امام جواد ( سلام الله علیه ) :
امام سجاد ( سلام الله علیه ) :
مرد در زندان بود. میگفتند ادعای پیامبری کرده است. علی بن خالد از سر کنجکاوی به دیدنش رفت. وقتی ماجرا را پرسید، مرد از دو سفر معجزه آسای خود به همراه امام گفت. در یک شب از محل «راس الحسین« در شام به « مسجد کوفه»، «مسجد النبی» و «مسجدالحرام» رفته و بعد به مکان اول خود برگشته است.
بعد گفت که از سر بی تجربگی این واقعه را برای شخصی نقل کرده است و چون ماجرا درباره معجزات و کرامات امام بودو حقانیت آن حضرت را نشان میداد، وقتی خبر به عبدالملک زیات (وزیر معتصم) رسیده بود، دستور داده بود او را به اتهام ادعای نبوت دستگیر کنند.
علی بن خالد از سر دلسوزی نامه ای به وزیر نوشت و ماجرا را توضیح داد و برای مرد درخواست عفو کرد. پاسخ عبدالملک یک جمله بود: همان کسی که در یک شب او را از شام به کوفه، مدینه و مکه برده است، بیاید از زندان نجاتش دهد.
فردای همان روز، زندانبان ها در به در دنبال مرد زندانی میگشتند.
هر چه باشد راه زندان که از شام و کوفه نزدیک تر است!!
برگرفته از نشریه موعود شماره 113
عیسى و گناهکار
در روایات است روزى عیسى علیه السلام با جمعى از حواریون به راهى مى گذشت ، ناگاه گنهکارى تباه روزگار که در آن زمان به فسق و فجور معروف و مشهور بود آنان را بدید، آتش حسرت در سینهاش افروخته شد، آب ندامت از دیدهاش روان گشت، تیرگى روزگار و تاریکى حال خود را معاینه1 دید، آه جگر سوز از دل پرخون برکشید و با زبان حال گفت:
یا رب که منم دست تهى چشم پرآب جان خسته و دل سوخته و سینه کباب
نـامـه سـیـه و عـمـر تـبـه، کـار خـراب از روى کـرم بـه فـضـل خویـشـم دریاب
پس با خود اندیشید که هر چند در همه ى عمر قدمى به خیر برنداشته ام و با این آلودگى و ناپاکى قابلیت همراهى با پاکان را ندارم ، اما چون این گروه دوستان خدایند ، اگر به مرافقت و موافقت ایشان دو سه گامى بروم ضایع نخواهد بود ; پس خود را سگ اصحاب ساخت و به دنبال آن جوانمردان فریادکنان مى رفت .
یکى از حواریون باز نگریست و آن شخص را که به نابکارى و بدکارى شهرهى شهر و مشهور دهر بود دید که به دنبال ایشان مىآید، گفت: یا روحَ اللّه ! اى جان پاک ! این مرده دل بى باک را کجا لیاقت همراهى با ماست و بودن این پلید ناپاک از پى ما در کدام مذهب رواست؟ او را از ما بران تا ما را دنبال نکند و از همراهى ما جدا شود که مبادا شومى گناهانش دامن زندگى ما را بگیرد !!
عیسى علیه السلام در اندیشه شد تا به آن شخص چه گوید و چگونه عذر او را بخواهد ، که ناگاه وحى الهى در رسید : یا روحَ اللّه ! دوست خودپسند و دچار پندار خود را بگوى تا کار از سر گیرد ، که هر عمل خیرى تا امروز از او صادر شده به خاطر نظر حقارتى که به آن مفلس انداخت از دیوان و دفتر عمل او محو کردیم و آن فاسق گناهکار را بشارت ده که به آن حسرت و ندامت که به پیشگاه ما پیش آورد ، مسیر توفیق به روى او گشودیم و دلیل عنایت را در راه هدایت به حمایت او فرستادیم.
* * * * *
و تو که اکنون به این سطر از مقال رسیدهای : گوش خود را خوب بر این لطیفه بگشا و چشم خود بر خلایق همی بربند، مبادا که به آن حواری حضرت روحُ الله ملحق شوی. فرزندان آدمی را همه حمل بر حُسن کن. لیکن در تعاملات خویش حزم و احتیاط را هیچگاه فرو نگذار.
نگاهی به حکم فقهی امام جماعت زنان
چند سالی است که تب بحث امامت جماعت زنان در پاره ای از کشورهای اسلامی همچون مصر، مراکش و...بالا گرفته است. نخستین بار شاید در آمریکا بود که این بدعت ناخجسته به قلمرو تکالیف دینی مسلمانان راه یافت و زنی مسلمان در ویرجینیای آمریکا با فتوای خودش امامت جماعت مردان را برعهده گرفت.
این زن که خانم "امینه ودود" نام داشت، استاد دانشگاه «کامنولث» در ایالت ویرجینیای ایالات متحده آمریکا بود و هنگامی که در سال 2005 برای اولین بار به امامت نمازگزاران اقدام کرد به شدت از سوی جامعه مسلمانان مورد اعتراض واقع شد. تا آنجا که عده ای وی را به قتل تهدید کردند.
نگارنده دراین مجال کوتاه بر آن نیست تا جریان یاد شده و اهداف توطئه گرانه پشت پرده آن را آسیب شناسی کند بلکه غایت این نوشتار آن است که جوانب این مساله از منظر اسلام و از نقطه نظر فقهی (اعم از شیعه و سنی) کاویده شود.
هنوز بازتاب این اقدام سرخودانه از ذهن و زبان مردم رخت نبسته بود که دوباره این استاد دانشگاه خبرساز شد:
" تعدادی از نمازگزاران زن ومرد در شهر آکسفورد بریتانیا، نماز جمعه روز گذشته را به امامت یک زن که استاد دانشگاه در آمریکا است، اقامه کردند. برگزارکنندگان مراسم نماز با انتشار گزارشی روز شنبه هجدهم اکتبر این خبر را اعلام داشتند.خانم «امینه ودود»، که 30 پیش به دین اسلام گرویده است، به پیشنمازی حدود 15 زن ومرد را در مصلای مرکز «آکسفورد شیر ماسونیک» ایستاد."(1).
اخیرا نیز انتخاب 50 واعظ زن به نام "مرشده" در مراکش بحث امام جماعت زن را در محافل مختلف کشورهای اسلامی داغ کرده است. در پی انتشار این خبر، علی جمعه ، مفتی مصر و از اعضای علمی دانشگاه الازهر چندی پیش در یک برنامه تلویزیونی حاضر شد و ضمن مخالفت با موضوع امامت جماعت زن آن را بدعت در دین مبین اسلام خواند.
همینطور در سرشماری ای که "العربیه" یک هفته پس از برپایی نماز به امامت "امینه ودود" انجام داد ،نزدیک به 60 در صد از مردم این اقدام را توطئه ای برای تحریف اسلام قلمداد می کردند .(2).
شیعه آنلاین نیز در خبر چند روز پیش خود نوشت:
"خانم «راحیل رضا» نویسنده کانادایی پاکستانی تبار 60 ساله، در اقدامی کم سابقه امام جماعت نماز جمعه روز گذشته در «مرکز فرهنگی اسلامی» شهر آکسفورد در انگلیس بود. وی همچنین علاوه بر امامت نماز جمعه، سخنرانی دو خطبه جمعه را ایراد کرد.گفتنی است این نماز جمعه به امامت یک زن در حالی برگزار شد که تا چند روز دیگر یک کنفرانس بین المللی تحت عنوان «اسلام، راهی به جلو» در دانشگاه آکسفورد برگزار خواهد شد. این کنفرانس قرار است از یازدهم تا سیزدهم ژوئن آینده برگزار شود. این نماز جمعه به اصطلاح مقدمه و پیش زمینه ای برای آماده کردن مسلمانان برای آن کنفرانس به شمار میرود."
فارغ از اصل امامت جماعت زن که یک بحث فقهی و عبادی است و اتفاقا با شرایط خاص در دین اسلام پذیرفته شده است، به نظر می رسد این جریان انحرافی از سوی دست هایی پشت پرده سازمان دهی می شود. دست های پلیدی که می کوشند تنور اختلاف جوامع اسلامی را همواره گرم نگه دارند.
نگارنده دراین مجال کوتاه بر آن نیست تا جریان یاد شده و اهداف توطئه گرانه پشت پرده آن را آسیب شناسی کند بلکه غایت این نوشتار آن است که جوانب این مساله از منظر اسلام و از نقطه نظر فقهی (اعم از شیعه و سنی) کاویده شود.
الف)دیدگاه شیعی
بنا بردیدگاه مشهور شیعه، امام جماعت می بایست بالغ،عاقل، شیعی دوازده امامى، عادل ، حلالزاده و قادر بر قرائت صحیح باشد.
چنانکه مشاهده می کنید مرد بودن جزو شرایط عام این مساله نیست. بنابراین زن نیز می تواند امام جماعت گردد اما این امامت منحصر در مامومین زن است و زن نمی تواند برای مردان یا جماعت مختلط(ولو یک مرد و هزاران زن) پیش نمازی کند.
خانم «راحیل رضا» نویسنده کانادایی پاکستانی تبار 60 ساله، در اقدامی کم سابقه امام جماعت نماز جمعه گذشته در «مرکز فرهنگی اسلامی» شهر آکسفورد در انگلیس بود.
اگرچه حکمت این حکم برای ما روشن نیست لکن می توان حدس زد که اگر زن امام شود به طور طبیعی اندام زنانه در جلوی مردان و شنیدن صدای زنان تحریک کننده خواهد بود و نماز را که ذکر و یاد خداوند و خلوت نمودن با او و مبارزه با وسوسه شیطان است ، از حقیقت خود منحرف می کند و این با روح عبادت و پرستش الهی سازگار نیست.
حکم فقهی امام جماعت زن از منظر شیعی
از قدما مرحوم شیخ طوسی که از علماء و فقهای بر جسته شیعه و بنیان گذار حوزه علمیه نجف اشرف بوده است، امامت زن برای زن را مستحب می داند.«و یستحب للمرئة ان تؤم النساء»(3)
اما فقیهان هم روزگار ما در این باره سه گونه حکم داده اند:1.جواز2.عدم جواز3.کراهت
قول مشهور و غالب می گوید اگر مأموم مرد است امام او هم باید مرد باشد.(4)
برخی امام جماعت شدن زن را بنابر احتیاط واجب، جایز نمىدانند.(5) آیت الله العظمی فاضل لنکرانی از این دسته است.
حضرت امام(ره) در تحریر الوسیله تصریح دارد که : «اگر مأموم مرد است امام هم باید مرد باشد»(6)
برخی قائلند به اینکه امامت زن در غیر نماز میت، بر زن ها کراهت دارد(7)
عده ای نیز همچون آیت الله مکارم شیرازی امامت زن بر جماعت زنان را جایز و بدون مانع می داند.
ب)دیدگاه فقه اهل سنت
راجع به امامتِ جماعت زنان در فقه اهل سنت، فتاواى مختلفى وجود دارد که اختصاراً اشاره مىشود:
در «الأمّ» جواز با کراهت از ائمه چهارگانه اهل سنت نقل شده است(8) شافعى خود قائل به جوازند واز احمد بن حنبل در یکى از دو روایتش قول به جواز را نقل کرده است. شعبى، نخعى و قتاده قائل به منع امامت جماعت زنان در فرائضاند.(9) صاحب حدائق از عایشه، عطاء، ثورى، اوزاعى، اسحاق، ابى ثور و احمد (در روایت دیگر) و مالک قول به کراهت را نقل کرده است.(10 و11)
شبهه امامت جماعت "ام ورقه" در صدر اسلام
برخی از این بدعت گذاران از جمله استاد دانشگاه یاد شده، "امینه داوود"، در توجیه این عمل خلاف آیین اسلام، به نمونه ای از تاریخ صدر اسلام استشهاد کرده اند؛ چنانکه «امینه ودود» در مصاحبهای با «گاردین» گفته است:
«در قرآن و یا حدیث چیزی وجود ندارد که مانع انجام این کار باشد، و حضرت محمد ـ صلى الله علیه و سلم ـ این امر را شخصا تجویز کرده است، به طوری که یک زن را برای امامت جمعی از زنان و مردان تعیین کرده بودند.»
