مهندسی فناوری اطلاعات (IT)

دیباچه: در هزاره سوم، فناوری اطلاعات (IT) به عنوان عمده‌ترین محور تحول و توسعه در جهان منظور شده است و دستاوردهای ناشی از آن، آن‌چنان با زندگی مردم عجین گردیده که روی‌گردانی از آن، اختلالی عظیم در جامعه و رفاه و آسایش مردم به وجود می‌آورد. برای مثال، کامپیوتری شدن بسیاری از امور جاری مردم، انجام بسیاری از کارهای روزمره بانکی با استفاده از اینترنت و شبکه‌های ارتباطی در منزل و خانه‌ها، آموزش الکترونیکی و مجازی و عدم نیاز به حضور در کلاس‌های درس، توسعه و ترویج تجارت الکترونیکی از نتایج و دستاوردهای فناوری اطلاعات است؛ عواملی که هرچند در مراحل اولیه رشد و تکامل قرار دارند اما در همین حد نیز در رفاه و آسایش انسان نقش بسیار مهمی دارند.از همین رو امروزه تمامی کشورها در زمینه فناوری اطلاعات و عمومیت بخشیدن به آن در جامعه تلاشی پیگیر دارند. در کشور ما نیز برای تربیت نیروی متخصص و کارآمد در زمینه IT و حرکت سریع در این عرصه, رشته IT در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ارائه می‌شود و در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشجو می‌پذیرد.فناوری اطلاعات یا IT که مخفف Technology Information می‌باشد, رشته‌ای است که تمام رشته‌های دانشگاهی را می‌تواند پوشش دهد. منتها از نظر عملیاتی یک رشته میان رشته‌ای, بین کامپیوتر و صنایع برق است که در این میان امور مربوط به تولید, پردازش, نگاهداشت و عرضه اطلاعات به مباحث کامپیوتری مرتبط می‌شود, بحث‌های مدیریت اطلاعات و فرآیندهای آن از سلسله بحث‌های رشته صنایع و رشته برق است و به خصوص گرایش مخابرات, انتقالات مرتبط با اطلاعات و داده‌ها را برعهده دارد.IT را می‌توان استفاده بهینه از اطلاعات برای کاربردهای مختلف دانست, یعنی متخصص این رشته باید بتواند اطلاعات را جمع‌آوری, دسته‌بندی و پردازش کرده و به موقع از آن استفاده نماید از همین رو کارشناس این رشته باید مبانی کامپیوتر را بلد باشد. به عبارت دیگر هسته اصلی این رشته همان هسته اصلی مهندسی کامپیوتر است، منتها چون یکی از توانمندی‌های اصلی کارشناسی این رشته بهره‌وری به موقع و صحیح از اطلاعات است؛ دانشجوی IT باید دارای اطلاعات جنبی در زمینه‌های مختلف باشد.برای مثال, فردی که می‌خواهد از این تکنولوژی در تجارت الکترونیکی استفاده کند باید مدیریت بداند یا فردی که می‌خواهد از IT در آموزش از راه دور بهره ببرد, باید با روش‌های آموزش آشنا باشد.
توانایی‌های لازم :
با توجه به ماهیت میان رشته‌ای مهندسی فناوری اطلاعات. دانشجوی این رشته لازم است که به دو مبحث علوم مدیریت و کامپیوتر علاقه‌مند باشد. همچنین باید در ریاضی توانمند بوده و قدرت تجزیه و تحلیل خوبی داشته باشد. زیرا به گفته "الکساندروف", - ریاضیدان و فیلسوف معاصر شوروی - علم ریاضی کاربرد فراوانی در سایر دانش‌ها, صنعت و در همه زمینه‌های مربوط به زندگی بشری دارد.برخی از استادان این رشته معتقدند که آزمون این رشته باید به صورت نیمه‌متمرکز برگزار گردد تا علاقه‌مندترین و مستعدترین داوطلبان وارد این رشته گردند. داوطلبانی که پیش از ورود به دانشگاه, با کامپیوتر آشنایی داشته و در این زمینه توانمند باشند.
