امام کاظم(سلام الله علیه):
امام صادق(سلام الله علیه):
پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
امام صادق(سلام الله علیه):
بحارالأنوار،
پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
تنبیه الخواطر
امام باقر(سلام الله علیه):
میزان الحکمة:
پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
میزان الحکمة،
امام باقر(سلام الله علیه):
میزان الحکمة، ح
حضرت آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی امروز در دیدار رئیس، هیأت رئیسه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی ضمن ارائه تحلیل جامعی از شرایط حساس و در حال تغییر بین المللی و شرایط داخلی بخصوص انسجام و هوشیاری ملت ایران و دلبستگی کم نظیر مردم به آرمانها و خط امام (ره)، از حضور بسیار گسترده و کم سابقه مردم در مراسم سالگرد ارتحال امام (ره) تشکر و تأکید کردند: باید آرمانگرایی در کنار واقع بینی، همکاری صمیمانه دولت، و مجلس و بررسی های کارشناسانه و دقیق در کمیسیونها، در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گیرد تا حرکت رو به جلو کشور با شتاب روزافزونی ادامه یابد.
رهبر انقلاب اسلامی در ابتدا با قدردانی از زحمات رئیس و نمایندگان مجلس و نقش آفرینی بسیار خوب مجلس شورای اسلامی در مسائل مهم بین المللی و داخلی، شرایط کنونی در عرصه جهانی را بسیار حساس و منحصر بفرد خواندند و افزودند: شرایط کنونی در عرصه بین المللی، در سرنوشت نسل های آینده و انقلاب و کشور تأثیرگذار است، بنابراین رصد دقیق و شناخت صحیح این شرایط و حضور فعال و هوشیارانه در تحولاتی که در حال وقوع است، می تواند زمینه ساز جایگاه مستحکم تر، و نزدیک تر به اهداف و آرمانها باشد.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به تحولات منطقه خاورمیانه بویژه تحولات بی سابقه در موضوع فلسطین، خاطرنشان کردند: همه این موارد نشانه یک تحول و جابجایی در منطقه است و در سطح دنیا نیز درخصوص جایگاه امریکا و برخی کشورهای اروپایی و میزان تأثیرگذاری آنها، تغییرات بزرگی در حال وقوع است.
ایشان وجود شرایطی مشابه شرایط کنونی را در سی سال گذشته، نادر دانستند و تأکید کردند: لازمه نقش آفرینی صحیح و تأثیرگذار در این برهه حساس، انسجام و اقتدار لازم در داخل و همکاری نزدیک و تنگاتنگ دستگاههای مختلف است.
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: اگر با این دید، به مسائل کشور نگریسته شود، شاید بسیاری از مسائل و موضع گیریهایی که اکنون مورد توجه است، کم قدر و کم اهمیت جلوه کنند.
حضرت آیت الله خامنه ای همچنین در تبیین شرایط داخلی، به حضور کم سابقه و کم نظیر مردم در مراسم بیست و یکمین سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) اشاره کردند و افزودند: خوشبختانه هوشیاری و عملکرد مردم برخلاف انتظار مخالفین و دشمنان نظام اسلامی بوده و مردم حقا و انصافا حالت بسیار خوبی از خود به نمایش گذاشته اند و نشان دادند که عمیقاً به امام و آرمانهای ایشان علاقه مند هستند.
ایشان با اشاره به حضور میلیونی و چندین ساعته مردم در مراسم سالگرد ارتحال امام (ره) که در زیر آفتاب و هوای گرم انجام � �د، تأکید کردند: من لازم می دانم صمیمانه از این همه وفاداری ملت عزیز ایران تشکر و قدردانی کنم.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: امام خمینی (ره) مظهر انقلاب و دین، و آرمانهایی است که مردم را به سوی آنها دعوت و هدایت کرد و منادی توانایی این ملت برای پیمودن مدارج کمال بود، بنابراین چنین حضوری از طرف مردم در مراسم سالگرد ارتحال، آن هم بعد از گذشت 21 سال، به معنای احترام ملت به آرمانهای امام بزرگوار است.
حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: ملت ایران، ملتی با نشاط، با ایمان، معتقد به اسلام، خودباور و متوکل بر خداوند متعال است و چنین ملتی هیچگاه در مسیر حرکت به سوی کمال و سعادت متوقف نخواهد شد.
ایشان نمایندگان مجلس شورای اسلامی را نمایندگان چنین ملتی خواندند و افزودند: نمایش مردم را در عرصه حضور عاطفی، عقلانی و پیوند با امام (ره) همه دیدند و سال گذشته نیز در عرصه انتخابات، همه شاهد حضور 40 میلیونی بودند که همه اینها معنادار است و مسئولیت ما را به عنوان خدمتگزاران مردم، دو چندان می کند.
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: این مسئولیت فقط مختص این دنیا نیست بلکه خداوند متعال نیز از ما درخصوص نحوه عمل به وظایف سؤال خواهد کرد و باید پاسخگوی آن دنیا نیز باشیم.
حضرت آیت الله خامنه ای ترکیب مجلس شورای اسلامی ر� � با وجود اختلاف سلایق سیاسی، ترکیبی شاداب، مؤمن، انقلابی، دارای احساس مسئولیت، و آشنا به مسائل دانستند و افزودند: نمایندگان مجلس در وظیفه قانونگذاری خود باید همواره دو ویژگی آرمانگرایی و واقع بینی را مد نظر داشته باشند و راه رسیدن به آرمانها را مطابق با واقعیات ترسیم کنند.
ایشان همکاری صمیمانه دولت و مجلس را یکی از نکات لازم و ضروری برشمردند و تأکید کردند: این همکاری باید تحقق یابد و اینکه هریک از دو طرف بگویند، ما همه کارها و وظایف را انجام داده ایم و طرف مقابل باید جلو بیاید، قابل قبول نیست.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: حدود و وظایف مجلس و دول� � در قانون مشخص شده است، اگرچه برخی از این حدود هم در قانون مبهم و غیرمشخص است که باید برطرف شوند اما نیاز امروز کشور همکاری دولت و مجلس است.
حضرت آیت الله خامنه ای خاطرنشان کردند: نباید در دولت هیچگونه انگیزه نافرمانی از مجلس بوجود آید و در مجلس نیز نباید مطلقاً انگیزه معطل کردن دولت وجود داشته باشد.
ایشان افزودند: این سخن که دولت باید به قانون عمل کند، سخن درستی است اما از آن طرف هم قانونگذار باید نقش و شرایط مدیران اجرایی را نیز در نظر بگیرد، زیرا دولت، عنصر وسط میدان است و کار او باید تسهیل شود.
رهبر انقلاب اسلامی با تأکید بر اینکه میان اجرا و طراحی اجرا فاصله زیادی وجود دارد، خاطرنشان کردند: در کنار این موضوع که دولت باید به قانون عمل کند، مجلس هم باید کاری کند که دولت بتواند به قانون عمل کند.
حضرت آیت الله خامنه ای در تبیین این موضوع افزودند: به عنوان مثال نمی توان تکلیفی را برعهده دولت گذاشت ولی اعتبار لازم آن را تصویب نکرد، این مسئله موجب مشکلات می شود، و یا اینکه دولت لایحه ای را با توجه به امکانات و مقدورات خود به مجلس ارائه دهد ولی در مجلس تصرفاتی در لایحه ایجاد شود که مصوبه به کلی متفاوت با لایحه دولت شود.
ایشان همکاری صمیمانه دولت و مجلس را وظیفه بسیار مهم و فراتر از جهت گیر� �ها و خطوط سیاسی دانستند و خاطرنشان کردند: این موضوع مربوط به مسائل انقلاب و کشور است و همکاری دو طرف باید براساس چنین نگاهی باشد.
رهبر انقلاب اسلامی همچنین با اشاره به جایگاه و اهمیت کمیسیونها در تصمیم گیریهای مجلس افزودند: حضور منظم و مستمر و بررسی کارشناسانه در کمیسیونها بسیار ضروری است زیرا در چنین صورتی، موافقتها و مخالفتها، همراه با حجت خواهد بود.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به شأن و اهمیت نظارتی مجلس، لزوم تدوین ساز و کار نظارتی برای مجلس و عملکرد نمایندگان را ضروری دانسته و درخصوص بررسی برنامه پنجم توسعه در مجلس شورای اسلامی نیز، خاطرنشان کردند: برنامه پنجم بسیار مهم است و در بررسی آن باید بگونه ای عمل شود که مصوبه مجلس اصلاح و تکمیل لایحه ی دولت باشد نه تبدیل آن به یک چیز دیگر.
ایشان در پایان نمایندگان مجلس را به قدرشناسی فرصت و نعمت بزرگ نمایندگی مردم و خدمتگزاری به آنان توصیه کردند.
در ابتدای این دیدار آقای علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در گزارشی از عملکرد دو ساله مجلس هشتم گفت: در این مدت 421 لایحه و طرح در مجلس بررسی شده که 142 فقره آن به قانون تبدیل شده است.
وی، قانون تجارت، طرح امر به معروف و نهی از منکر و طرح اصلاح الگوی مصرف را از جمله مصوبات و اقدامات مهم مج لس برشمرد و گفت: بررسی برنامه پنجم توسعه از ابتدای این هفته در کمیسیونهای تخصصی آغاز شده و مجلس با رویکرد مدل توسعه اسلامی – ایرانی، این بررسی را انجام می دهد.
آقای لاریجانی، بهره گیری از دیدگاهها و نظرات کارشناسی نخبگان، اولویت بندی موضوعات در کمیسیونها، اجرای صحیح قانون، توجه به موضوعات فرهنگی بویژه در قلمرو مسائل دینی را از جمله نکات مورد اهتمام مجلس هشتم دانست و افزود: مجلس شورای اسلامی در دو سال گذشته، در عرصه مسائل بین المللی موضع گیریهای دقیق و بموقعی داشته است ودر مسائل داخلی نیز بخصوص در قضایای پس از انتخابات مواضعی صریح اتخاذ و ت� �کید کرده است به فتنه گران داخلی و خارجی اجازه بازی مزورانه با حقوق ملت را نخواهد داد.
وی همچنین یاد و خاطره دو تن از نمایندگان، مرحوم حجت الاسلام والمسلمین فاکر نماینده مشهد و مرحوم حیاتی نماینده مُهر و لامرد را گرامی داشت.
نگاهی به حکم فقهی امام جماعت زنان
چند سالی است که تب بحث امامت جماعت زنان در پاره ای از کشورهای اسلامی همچون مصر، مراکش و...بالا گرفته است. نخستین بار شاید در آمریکا بود که این بدعت ناخجسته به قلمرو تکالیف دینی مسلمانان راه یافت و زنی مسلمان در ویرجینیای آمریکا با فتوای خودش امامت جماعت مردان را برعهده گرفت.
این زن که خانم "امینه ودود" نام داشت، استاد دانشگاه «کامنولث» در ایالت ویرجینیای ایالات متحده آمریکا بود و هنگامی که در سال 2005 برای اولین بار به امامت نمازگزاران اقدام کرد به شدت از سوی جامعه مسلمانان مورد اعتراض واقع شد. تا آنجا که عده ای وی را به قتل تهدید کردند.
نگارنده دراین مجال کوتاه بر آن نیست تا جریان یاد شده و اهداف توطئه گرانه پشت پرده آن را آسیب شناسی کند بلکه غایت این نوشتار آن است که جوانب این مساله از منظر اسلام و از نقطه نظر فقهی (اعم از شیعه و سنی) کاویده شود.
هنوز بازتاب این اقدام سرخودانه از ذهن و زبان مردم رخت نبسته بود که دوباره این استاد دانشگاه خبرساز شد:
" تعدادی از نمازگزاران زن ومرد در شهر آکسفورد بریتانیا، نماز جمعه روز گذشته را به امامت یک زن که استاد دانشگاه در آمریکا است، اقامه کردند. برگزارکنندگان مراسم نماز با انتشار گزارشی روز شنبه هجدهم اکتبر این خبر را اعلام داشتند.خانم «امینه ودود»، که 30 پیش به دین اسلام گرویده است، به پیشنمازی حدود 15 زن ومرد را در مصلای مرکز «آکسفورد شیر ماسونیک» ایستاد."(1).
اخیرا نیز انتخاب 50 واعظ زن به نام "مرشده" در مراکش بحث امام جماعت زن را در محافل مختلف کشورهای اسلامی داغ کرده است. در پی انتشار این خبر، علی جمعه ، مفتی مصر و از اعضای علمی دانشگاه الازهر چندی پیش در یک برنامه تلویزیونی حاضر شد و ضمن مخالفت با موضوع امامت جماعت زن آن را بدعت در دین مبین اسلام خواند.
همینطور در سرشماری ای که "العربیه" یک هفته پس از برپایی نماز به امامت "امینه ودود" انجام داد ،نزدیک به 60 در صد از مردم این اقدام را توطئه ای برای تحریف اسلام قلمداد می کردند .(2).
شیعه آنلاین نیز در خبر چند روز پیش خود نوشت:
"خانم «راحیل رضا» نویسنده کانادایی پاکستانی تبار 60 ساله، در اقدامی کم سابقه امام جماعت نماز جمعه روز گذشته در «مرکز فرهنگی اسلامی» شهر آکسفورد در انگلیس بود. وی همچنین علاوه بر امامت نماز جمعه، سخنرانی دو خطبه جمعه را ایراد کرد.گفتنی است این نماز جمعه به امامت یک زن در حالی برگزار شد که تا چند روز دیگر یک کنفرانس بین المللی تحت عنوان «اسلام، راهی به جلو» در دانشگاه آکسفورد برگزار خواهد شد. این کنفرانس قرار است از یازدهم تا سیزدهم ژوئن آینده برگزار شود. این نماز جمعه به اصطلاح مقدمه و پیش زمینه ای برای آماده کردن مسلمانان برای آن کنفرانس به شمار میرود."
فارغ از اصل امامت جماعت زن که یک بحث فقهی و عبادی است و اتفاقا با شرایط خاص در دین اسلام پذیرفته شده است، به نظر می رسد این جریان انحرافی از سوی دست هایی پشت پرده سازمان دهی می شود. دست های پلیدی که می کوشند تنور اختلاف جوامع اسلامی را همواره گرم نگه دارند.
نگارنده دراین مجال کوتاه بر آن نیست تا جریان یاد شده و اهداف توطئه گرانه پشت پرده آن را آسیب شناسی کند بلکه غایت این نوشتار آن است که جوانب این مساله از منظر اسلام و از نقطه نظر فقهی (اعم از شیعه و سنی) کاویده شود.
الف)دیدگاه شیعی
بنا بردیدگاه مشهور شیعه، امام جماعت می بایست بالغ،عاقل، شیعی دوازده امامى، عادل ، حلالزاده و قادر بر قرائت صحیح باشد.
چنانکه مشاهده می کنید مرد بودن جزو شرایط عام این مساله نیست. بنابراین زن نیز می تواند امام جماعت گردد اما این امامت منحصر در مامومین زن است و زن نمی تواند برای مردان یا جماعت مختلط(ولو یک مرد و هزاران زن) پیش نمازی کند.
خانم «راحیل رضا» نویسنده کانادایی پاکستانی تبار 60 ساله، در اقدامی کم سابقه امام جماعت نماز جمعه گذشته در «مرکز فرهنگی اسلامی» شهر آکسفورد در انگلیس بود.
اگرچه حکمت این حکم برای ما روشن نیست لکن می توان حدس زد که اگر زن امام شود به طور طبیعی اندام زنانه در جلوی مردان و شنیدن صدای زنان تحریک کننده خواهد بود و نماز را که ذکر و یاد خداوند و خلوت نمودن با او و مبارزه با وسوسه شیطان است ، از حقیقت خود منحرف می کند و این با روح عبادت و پرستش الهی سازگار نیست.
حکم فقهی امام جماعت زن از منظر شیعی
از قدما مرحوم شیخ طوسی که از علماء و فقهای بر جسته شیعه و بنیان گذار حوزه علمیه نجف اشرف بوده است، امامت زن برای زن را مستحب می داند.«و یستحب للمرئة ان تؤم النساء»(3)
اما فقیهان هم روزگار ما در این باره سه گونه حکم داده اند:1.جواز2.عدم جواز3.کراهت
قول مشهور و غالب می گوید اگر مأموم مرد است امام او هم باید مرد باشد.(4)
برخی امام جماعت شدن زن را بنابر احتیاط واجب، جایز نمىدانند.(5) آیت الله العظمی فاضل لنکرانی از این دسته است.
حضرت امام(ره) در تحریر الوسیله تصریح دارد که : «اگر مأموم مرد است امام هم باید مرد باشد»(6)
برخی قائلند به اینکه امامت زن در غیر نماز میت، بر زن ها کراهت دارد(7)
عده ای نیز همچون آیت الله مکارم شیرازی امامت زن بر جماعت زنان را جایز و بدون مانع می داند.
ب)دیدگاه فقه اهل سنت
راجع به امامتِ جماعت زنان در فقه اهل سنت، فتاواى مختلفى وجود دارد که اختصاراً اشاره مىشود:
در «الأمّ» جواز با کراهت از ائمه چهارگانه اهل سنت نقل شده است(8) شافعى خود قائل به جوازند واز احمد بن حنبل در یکى از دو روایتش قول به جواز را نقل کرده است. شعبى، نخعى و قتاده قائل به منع امامت جماعت زنان در فرائضاند.(9) صاحب حدائق از عایشه، عطاء، ثورى، اوزاعى، اسحاق، ابى ثور و احمد (در روایت دیگر) و مالک قول به کراهت را نقل کرده است.(10 و11)
شبهه امامت جماعت "ام ورقه" در صدر اسلام
برخی از این بدعت گذاران از جمله استاد دانشگاه یاد شده، "امینه داوود"، در توجیه این عمل خلاف آیین اسلام، به نمونه ای از تاریخ صدر اسلام استشهاد کرده اند؛ چنانکه «امینه ودود» در مصاحبهای با «گاردین» گفته است:
«در قرآن و یا حدیث چیزی وجود ندارد که مانع انجام این کار باشد، و حضرت محمد ـ صلى الله علیه و سلم ـ این امر را شخصا تجویز کرده است، به طوری که یک زن را برای امامت جمعی از زنان و مردان تعیین کرده بودند.»
در خصوص امامت جماعت زنی به نام "ام ورقه" در عهد رسول اکرم (ص) از محضر آیت الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی طرح سوال شده و معظم له با استناد به کتب فقهی شیعه و سنی چنین پاسخ داده اند:
" بانوی مذکوره بر حسب آنچه در کتب حدیث و تراجم صحابه و صحابیات، مثل سنن ابی داود ،ج 1 ،ص 161 ،ح 592 و سنن بیهقی ج 3 ، ص 130 و اسد الغابه و استیعاب و الاصابه و تهذیب التهذیب است، ام ورقه بنت عبد الله بن الحارث بن عویمر بن نوفل انصاری ، مشهوره به شهیده می باشد و شهادت او را که بعد از رحلت رسول اکرم (ص) اتفاق افتاده آن حضرت خبر داده بودند و از این جهت در حال حیات او را شهیده می گفتند ،این زن بنا بر روایت این کتاب ها، حسب امر رسول خدا (ص) بر زن ها امامت می کرده است و حضرت رسول اکرم (ص) امر فرموده بودند که بر اهل خودش امامت نماید و احدی از فقها و محدثین و کسانی که این موضوع را روایت کرده اند احتمال این که بر مردها _اگر چه محارم او باشند _ امامت نماید ، نداده است و در کتب شیعه و از طریق اهل بیت علیهم السلام اصل این ترجمه از او نقل نشده است؛ فقط در کتاب هایی مثل جواهر به عنوان خبر نبوی و مرسل، آن را در ضمن روایاتی که به آن بر جواز امامت زن بر زن استدلال شده است ، نقل کرده اند."
نوشته ی: شکوری _کارشناس گروه دین و اندیشه
پی نوشت ها:
1. خبرگزاری تابناک، تاریخ انتشار خبر: 27مهر1387
2. به نقل از شبستان نیوز
3. کتاب خلاف، ج 1، ص 562، مسئله 313، چاپ جامعه مدرسین
4. به فتوای فوق: حضرت امام خمینی، حضرت آیت الله بهجت و حضرت آیت الله خامنه ای تصریح دارند. و نیز آیات عظام تبریزی، خوئی، اراکی و فاضلی با فتوای حضرت امام موافقند و حاشیه ندارند.
5. توضیحالمسائل مراجع، ج1، ص 819، مسئله 1453.
6. تحریر الوسیله، ص274
7. ر.ک: رساله توضیح المسایل آیت الله صافی
8. شافعى، الامّ، ص164
9. ابن قدامه، المغنى، ج2، ص36
10. ر.ک: الحدائق الناضره، ج11، ص192. البته در برخى کتب از عایشه روایاتى نقل شده مبنى بر اینکه امّ سلمه امامت جماعت زنان را برعهده داشتند.
11. ر.ک: مقاله تحقیقی زن، جمعه و جماعت، نوشتهی فریبا علاسوند، عضو هیأت علمی دفتر مطالعات و تحقیقات زنان
یک روز پدر بزرگم برام یه کتاب دست نویس آورد ، کتابی که بسیار گرون قیمت بود ، و با ارزش ، وقتی به من داد ، تاکید کرد که این کتاب مال توئه مال خود خودته ، و من از تعجب شاخ در آورده بودم که چرا باید چنین هدیه با ارزشی رو بی هیچ مناسبتی به من بده ، من اون کتاب رو گرفتم و یه جایی پنهونش کردم ،چند روز بعدش به من گفت کتابت رو خوندی؟ گفتم نه ، وقتی ازم پرسید چرا گفتم گذاشتم سر فرصت بخونمش ، لبخندی زد و رفت ، همون روز عصر با یک کپی از روزنامه همون زمان که تنها نشریه بود برگشت اومد خونه ما و روزنامه رو گذاشت روی میز ، من داشتم نگاهی بهش مینداختم که گفت این مال من نیست امانته باید ببرمش ، به محض گفتن این حرف شروع کردم با اشتیاق تمام صفحه هاش رو ورق زدن وسعی میکردم از هر صفحه ای حداقل یک مطلب رو بخونم.
در آخرین لحظه که پدر بزرگ میخواست از خونه بره بیرون تقریبا به زور اون روزنامه رو کشید از دستم بیرون و رفت. فقط چند روز طول کشید که اومد پیشم و گفت ازدواج مثل اون کتاب و روزنامه می مونه ، یک اطمینان برات درست می کنه که این زن یا مرد مال تو هستش مال خود خودت ، اون موقع هست که فکر میکنی همیشه وقت دارم بهش محبت کنم ، همیشه وقت هست که دلش رو به دستبیارم ، همیشه می تونم شام دعوتش کنم اگر الان یادم رفت یک شاخه گل به عنوان هدیه بهش بدم ، حتما در فرصت بعدی اینکارو می کنم حتی اگر هرچقدراون آدم با ارزش باشه مثل اون کتاب نفیس و قیمتی ، اما وقتی که این باور در تونیست که این آدم مال منه ، و هر لحظه فکرمیکنی که خوب اینکه تعهدی نداره میتونه به راحتی دل بکنه و بره مثل یه شیء با ارزش ازش نگهداری می کنی و همیشه ولع داری که تا جاییکه ممکنه ازش لذت ببری شاید فردا دیگه مال من نباشه، درست مثل اون روزنامه حتی اگر هم هیچ ارزش قیمتی نداشته باشه... و این تفاوت عشق است با ازدواج