در خصوص امامت جماعت زنی به نام "ام ورقه" در عهد رسول اکرم (ص) از محضر آیت الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی طرح سوال شده و معظم له با استناد به کتب فقهی شیعه و سنی چنین پاسخ داده اند:
" بانوی مذکوره بر حسب آنچه در کتب حدیث و تراجم صحابه و صحابیات، مثل سنن ابی داود ،ج 1 ،ص 161 ،ح 592 و سنن بیهقی ج 3 ، ص 130 و اسد الغابه و استیعاب و الاصابه و تهذیب التهذیب است، ام ورقه بنت عبد الله بن الحارث بن عویمر بن نوفل انصاری ، مشهوره به شهیده می باشد و شهادت او را که بعد از رحلت رسول اکرم (ص) اتفاق افتاده آن حضرت خبر داده بودند و از این جهت در حال حیات او را شهیده می گفتند ،این زن بنا بر روایت این کتاب ها، حسب امر رسول خدا (ص) بر زن ها امامت می کرده است و حضرت رسول اکرم (ص) امر فرموده بودند که بر اهل خودش امامت نماید و احدی از فقها و محدثین و کسانی که این موضوع را روایت کرده اند احتمال این که بر مردها _اگر چه محارم او باشند _ امامت نماید ، نداده است و در کتب شیعه و از طریق اهل بیت علیهم السلام اصل این ترجمه از او نقل نشده است؛ فقط در کتاب هایی مثل جواهر به عنوان خبر نبوی و مرسل، آن را در ضمن روایاتی که به آن بر جواز امامت زن بر زن استدلال شده است ، نقل کرده اند."
نوشته ی: شکوری _کارشناس گروه دین و اندیشه
پی نوشت ها:
1. خبرگزاری تابناک، تاریخ انتشار خبر: 27مهر1387
2. به نقل از شبستان نیوز
3. کتاب خلاف، ج 1، ص 562، مسئله 313، چاپ جامعه مدرسین
4. به فتوای فوق: حضرت امام خمینی، حضرت آیت الله بهجت و حضرت آیت الله خامنه ای تصریح دارند. و نیز آیات عظام تبریزی، خوئی، اراکی و فاضلی با فتوای حضرت امام موافقند و حاشیه ندارند.
5. توضیحالمسائل مراجع، ج1، ص 819، مسئله 1453.
6. تحریر الوسیله، ص274
7. ر.ک: رساله توضیح المسایل آیت الله صافی
8. شافعى، الامّ، ص164
9. ابن قدامه، المغنى، ج2، ص36
10. ر.ک: الحدائق الناضره، ج11، ص192. البته در برخى کتب از عایشه روایاتى نقل شده مبنى بر اینکه امّ سلمه امامت جماعت زنان را برعهده داشتند.
11. ر.ک: مقاله تحقیقی زن، جمعه و جماعت، نوشتهی فریبا علاسوند، عضو هیأت علمی دفتر مطالعات و تحقیقات زنان
امام باقر(سلام الله علیه) : إنَّ الفَقیهَ حَقَّ الفَقیهِ: الزاهِدُ فی الدنیا، الراغِبُ فی الآخِرَةِ؛
فقیه، حقیقتاً کسى است که به دنیا بى اعتنا و به آخرت مشتاق باشد.
الکافی: ج 1، ص 70، ح 8 (میزان الحکمة: ج 3، ص 2457)
«عارف کاملی» را به مجلسی دعوت کردند.
او وارد شد و در نزدیک ترین محل، نشست. بعضی از شاگردان عارف هم آمدند و در کنار او آرام گرفتند.
پس از دقایقی، عارف زیر لب نالید که:
بوی تعفن لاشه خواری انسان می آید!
یکی از شاگردانش که به او نزدیکتر بود و سخن استاد را شنید گفت: استاد!
اینجا مجلس میهمانی است و امکان ندارد که جسد پاره پاره شده مرده ای متعفن باشد. ما که بویی استشمام نمی کنیم!
استاد ادامه داد:
عده ای درحال کندن و خوردن گوشت مرده انسانی هستند. بوی تعفن این مرده خواری روح انسان را آزار می دهد، عده ای درحال غیبت در اتاق مجاور هستند، آنها را از اینکار بازدارید!
شاگرد استاد که تازه متوجه منظور عارف شده بود صاحب خانه را صدا زد و موضوع را با او در میان گذاشت. صاحب خانه به اتاق مجاور رفت و از حاضران خواست که مراقب باشند که غیبت کسی را نکنند و داستان عارف را برایشان تعریف کرد.
یکی از شاگردان استاد که مجذوب چهره نورانی اما گرفته استاد به خاطر غیبت شده بود خطاب به او عرض کرد:
حضرت استاد!
آیا واقعا غیبت اینگونه بر روح و روان انسان تأثیر مخرب می گذارد؟
عارف گفت:
وقتی خداوند متعال صراحتا در قرآن چنین گزارش داده است دیگر جای اما و اگر وجود دارد؟:
... و لایغتب بعضکم بعضا ایحب احد کم ان یاکل لحم اخیه میتا فکرهتموه واتقوالله
و هیچ یک از شما غیبت دیگری را نکند، آیا کسی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده اش را بخورد؟! (به یقین) همه شما از این کار کراهت دارید (بنابراین) تقوای الهی پیشه کنید (و از این کار بد دوری کنید)...(1)
معصومین(ع) نیز فرموده اند: غیبت خوراک سگان دوزخ است!
زاهدی ازکنار عده ای عبور می کرد. شنید که آنها مشغول گفت و شنود های بی فایده اند و در ضمن سخنهایشان، گاهی آلوده به تهمت غیبت و دروغ نیز می شوند دراین هنگام ایستاد و به جمع آنها سلام کرد و با مهربانی گفت:
عمر هرکس بهترین سرمایه اوست. بهترین سرمایه را خوب است که انسان صرف بهترین کارها کند. از این سرمایه، خوب استفاده نمایید! گناه، سرمایه انسان را تلف می کند و...
آنگاه حرکت کرد و به جمع عده ای دیگر از مومنان که درحال گفتگوی علمی و مفید بودند پیوست. در میان این گروه، شاداب و بشاش بود و از مصاحبت با آنها خوشحال می شد. دیگران را نیز دعوت می کرد تا در چنین جمعی حاضر شوند و توشه معرفت بردارند.
یکی از آشنایان زاهد که شاهد نهی ازمنکر او به گروه گناهکار و امر به معروفش به دیگران برای حضور درگروه مومنان بود پرسید: آقا! نکند عده ای از امر به معروف و نهی از منکر شما دلگیر شوند. مردم نوعاً از انتقاد خوششان نمی آید و...
زاهد گفت:«البته باید با شرایط و رعایت مراتب امر به معروف و نهی از منکر کرد که من هم سعی کردم اینطور عمل کنم، اسلام بی تفاوتی در برابر نیکوکار و بدکار را نمی پسندد؟! مگر نمی دانی خداوند متعال درباره بی تفاوتی در برابر کارهای خوب و بد دیگران وعواقب آن برای همه در آیه 25 سوره انفال فرموده اند:
و اتقوا فتنه «لاتصیبن الذین ظلموا منکم خاصه و اعملوا ان الله شدید العقاب
(با امر به معروف و نهی ازمنکر) از فتنه (بلا و آشوب) بپرهیزید که (اگر نازل شود) فقط به ستمکارانتان نمی رسد (بلکه همه را فراخواهد گرفت؛ زیرا عده ای گناهکار و بقیه نیز سکوت کردند و عکس العمل مناسب نشان ندادند) و بدانید که خداوند سخت کیفر است!
بنابراین، مومن باید در برابر خوبی و بدی، عکس العمل مناسب داشته باشد تا افراد جامعه گرفتار بلا و مصائب نشوند.