موقعیت شغلی در ایران :
اینجا یک شهر الکترونیکی است. شهری که آموزش, تفریحات, خرید و فروش و بخش قابل توجهی از ارتباطات آن الکترونیکی می‌باشد. در این شهر, فارغ‌التحصیلان IT حضوری فعال دارند. زیرا از سوار شدن به مترو و تاکسی تا خرید از فروشگاهی که در آن فروشنده‌ای حضور ندارد, به صورت الکترونیکی انجام می‌گیرد.این تصویری از آینده تمامی کشورهای جهان از جمله کشور ایران است. تصویری که بیانگر وجود فرصت‌های شغلی فراوان برای فارغ‌التحصیل IT است. البته یک مهندسی IT نه تنها در آینده, بلکه در حال حاضر نیز فرصت‌های شغلی فراوانی دارد.برای مثال, در حال حاضر وزارت بازرگانی در پی آن است که سیستم تجارت ایران را مثل کشورهای پیشرفته, الکترونیکی کند. این پروژه بسیار پیچیده است و نیاز به تعداد قابل توجهی متخصص IT دارد. تا جایی که اگر تمامی دانشجویان ما وارد بازار کار شوند, باز هم پاسخگوی نیاز این پروژه و پروژه‌های مشابه نخواهند بود. حتی در کارهایی ساده‌تر مثل مکانیزه شدن سیستم یک اداره, نیاز به متخصص این رشته است. کاری که در بعضی از سازمان‌ها آغاز شده اما هنوز سیستم هیچ سازمانی به طور کامل مکانیزه نشده است. به عبارت دیگر در حال حاضر همه چیز به سمت IT پیش می‌رود و به همین دلیل فارغ‌التحصیل این رشته اگر توانمند باشد, بیکار نخواهد ماند.
درس‌های این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه :
ریاضی, معادلات دیفرانسیل , آمار و احتمالات مهندسی , فیزیک , کارگاه عمومی.
دروس اصلی:
ساختمان‌های گسسته , مبانی کامپیوتر و برنامه‌سازی , زبان ماشین و برنامه‌نویسی سیستم, ساختمان داده‌ها, مدارهای منطقی, معماری کامپیوتر, برنامه‌سازی پیشرفته , سیستم‌های عامل, پایگاه داده‌ها, طراحی الگوریتم‌ها, مهندسی نرم‌افزار , شبکه‌های کامپیوتری, مبانی الکترونیک دیجیتال, هوش مصنوعی, اصول و مبانی مدیریت, مبانی اقتصاد مهندسی, آزمایشگاه شبکه, آزمایشگاه پایگاه داده‌ها, شیوه ارائه مطالب علمی و فنی, زبان تخصصی, آزمایشگاه سیستم عامل.
دروس تخصصی :
مبانی فناوری اطلاعات , مهندسی فناوری اطلاعات, تجارت الکترونیکی, مدیریت و کنترل پروژه‌های فناوری اطلاعات , برنامه‌ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات, آموزش الکترونیکی, محیط‌های چند رسانه‌ای, پروژه‌ فناوری اطلاعات, کارآموزی IT .

منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

مهندسی فرماندهی و کنترل هوایی

دیباچه: نیروی هوایی در دیدگاه عامه مردم مساوی است با خلبان‌هایی که سوار بر هواپیما‌های شکاری، ضربتی، اکتشافی، مسافربری یا ترابری بر فراز آسمان‌ها پرواز می‌کنند. در حالی که نیروی هوایی هر کشوری علاوه بر خلبانان، نیروهای دیگری نیز هستند که مشاغل بسیار حیاتی و مهمی را بر عهده دارند. برای مثال طراحی و فرماندهی پدافند هوایی علیه هدف‌های ثابت و متحرک دشمن و دفاع از مرزهای هوایی کشور بر عهده مهندسین تکنولوژی فرماندهی و کنترل هوایی است. این رشته در کشور ما در دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری در سه گرایش کنترل شکاری. عملیات موشکی و اطلاعات عملیاتی آموزش داده می‌شود.در مفهوم عنوان این رشته باید گفت که واژه‌ "مهندسی‌" در مفهوم‌ مصطلح‌ آن‌ به‌ معنای‌ طراحی‌ است‌ و منظور از کلمه‌ "تکنولوژی‌" این‌ است‌ که‌ فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ باید دانش‌ نرم‌افزاری‌، سخت‌افزاری‌ و اطلاعاتی‌ داشته‌ باشد، که‌ منظور از دانش‌ اطلاعاتی‌، اطلاع‌ در تمام‌ زمینه‌های‌ نظامی‌ از جمله‌ اطلاعات‌ عملیات‌، اطلاع‌ از انواع‌ هواپیماها و موشک‌ها و اطلاع‌ از سیستم‌های‌ سازمانی‌ نیروی‌ هوایی‌ است‌. واژه‌ "فرماندهی‌" نیز، یعنی‌ این‌ که‌ فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ بتواند اِعمال‌ مدیریت‌ بکند. به‌ عبارت‌ دیگر بتواند با استفاده‌ از دانش‌ سخت‌افزاری‌، نرم‌افزاری‌ و اطلاعاتی‌ که‌ کسب‌ کرده‌ است‌، به‌ یاری‌ زیر مجموعه‌ خود، مأموریت‌های‌ محوله‌ نیروی‌ هوایی‌ را انجام‌ دهد. در واقع‌ دانش‌آموخته‌ این‌ دانشکده‌ به‌ عنوان‌ پایین‌ترین‌ رده‌ فرماندهی‌ کار خود را با فرماندهی‌ دانش‌آموختگان‌ دیگر این‌ دانشگاه‌ که‌ در رشته‌های‌ مهندسی‌ هوا و فضا، مهندسی‌ کامپیوتر، مهندسی‌ برق‌ و مدیریت‌ تحصیل‌ کرده‌اند و در مجموعه‌ نیروی‌ هوایی‌ کار می‌کنند، آغاز می‌کند. واژه‌ "کنترل‌" نیز مقوله‌ای‌ از زنجیره‌ اعمال‌ فرماندهی‌ است‌. به‌ این‌ معنا که‌ هر دانشجو باید مهارت‌های‌ گروهی‌ و فردی‌ را فرا بگیرد تا با زیرمجموعه‌ خود و با دیگر نیروهای‌ دفاعی‌ کشور اعم‌ از نیروی‌ زمینی‌ و نیروی‌ دریایی‌ ارتباط‌ برقرار کرده‌ و اطلاعات‌ لازم‌ را رد و بدل‌ کند. این‌ رشته‌ دارای‌ سه‌ گرایش‌ کنترل‌ شکاری‌، عملیات‌ موشکی‌ و اطلاعات‌ عملیاتی‌ است‌ .
گرایش‌ کنترل‌ شکاری‌:
در گرایش‌ کنترل‌ شکاری‌ دانشجویان‌ توانایی‌ رهگیری‌های‌ هوایی‌ و به‌ کارگیری‌ انواع‌ تاکتیک‌ها و تکنیک‌های‌ رهگیری‌ هواپیمای‌ خودی‌ و هواپیمای‌ دشمن‌ را فرا می‌گیرند و در نهایت‌ در ایستگاه‌های‌ رادار به‌ کنترل‌ و مراقبت‌ قلمرو فضایی‌ کشور می‌پردازند و به‌ محض‌ این‌ که‌ هواپیمای‌ ناشناسی‌ وارد مرزهای‌ هوایی‌ کشور می‌شود، به‌ مبادی‌ مذکور گزارش‌ داده‌ تا تصمیم‌گیری‌های‌ لازم‌ انجام‌ گیرد.
گرایش‌ عملیات‌ موشکی‌:
دانش‌آموختگان‌ این‌ گرایش‌ با توجه‌ به‌ تجهیزات‌ و جنگ‌افزارهای‌ پدافندی‌ مختلفی‌ که‌ در نیروهای‌ هوایی‌ وجود دارد، در سایت‌های‌ موشکی‌ زمین‌ به‌ زمین‌ در تخصص‌های‌ "ارتفاع‌ پست‌ و پایین‌" و "ارتفاع‌ متوسط‌ و بالا" یا سیستم‌های‌ سطح‌ به‌ سطح‌ و در سایت‌های‌ موشکی‌ زمین‌ به‌ هوا در دو بخش‌ ارتفاع‌ پایین‌ و ارتفاع‌ متوسط‌ و بالا مشغول‌ به‌ خدمت‌ می‌شوند. در واقع‌ این‌ افراد با استفاده‌ از سیستم‌های‌ موشکی‌ زمین‌ به‌ هوا یا زمین‌ به‌ زمین‌، فرماندهی‌ عملیات‌ رزمی‌ نیروی‌ هوایی‌ را برعهده‌ دارند.
گرایش‌ اطلاعات‌ عملیاتی:
‌دانشجویان‌ گرایش‌ اطلاعات‌ عملیاتی‌ فرا می‌گیرند که‌ چگونه‌ اطلاعات‌ لازم‌ را از وضعیت‌ فرهنگی‌، سیاسی‌، اجتماعی‌ و بخصوص‌ دفاعی‌ کشورهای‌ همسایه‌، منطقه‌ و حتی‌ فرامنطقه‌ای‌ با استفاده‌ از سیستم‌های‌ الکترونیکی‌، ماهواره‌ای‌ و عکس‌های‌ هوایی‌ و تحلیل‌ و تفسیر این‌ اطلاعات‌ به‌ دست‌ آورند. در واقع‌ به‌ دست‌ آوردن‌ اطلاعات‌ نظامی‌ و غیرنظامی‌ در زمان‌ صلح‌ و به‌ کار بردن‌ استراتژی‌ آنها در زمان‌ جنگ‌ برعهده‌ فارغ‌التحصیلان‌ مهندسی‌ تکنولوژی‌ فرماندهی‌ و کنترل‌ هوایی‌ گرایش‌ اطلاعات‌ عملیاتی‌ است‌.
توانایی‌های‌ لازم‌ :
ّدانشجویان‌ رشته‌ مهندسی‌ تکنولوژی‌ فرماندهی‌ و کنترل‌ هوایی‌ از بین‌ داوطلبان‌ گروه‌ آزمایشی‌ ریاضی‌ و فنی‌ پذیرفته‌ می‌شوند. این‌ افراد علاوه‌ بر موفقیت‌ در آزمون‌ سراسری‌ باید در معاینات‌ پزشکی‌ دانشگاه‌ علوم‌ و فنون‌ هوایی‌ شهید ستاری‌ نیز پذیرفته‌ شوند که‌ در این‌ مرحله‌، داوطلب‌ علاوه‌ بر خصوصیات‌ ظاهری‌ که‌ عبارت‌ است‌ از:
حداکثر سن‌ 22 سال‌ (در صورت‌ انجام‌ خدمت‌ سربازی‌، حداکثر سن‌ 24 سال‌ می‌شود) و حداقل‌ قد 160 سانتی‌متر باید برابر با استانداردهای‌ بهداری‌ نهاجا از سلامت‌ جسمانی‌ برخوردار باشد. برای‌ مثال‌ دید هر یک‌ از چشم‌ها نباید کمتر از 7 از 10 باشد. در ضمن‌ لازم‌ است‌ در مصاحبه‌ عقیدتی‌ و حفاظتی‌ این‌ دانشگاه‌ پذیرفته‌ گردد. همچنین‌ از سال‌ 80 داوطلبان‌ ورودی‌ این‌ رشته‌ علاوه‌ بر گزینش‌های‌ فوق‌ لازم‌ است‌ که‌ در کمیته‌ علمی‌ این‌ دانشکده‌ نیز پذیرفته‌ شوند. این‌ کمیته‌ سه‌ مقوله‌ را مد نظر قرار می‌دهد که‌ شامل‌ توان‌ علمی‌ (تسلط‌ بر زبان‌ انگلیسی‌، ریاضیات‌ و فیزیک‌)، آمادگی‌ فیزیکی‌ (نداشتن‌ لکنت‌ زبان‌) و آمادگی‌ روحی‌ و روانی‌ (توان‌ مدیریت‌ از پایین‌ترین‌ رده‌ تا بالاترین‌ سلسله‌ مراتب‌ فرماندهی‌) می‌شود. در ضمن‌ رشته‌ مهندسی‌ تکنولوژی‌ فرماندهی‌ و کنترل‌ هوایی‌ فقط‌ داوطلبان‌ مرد را می‌پذیرد و داوطلبان‌ باید این‌ رشته‌ را جزو یکی‌ از 9 انتخاب‌ اول‌ فرم‌ انتخاب‌ رشته‌ خود درج‌ کرده‌ باشند و در صورت‌ پذیرفته‌ شدن‌، تحت‌ هیچ‌ شرایطی‌ حتی‌ قبول‌ شدن‌ در رشته‌های‌ نیمه‌متمرکز، نمی‌توانند به‌ سایر مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ کشور انتقال‌ یابند. همچنین‌ دانشجویان‌ این‌ دانشگاه‌ در طول‌ دوره‌ آموزش‌ به‌ غیر از تعطیلات‌ تابستانی‌، تعطیلات‌ بین‌ دو ترم‌ و تعطیلات‌ عمومی‌، در دانشگاه‌ شبانه‌روزی‌ هستند و کلیه‌ هزینه‌های‌ آنها اعم‌ از خوراک‌، پوشاک‌، کمک‌ آموزشی‌ و زیست‌ آنها برعهده‌ نیروی‌ هوایی‌ ارتش‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ است‌ و در طول‌ مدت‌ تحصیل‌ نیز ماهیانه‌ مبلغی‌ به‌ عنوان‌ کمک‌ هزینه‌ تحصیلی‌ دریافت‌ می‌کنند و بالاخره‌ به‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ دانشگاه‌ در طول‌ خدمت‌ در نیروی‌ هوایی‌، مسکنی‌ مناسب‌ و مطابق‌ ضوابط‌ نیروی‌ هوایی‌ واگذار می‌شود همچنین‌ فارغ‌التحصیلان‌ در طول‌ خدمت‌ می‌توانند با توجه‌ به‌ شرایط‌ و نیاز نیروی‌ هوایی‌ ارتش‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ از بورس‌های‌ تحصیلی‌ در مقاطع‌ بالاتر از کارشناسی‌ استفاده‌ کنند.
موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :
دانشگاه‌ علوم‌ و فنون‌ هوایی‌ شهید ستاری‌ یک‌ دانشگاه‌ نظامی‌ است‌ و دانشجویان‌ رشته‌ مهندسی‌ تکنولوژی‌ فرماندهی‌ و کنترل‌ هوایی‌ با درجه‌ ستوان‌ دومی‌ فارغ‌التحصیل‌ می‌شوند و چون‌ به‌ استخدام‌ ارتش‌ جمهوری‌ اسلامی‌ درمی‌آیند، از نظر آینده‌ شغلی‌ مشکلی‌ نخواهند داشت‌. این‌ افراد کار خود را از پایین‌ترین‌ رده‌ فرماندهی‌ (فرماندهی‌ گروه‌) آغاز می‌کنند و با گذراندن‌ دوره‌های‌ حین‌ خدمت‌، به‌ ترتیب‌ سلسله‌ مراتب‌ فرماندهی‌ شامل‌ فرمانده‌ دسته‌، فرمانده‌ گردان‌، فرمانده‌ هنگ‌، فرمانده‌ تیپ‌ و فرمانده‌ لشکر را طی‌ می‌کنند و در صورت‌ داشتن‌ توانایی‌ها و قابلیت‌های‌ لازم‌ حتی‌ می‌توانند به‌ فرماندهی‌ کل‌ نیروی‌ هوایی‌ ارتش‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ برسند همانطور که‌ شهید بزرگوار سرلشکر ستاری‌ به‌ این‌ رده‌ از فرماندهی‌ رسید.

منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش