری صنعتی, اصول بازاریابی, اصول بیمه, مدیریت مالی.
شاخه اقتصاد صنعتی
در شاخه اقتصاد صنعتی دانشجویان طی چند واحد با ساختار بازار صنعت, بازرگانی بینالمللی, منافع و مضرات انحصار, سیاست رقابت, منافع مصرفکننده, هزینهها و حقوق و مقررات کاری که تنظیمکننده روابط بین کارگران و کارفرمایان است, آشنا میشوند.
دروس مشترک در همه شاخههای علوماقتصادی :
زبان خارجه تخصصی, اصول سازمانی و مدیریت, حقوق تجارت, مبانی جامعهشناسی, ریاضیات, آمار, روش تحقیق, اصول حسابداری, جغرافیای اقتصادی ایران, اقتصاد خرد, اقتصاد کلان, پول و بانکداری, مبانی فقهی اقتصاد صدر اسلام, نظامهای اقتصادی, تجارت بینالملل, اقتصاد توسعه, اقتصاد ایران.
دروس تخصصی اقتصاد نظری :
اقتصاد صنعتی, حسابداری شرکتها, حسابداری صنعتی, اقتصاد منابع, مدیریت تولید, ارزیابی طرحهای اقتصادی, اقتصاد سنجی, حقوق کار و روابط صنعتی, پژوهش عملیاتی.شاخه اقتصاد پول و بانکداریدانشجویان این شاخه با نحوه عملکرد بانکهای داخلی و خارجی, اسناد اعتباری ارزی, سیاستهای پولی و مالی به عنوان مهمترین سیاستهای تثبیت اقتصادی و چگونگی تجزیه و تحلیل صورت حسابهای مالی آشنا میشوند.
دروس تخصصی اقتصاد پول و بانکداری :
عملیات بانکی داخلی, عملیات بانکی خارجی, سیاستهای پولی و مالی, بانکداری اسلامی, روشهای مقداری در بازرگانی, سازمانهای پولی و مالی بینالمللی, حسابداری شرکتها, تجزیه و تحلیل صورتهای مالی, ارزیابی طرحهای اقتصادی, تأمین منابع مالی و بورس اوراق بهادار, مدیریت مالی.
شاخه اقتصاد کشاورزی
دانشجویان این شاخه, اقتصادی را که به محصولات کشاورزی و زمین و زراعت باز میگردد, مطالعه میکنند. زیرا بازار محصولات کشاورزی به دلیل اینکه در بسیاری از موارد، پیوستگی تولید را ندارد همچنین متغیرهایی مثل آب و هوا و خاک در آن اثر عمدهای میگذارد, به مطالعه تخصصی و ویژهای نیازمند است؛ یعنی کارشناس اقتصادی این بخش باید علاوه بر آشنایی با اصول و مبانی علم اقتصاد, با مسائل کشاورزی از قبیل تولید کشاورزی و بازارهای محصولات کشاورزی آشنایی داشته باشد.
دروس تخصصی اقتصاد کشاورزی :
اقتصاد کشاورزی, توسعه و سیاست کشاورزی, اقتصاد منابع, اقتصاد سنجی, ارزیابی طرحهای اقتصادی, بازاریابی محصولات کشاورزی, مدیریت مزرعه, جامعهشناسی روستایی, پژوهش عملیاتی.
تواناییهای لازم :
در مقطع متوسطه, کتاب اقتصاد تنها برای دانشآموزان رشته علومانسانی ارائه شده است و چون مباحث این کتاب جنبه حفظی دارد, بسیاری از داوطلبان آزمون سراسری تصور میکنند که برای موفقیت در رشته اقتصاد باید حافظه قوی داشت تا بتوان مفاهیم و نظریههای متعدد را حفظ کرد. در حالی که به گفته استادان و دانشجویان این رشته, دانشجوی اقتصاد بیش از هر چیز باید در درس ریاضی قوی باشد تا بتواند در این رشته موفق گردد.همچنین دانشجوی اقتصاد لازم است که به مباحث اجتماعی علاقهمند بوده و الفبای جامعهشناسی, علوم سیاسی و روانشناسی را بداند چون اقتصاد یک حلقه از علوم اجتماعی است و زنجیره علوم اجتماعی نیز به هم مرتبط است.
موقعیت شغلی در ایران :
دانشجویان دوره کارشناسی اقتصاد بیشتر اطلاعات اولیه و پایه را مطالعه میکنند در نتیجه نباید انتظار داشته باشند که پس از فارغالتحصیلی به طور تخصصی و کاربردی فعالیت نمایند مگر دانشجویانی که خودشان مطالعه و فعالیت بیشتری داشته و تئوریهایی را که مطالعه میکنند, به کار نیز میگیرند. یعنی میتوانند مدلهای اقتصادی نوشته, تجزیه و تحلیل کرده و پیشنهادهای تازهای برای رفع مشکلات اقتصادی مؤسسه و سازمانهای مختلف ارائه دهند.البته این به آن معنا نیست که در حال حاضر فارغالتحصیلان این رشته بازار کار ندارند بلکه میتوانند در بخشهای مختلف وزارت اقتصاد مثل بخش مالیات, وزارت صنایع, سازمان برنامه و بودجه, بانک مرکزی و مرکز آمار فعالیت کنند و مهمتر از همه اینکه حتی اگر فارغالتحصیلان اقتصاد در رشته تخصصی خود فعالیت نکنند, به دلیل داشتن ذهنی باز و تحلیلگر و آشنایی صحیح با مسائل و مباحث اقتصادی, نگاه کارشناسانهای نسبت به جامعه و پیرامون خود دارند و میتوانند در هر شغلی موفق و کارآمد باشند.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش
علوم ارتباطات اجتماعی
دیباچه: انسان قرن بیست و یکم با بشر اولیه تفاوت بسیاری دارد و باید برای برقراری ارتباط با او، بخصوص ارتباطی با نفوذ و پایدار که با حرفها و تجربههای تازه و ناگفته همراه باشد، به هنر و دانش پیچیده علوم ارتباطات اجتماعی مجهز بود. این علم امروزه در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی سراسر دنیا تدریس میشود و در کشور ما نیز با دو گرایش روزنامهنگاری و روابط عمومی، یکی از رشتههای گروه آزمایشی علوم انسانی است. گرایش روزنامهنگاری گرایش روزنامهنگاری نهال تنومندی است که از چشمههای هنر و ادبیات، فرهنگ و فلسفه، سیاست و اقتصاد، صنعت و تکنولوژی سیراب میشود برای همین دانشجوی این رشته دروس تئوری و نظری مانند مبانی جمعیتشناسی، مبانی روانشناسی، مبانی فلسفه، مبانی علم اقتصاد، نظریههای ارتباطات اجتماعی واندیشههای سیاسی در قرن بیستم را مطالعه میکند همچنین دروسی را که هم جنبه عملی و هم جنبه تئوری دارند مثل اصول و تکنیکهای تهیه خبر، مصاحبه، گزارش، روش تحقیق، عکاسی خبری، صفحهآرایی و ویراستاری را آموزش میبیند.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس مشترک در گرایشهای مختلف علوم ارتباطات:
مبانی جامعهشناسی، مبانی جمعیت شناسی، مبانی روانشناسی، مبانی فلسفه، تاریخ و تفکر اجتماعی در اسلام، مبانی تاریخ اجتماعی ایران، آمار مقدماتی ، آمار در علوم اجتماعی ، زبان تخصصی ، اصول علم اقتصاد، روانشناسی اجتماعی، اصول علم سیاست، کلیات حقوق ، حقوق اساسی، روش تحقیق نظری، روش تحقیق عملی، نظریههای جامعهشناسی، اصول سازمان و مدیریت، سمینار مسائل سیاسی و استراتژی معاصر، اندیشههای سیاسی در قرن بیستم، مبانی ارتباطات جمعی، ارتباطات بینالمللی، ارتباطات سیاسی، ارتباطات انسانی، روشهای بررسی و تحلیل پیامهای ارتباطی، ارتباطات تصویری، نظریههای ارتباطات اجتماعی، گرافیک و صفحهآرایی در مطبوعات، فتوژورنالیسم (عکاسی خبری) ، تکنولوژی چاپ و نشر، تجزیه و تحلیل برنامههای رادیو و تلویزیون، افکار عمومی و وسایل ارتباط جمعی، ارتباطات در جهان سوم، حقوق ارتباط جمعی، شیوه نگارش فارسی در مطبوعات.
دروس تخصصی گرایش روزنامهنگاری:
اصول روزنامهنگاری ، روزنامهنگاری عملی ، ویراستاری و مدیریت اخبار، روزنامهنگاری تخصصی، تاریخ روزنامهنگاری، نقد، تفسیر و مقاله در مطبوعات. گرایش روابط عمومی کارشناس خوب روابط عمومی برخلاف ذهنیت عامه مردم سعی در پنهان ساختن اخبار بد ندارد همچنین وظیفهاش در بسط اطلاعاتی که مستقیماً از سطوح بالاتر سازمان میگیرد، خلاصه نمیشود. بلکه کارشناس روابط عمومی یک مشاور است که جریان دو طرفه ارتباطی را بین سازمانی که برای آن کار میکند و مخاطبانش میسر میسازد و بر این اعتقاد است که رمز موفقیت یک برنامه مؤثر روابط عمومی، قابلیت انتقال پیام صحیح از راه صحیح، در زمان مطلوب و به فرد صحیح است. در واقع کارشناس روابط عمومی از یک سو وظیفه آگاه کردن، خبر دادن و مطلع کردن مردم از مقاصد مدیریت سازمان را بر دوش دارد و از سوی دیگر مسؤولیت ارائه مشورتهای کارشناسانه با مدیریت مؤسسه در مورد طرز تفکر مردم و گروههای مورد توجه آن حوزه و تجزیه و تحلیل افکار عمومی و بررسی جامعهشناختی گرایشها و طرز تفکرهای مردم بر عهده او است.
دروس تخصصی گرایش روابط عمومی:
اصول روابط عمومی ، مدیریت و روابط عمومی، روابط عمومی عملی ، تکنیکهای روابط عمومی، اقناع و تبلیغ ، ارتباط با مطبوعات، ارتباطات شفاهی.
تواناییهای لازم :
دانشجوی روزنامهنگاری باید دارای دوازده خصیصه باشد که این خصایص عبارتند از:
1ـ داشتن ذوق و استعداد نویسندگی 2ـ کنجکاوی، تیزبینی و نکتهسنجی 3ـ داشتن ضریب هوشی بالاتر از متوسط جامعه 4ـ توانایی جوشش با طبقات مختلف مردم 5ـ صبر و حوصله زیاد 6ـ داشتن توانایی جسمی و روانی برای دوندگیهای اضطراری 7ـ قدرت تفکر سریع 8ـ عشق به کار خبری 9ـ مؤمن به رعایت اصول اخلاقی و داشتن تقوا 10ـ نداشتن خودبینی، غرور و تکبر، انزواجویی، سادهلوحی، تعصب فکری، فضل فروشی، گزافه گویی و تندخویی 11ـ داشتن تواناییهای ارتباطی 12ـ داشتن حافظهای بیش از حد متوسط جامعه. (برای مصاحبه) البته به ندرت ممکن است فردی از تمامی این خصایص برخوردار باشد و هدف از تجسم فردی با ویژگیهای دوازدهگانه فوق، صرفاً ترسیم تصویری ایدهآل از یک روزنامهنگار است. ویژگیهایی که هر روزنامهنگار باید کوشش کند تا در حد امکان به آنها دست یابد. دانشجوی روابط عمومی نیز علاوه بر ویژگیهای لازم برای یک روزنامهنگار باید از توان تجزیه و تحلیل بالا، قدرت ریسک، توان کارهای اجرایی و قدرت سخنوری برخوردار باشد.
موقعیت شغلی در ایران :
براساس آمار ارائه شده در فصلنامه "رسانه" از سال 1351 تا 1373 حدود یک هزار نفر دانشجوی علوم ارتباطات، فارغالتحصیل شدهاند و از این تعداد تنها 60 نفر در مطبوعات مشغول به کار هستند و 940 نفر بقیه به مشاغل غیرمطبوعاتی اشتغال دارند. بدون شک عوامل بسیاری در این مسأله نقش داشتهاند اما یکی از مهمترین دلایل این است که تعدادی از دانشجویان در طی سالهای فوق، رشته علوم ارتباطات را بدون شناخت لازم و از سرناچاری یا به طوری اتفاقی انتخاب کردهاند، در نتیجه آمادگی و توانایی لازم را برای حضور در مطبوعات نداشتهاند از سوی دیگر وابستگی اکثر مطبوعات آن دوران به ارگانهای دولتی و شرایط دشوار استخدام، عامل مهمی در عدم حضور فارغالتحصیلان این رشته در شغلهای مربوط بوده است. البته در حال حاضر با توجه به تعدد و تنوع مطبوعات و خبرگزاریها، اکثر فارغالتحصیلان این رشته جذب بازار کار میشوند. فرصتهای شغلی فارغالتحصیلان روابط عمومی نیز در حال حاضر بهتر شده است چون زمانی کار روابط عمومی سازمانهای دولتی مساوی با شیرینی دادن در جشنها و پلاکارد زدن و عرض تسلیت دادن در زمان سوگواریها بود اما امروزه مردم انتظارات بسیاری از روابط عمومی سازمانها دارند و مایلند آنها را در جریان آخرین اطلاعات و اخبار درون سازمانی قرار دهند و نظرات و دیدگاههایشان را به گوش مسؤولین سازمانها برسانند؛ کاری تخصصی که از عهده هر فردی برنمیآید و به همین دلیل سازمانها ترجیح میدهند که از فارغالتحصیلان روابط عمومی برای کار در این بخش مهم و حیاتی بهره ببرند.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش