نفس امّاره:
یکى از جنبههایى که در نفس انسان هست و مربوط به خودِ طبیعى است و تحت فرمان عقل نیست، همان نفس امّاره است. این نام، در قرآن هم آمده و نفس امّاره، انسان را به بدیها سوق مىدهد، که (انّ النّفس لامّارة بالسّوء).
]بىگمان، نفس به بدى امر مىکند.[ این نفس، حتّى تحت تأثیر عقل جزئى، با شدتى بیشتر، در جهت ناصواب عمل مىکند. خواست نفس امّاره، آرزوهاى ناصواب است و انسان را فریب مىدهد، مشغول مىکند، از حال بازمىدارد و قول آینده مىدهد. نفس امّاره، پایگاه شیطان است. نفس و شیطان هر دو یک تن بودهانددر دو صورت خویش را بنمودهاندآمال و آرزوهاى نفس امّاره پایانى ندارد;
همچون آب شور که هر چه بیشتر بنوشیم، عطش، فراوانتر مىشود. دوزخ است این نفس و دوزخ اژدهاستکو به دریاها نگیرد کم و کاستهفت دریا را در آشامه هنوزکم نگردد سوزش آن حلق سوزتمام رذایل اخلاقى، در نفس امّاره شکل مىگیرد و ناشى از نفس امّاره است و بزرگترین پرستش را انسان براى نفس خود، که صنم اکبر است، انجام مىدهد. کسى که مالک نفس خود نباشد، اگر همه دنیا را هم داشته باشد، به گوهر اصلى انسانى نخواهد رسید که:
اللّهم أعوذبک من الشّرک الخفىّ. النّفس هى الصّنم الأکبر. أعدى عدوّک نفسک الّتى بین جنبیک. و همین است که گفتهاند، پیامبر گرامى، همواره در سجده مىفرمودند: إلهى لا تکلنى إلى نفسى طرفة عین أبداً.
البته گفتیم که دشمن برونى، شیطان، و دشمن درونى، نفس است. اما حقیقت این است که اگر نفس را در فرمان خویش درآوریم، شیطان نیز دستش کوتاه مىشود: گر شود دشمن درونى نیستباکى از دشمن برونى نیستبنابراین، همیشه باید دعاى ما این باشد که پروردگارا: بازخر ما را از این نفس پلیدکاردش تا استخوان ما رسید
نفس مطمئنّه:
اگر نفس انسان، از شرور و آلودگیها پاک شود و در پناه عقل کلّى قرار گیرد، به نفس مطمئنّه تبدیل مىشود که به تعبیر قرآن کریم:(یا أیّتها النّفس المطمئنّة إرجعى إلى ربّک راضیّةً مرضیّةً) که نفس، تحت فرمان عقل کلّى و در جهت خدا قرار مىگیرد
1 ـ نفس و شئون آن
نفس، از دیدگاه تحلیل علمى، به سه جزء تقسیم مىشود: نفس نباتى، نفس حیوانى و نفس انسانى.
نبات:
عبارت است از: مادّه + نفس نباتى.
حیوان:
عبارت است از: مادّه + نفس نباتى + نفس حیوانى.
انسان:
عبارت است از: مادّه + نفس نباتى + نفس حیوانى + نفس انسانى. (= ناطقه)این مراحل، در مورد انسان، شاید چنین مطرح شود که نفس ناطقه انسانى، مراحل زیر را طى مىکند: نفس نباتى (اوایل جنینى) و نفس حیوانى (اوایل زندگى) و سرانجام، نفس انسانى که رسیدن به نفس ناطقه است و با کمک عقل، امکانپذیر است. شئون نفس عبارتند از:
اوّل:
شئونى که از طریق آنها، نفس با بیرون، ارتباط مىیابد که همان حواس پنجگانه هستند.
دوم:
شئونى که از طریق آنها، احساس از درون پیدا مىشود، که همان وهم و خیال است. (وهم، احساسى است که در پناه عقل نباشد و خیال، احساس در پناه عقل را گویند.)
سوم:
عقل، که قواى حسّى و خیالى را فرمان مىدهد.
قواى پنجگانه:
عبارتند از: حسّ لامسه، حسّ بویایى، حسّ سامعه و حسّ باصره، که با آنها، درک محسوسات خارجى انجام مىگیرد و در حقیقت، قواى نفس، در جلوه نازلهاند. همچنین، اعتقاد دارند که یک حسّ مشترک هم هست که عبارت است از ادراکى که محسوسات و فرآوردههاى حسّى به آن مىرسند و بنابراین، جامع و گردآورنده دیگر محسوسات است. البته حسّ مشترک، حسّ ششم نیست، بلکه یک طبیعت مشترک میان حواس پنجگانه است و ادراک حواس پنجگانه، در آن تجمع مىیابند، و تجمع حواس است که شیئى را به صورت برداشت واحد، تصور مىکند. خلاصه این که، جمع و نتیجه میان محسوسات را حسّ مشترک نامند.
وهم و خیال:
از محسوسات است و باعث درک معانى مىگردد و به عبارت دیگر، نیروى وهم و خیال، آمیزهاى از معنى و مادّه را تصویر مىکند. در فصول آینده از وهم و خیال، بیشتر بحث مىشود.
عقل:
مراتبى گوناگون دارد و تمام شئون نفس (= حواس و وهم و خیال) را مىتواند تحت فرمان و نظارت خود درآورد. اگر وهم و خیال و حواس، تحت نظارت و فرمان عقل نباشند، مشکلآفرین خواهند بود. خلاصه مطلب این که نفس، با حسّ ظاهر متحد مىشود که همان نفس حیوانى است در حالى که اگر نفس با وهم و خیال و یا با عقل متحد شود، آن را نفس انسانى نامند. این مراتب نفس را حرکت جوهرى نفس مىنامیم و در ذات نفس است و نفس براى ارتباط با بیرون از بدن، توسط شئون خود، این ارتباط را برقرار مىکند
و باعث ایجاد ادراک مىشود که ادراک، یک حالت غیر مادى است و در خیال واقع مىشود، و در حقیقت، در نفس یک حالت تصویرگیرى به وجود مىآید. بنابراین: نفس، جوهرى است که در ذات و حقیقت خویش، قابلیت تحوّل، دارد و از احساس تا وهم و خیال و سرانجام تا عقل و در نهایت، تا عقل کلّ، مىتواند کمال یابد. همان طور که ما، در آینه ظاهر، مادّه را مىبینیم، در آینه وجودى (نفس)، نیز تصویرگرى داریم; یعنى آینه وجودى ما، مثل یک نوار، فیلمبردارى مىکند،
اما مادام که در مرحله صورت (= ظاهر) و حسّ بماند، نتیجه این انعکاس، مجازى خواهد بود، و این امر، همان برداشت در حسّ و وهم و خیال است (منِ مجازى، این جا مطرح مىشود); اما اگر تصویرگیریها در آینه وجودى ما (= نفس)، همراه و از روى عقل باشد، برداشت واقعى خواهد بود و سرانجام اگر در پناه عقل کلّ باشد، برداشت حقیقى و بینش حقیقى و نگاه اصلى خواهد بود.
انسان از تن، نفس و روان به وجود آمده است.
تن:
وجه مادى انسان است که عین حیات نیست. امّا وقتى که روح به آن تعلق مىگیرد، دیگر مادّه صِرف نیست، بلکه کالبدى حیات یافته است که با مادّه، تفاوتى اساسى دارد. بعد از این که روح به بدن ملحق شد، درست مانند دو آینه، مقابل یکدیگر قرار مىگیرند و به هم آمیخته مىشوند، و در این وضعیت، دیگر جسم و روح را از همدیگر جدا نمىدانیم. درست است که بدن و روح، جداى از هم بودهاند، اما وقتى به همدیگر تعلق مىگیرند دیگر نباید فکر کنیم که بدن و روح، مثل مرغ در قفس تن است، بلکه روح با حقیقت مادّه، در هم مىآمیزد.
نفس:
مجموعهاى است که ناشى از مجاور شدن روح با تن، به وجود مىآید و بیشتر، منظور ما در این کتاب، خواستهاى انسان در رابطه با تن و نفس است، و به عبارت دیگر، منظور، منِ مجازى است که در فصل آینده از آن، بحث خواهد شد.
روان:
گوهر اصلى انسان است که در مرحله نهایى خود، مىتواند حتى بدون ابزار یا واسطه (ى بدن) معنى داشته باشد و این، همان منِ اصلى است. بنابراین، به نظر مىرسد که انسان، سه مرتبه یا سه مقام دارد:
مقام اوّل:
مقام روح (= روان) که قبل از دنیاست: (لقد خلقنا الإنسان فى أحسنِ التّقوی
م)]که[ براستى انسان را در نیکوترین اعتدال آفریدیم.، که وجه الهى انسان و مقام اصلى اوست.
مقام دوم:
مقام دنیوى و تنزل یافته و مادّى او، که انسان در این مقام، در حجاب تن و نفس است.
مقام سوم:
مقامى است که انسان باید به آن برسد و آن، مقام اصلى، یا مقام روح است.
مقدّمه
آنچه در کتاب حاضر آمده، حداقل معارفى است که براى رسیدن به یک راه و رسم مشخص در زندگى مورد نیاز است. انسان، که نقطه اوج آفرینش است، باید راه و رسم رسیدن به مقام اصلى خود را بداند و براى رسیدن و شدن تلاش کند. کتاب حاضر، این راه و رسم را نشان مىدهد تا ان شاء الله در عمل نیز به آن رسیم. لازم به ذکر است که در این کتاب، سعى شده است تا حتى الامکان، اصالت و خلوص نوشتهها طورى باشد که از هرگونه کجفهمى و انحراف به دور باشد و در نتیجه، خواننده نیز به بصیرتى در پناه نور و خلوص دست یابد.
بنابراین، از هیچ نوع گرایش خاصّى، جز شرع و عقل و منطق پیروى نشده است. همچنین، سعى شده است تا جایى که در توان بوده، از مشهورترین آیات قرآنى، احادیث، اشعار، سخنان ائمّه و اولیا، استفاده شود و بنابراین، توصیه مىشود در خواندن کتاب، حوصله داشته باشیم و چند بار آن را بخوانیم و با آن مأنوس شویم
و حتى الامکان به نوشتهها تسلط یابیم و بیشتر جملات را حفظ کنیم; چرا که مطالب کتاب، بیشتر مطالب فطرى و قلبى است و کمتر به مسائل ذهنى پرداخته است و بحثهاى فطرى و عقلى رسیدن و شدن هستند، نه ذهنیات و اطلاعات صرف. از این رو، توصیه مىشود کتاب را به عنوان سرگرمى و با سرعت نخوانیم، بلکه با حوصله، دقت و صرف وقت و به تکرار بخوانیم و سرانجام به پیاده کردن مطالب آن در زندگى روزمره بپردازیم تا ان شاء الله به هدف اعلاى حیات دست یابیم.
بیت القرآن شمیران در منطقه یک تهران و در خیابان قیطریه واقع شده است. این مرکز قرآنی بعد از 8 سال فعالیت مستمر آموزشی، تجربیات ارزشمند ومفیدی را در عرصه تعلیم وتربیت قرآنی فراچنگ آورده که میتواند برای سایر اعضای جامعه قرآنی کشور مفید و قابل استفاده باشد. در این گزارش علاوه بر آشنایی بافعالیتها و اقدامات خادمان قرآن در این کانون، روشهای آموزش و دورههای مختلف بیتالقرآن نیز مورد اشاره قرار گرفته و گفتوگوی کوتاهی با یکی از مربیان موفق و یکی از حافظان کل قرآن انجام شده است.
بیت القرآن شمیران، وابسته به مسجد جعفری قیطریه در نیمه آبان ماه سال 1372 به همت هیاتامنای آن مسجد و مساعی حجتالاسلام والمسلمین سیداسماعیل گوهری، امام جماعت مسجد تأسیس شد و هماکنون هشت سال از فعالیتهای قرآنی آن میگذرد. عبدالرضا سبحانی مسوول بیت القرآن در زمینه راهاندازی آن به خبرنگار ما گفت: آموزش قرآن در کشور ما به شکل مطلوبی انجام نمیگیرد و کودکان و نوجوانان به درستی با مفاهیم و معانی بلند قرآن به شکلی که در عرصه عملی زندگی مورد استفاده قرار گیرد آشنا نمیشوند.
وی افزود: سالها پیش با توجه به بافت مذهبی منطقه قیطریه احساس شد باید نسبت به نشر فرهنگ قرآنی کار دقیقتر و عمیقتری همراه با برنامهریزی مناسبی انجام شود. لذا وجود ساختمانی که در اوایل دهه 60 به همت حجتالاسلام والمسلمین سیداسماعیل گوهری خریداری شده بود و در جنب مسجد قرار داشت، فرصت و امکان تشکیل بیت القرآن را فراهم ساخت.
سبحانی وجود فضای آموزشی مناسب را از جمله دلایل نشو و نمای این حرکت قرآنی و موفقیت آن قلمداد کرد و افزود: «با وجود برخورداری از ساختمان و کلاس، مهمترین مسالهای که در همان ابتدا با آن مواجه شدیم، عدم دسترسی و کمبود مربیان فرهنگی، معتقد و منظم بود. لذا در همان سال هفت نفر از جوانان دانشجو و طلبه قیطریه برگزیده شده و در دوره تربیت معلم قرآن زیر نظر استادان برجستهای چون: دکتر میرباقری، سیف، وکیلی و چینیفروشان شرکت کردند که تربیت این مربیان و حضور آنان در بیتالقرآن موجب تداوم مستمر و منظم فعالیتهای آموزشی بیتالقرآن شد.
مسوول بیت القرآن بهرهگیری از جدیدترین روشهای تدریس قرآن را از دغدغههای همیشگی مربیان مرکز عنوان کرد و یادآور شد: به همین منظور مربیان طی جلسات منظمی، در روزهای جمعه گردهم میآیند و به بررسی و تصحیح روشهای تدریس میپردازند که تاکنون 370 جلسه طی 8 سال گذشته برگزار شده است.
مربیان بیت القرآن دراین دوره نسبتا طولانی به تجربه دریافتهاند که کار آموزش قرآن و تربیت دینی فرزندان جامعه بسیار پیچیده و مستلزم دانش، اطلاعات روزآمد و مهارتهای دقیق است.
مدیریت شایسته، تعهد مربیان به حضور منظم و به موقع در کلاسها و جلوگیری از اتلاف وقت قرآنآموزان، برخی دیگر از نکاتی است که این مسوول برای موفقیت برنامههای قرآنی ضروری دانست و گفت: برخی قرآنآموزان از نقاط دوری مثل میدان آزادی، کرج، شهریار، شرق تهران و در کل از چهار گوشه تهران برای فراگیری قرآن کریم و آموزههای وحی، در کلاسهای بیت القرآن شرکت میکنند.
یکی از خصوصیات بیتالقرآن، ارایه شفاف گزارش عملکرد و برنامههای گذشته، حال و آینده به والدین قرآنآموزان جهت تنویر افکار آنان است.
وی درباره هزینههای جاری بیتالقرآن گفت: هزینههای جاری از محل شهریه ماهانه و کمکهای افراد خیر تامین میشود و مراجعانی که توانایی مالی نداشته باشند یا نخواهند مبلغ مذکور را پرداخت کنند، بهطور رایگان یا با مبلغ کمتری ثبت نام میشوندو هیچ مراجعه کنندهای به بهانه شهریه از قرآنآموزی محروم نمیماند.
محسن باقری مدیر بیتالقرآن درباره فعالیتهای این مرکز از بدو تأسیس تاکنون گفت: تاکنون 19 دوره آموزش قرآن در رشتههای حفظ، قرائت و مفاهیم با حضور 6 هزار تن از قرآنآموزان برگزار شده که در هر دوره حدود 25درصد مراجعان بومی و بقیه از نقاط مختلف تهران بودهاند.
در حال حاضر 42 نفر مربی (30 نفر مرد و 12 نفر زن) کار آموزش قرآن را در طول هفته بر عهده دارند. این مربیان به منظور آمادگی بیشتر 3 ماه مورد بازآموزی قرار میگیرند که جلسات بازآموزی، صبحهای جمعه برگزار میشود.
محور فعالیتها و آموزشهای قرآنی بیت القرآن بر تربیت دینی و اخلاقی و تفهیم آموزههای معنوی قرآن است، تا قرائت و حفظ. لذا در این مرکز مسابقات قرآن برگزار نمیشود، تواشیح و همخوانی آموزش داده نمیشود. مدیر بیت القرآن با اشاره به دلایل این تصمیم گفت: تا چند سال پیش مسابقاتی برگزار میشد اما به تجربه دریافتیم در هر مسابقه به دلیل تشویق تعداد معدودی از شرکتکنندگان موجبات سرخوردگی دیگر قرآنآموزان فراهم میآید و لذا قرار شد به جای مسابقات، محافل انس با قرآن برگزار و نفرات برتر رشتههای مختلف، در آنجا معرفی و تجلیل شوند.
وی درباره روشهای آموزش در بیت القرآن افزود: قرآنآموزانی که به این مرکز آموزشی وارد میشوند، چهار دوره عمومی روخوانی مقدماتی، روخوانی تکمیلی، روانخوانی و ترتیل خوانی را طی 2 سال (18 جلسه) و سه دوره تخصصی شامل مفاهیم، حفظ و قرائت را در 3 سال به اتمام میرسانند.
فعالیتهای قرآنی بیتالقرآن در تابستان و زمستان ادامه دارد که البته، برنامههای قرآنی در تابستان از استقبال کننده بیشتری برخوردار است و به منظور ایجاد تنوع و فراهم ساختن فضایی شاداب و پرتحرک، تاکنون 70 دوره اردوهای تفریحی و زیارتی برای دانشآموزان برپا شده که مشهد مقدس، قم و اردوگاههای شهید باهنر، آبشار و ایثار کرج و... از جمله آنهاست.
برگزاری 13 دوره مجمع قاریان و حافظان قرآن کریم با حضور استادان، قاریان و حافظان بین المللی از جمله دیگر فعالیتهای کانون قرآن شمیران است. سبحانی با اشاره به لزوم توجه اساسی و بنیادی به آموزههای قرآن گفت: اساس حرکت فرهنگی مرکز بر فرهنگسازی و شخصیتسازی در کودکان و نوجوانان بوده و مهمترین وجه همت بیت القرآن بر آموزش محتوای قرآن است، که این مهم از ابتداییترین کلاس، یعنی روخوانی مقدماتی تا سطوح بالاتر لحاظ میشود.
وی افزود: سعی بر این بوده تا از پرداختن به کلاسهای حاشیهای پرهیز شود و تاکید بیشتر بر آموزش کیفی قرآن باشد. ایجاد سایت اینترنتی قرآن جهت پاسخگویی به سوالات قرآنی اقشار مختلف مردم، یکی از برنامههای آتی بیت القرآن است.
چگونگی برگزاری کلاسها
قرآنآموزانی که وارد فرآیند آموزشی این کانون میشوند باید دورههای پیشبینی شده ذیل را بگذرانند:
الف ـ دورههای عمومی در 4 مقطع و سطح شامل:
1ـ روخوانی مقدماتی:
ـ آشنایی با رسمالخط عربی (قرآن به خط عثمانطه)
ـ آشنایی با اعراب و حروف (صداهای کوتاه، بلند و...) طبق جزوه تدوین شده در 7 جلسه.
ـ استفاده از نوار که شامل 10 درس انتخابی از آیات قرآن میباشد.
ـ تدریس مفاهیم دروس.
2ـ روخوانی تکمیلی:
ـ مرور جزوه تدوین شده در روخوانی مقدماتی در 3 جلسه اول دوره.
ـ استفاده از نوار درسی که شامل 14 درس میباشد (این درسها تقریبا از لحاظ حجم 2 برابر حجم دروس روخوانی مقدماتی است)
ـ تدریس مفاهیم دروس.
3ـ روانخوانی:
ـ استفاده از نوار درسی که شامل 12 درس میباشد.
ـ حجم دروس این مقطع تقریبا 3 برابر حجم دروس روخوانی تکمیلی است.
ـ تدریس مفاهیم دروس.
ترتیلخوانی:
ـ استفاده از نوار درسی سوره مبارکه یوسف.
نکات قابل توجه
ـ دروس نوارها با استفاده از قرائت استاد محمدصدیق منشاوی است.
ـ در هر مقطع برای بیشتر شدن ارتباط و تبادل نظر با اولیاء محترم قرآنآموزان و مربی، دفتر ارتباط تنظیم شده که لازم است پس از توجیه در مورد، آن همکاری بیشتری بین کلاس و مربی و خانه اولیاء برقرار گردد.
ـ کلاسها بصورت 18 جلسهای میباشد.
ـ در انتهای هر دوره برگه اعلام وضعیت قرآنآموز از سوی بیتالقرآن صادر میگردد که شامل مطالب ذیل میباشد:
ـ وضعیت حضور قرآنآموز در کلاس (غیبت ـ تاخیر)
ـ وضعیت دفتر ارتباط و شرایط تمرینات (حفظ و نگهداری و پاکیزگی،نظم در تمرینات و...)
ـ نمره امتحان پایان دوره.
ـ تعیین رتبه قرآنآموز درکلاس.
ـ انضباط (منظم بودن در کلاس، خانواده و...)
ب ـ دورههای تخصصی که مشتمل است بر:
1ـ مفاهیم:
ـ این دوره پس از اتمام ترتیلخوانی میباشد.
اهداف:
ـ آشنایی با مفاهیم کاربردی و مورد نیاز سن قرآنآموزان.
ـ ایجاد انگیزه تفکر و تدبر در آیات قرآن.
ـ تداوم در ترتیلخوانی با هدف ممارست و انس با قرآن.
2ـ حفظ:
این مقطع پس از قبولی در دوره مفاهیم بوده ودر 4 سطح ذیل طبقهبندی گردیده است.
حفظ 1: آیات 1 تا 71 سوره مبارکه بقره.
حفظ 2: آیات 71 تا 202 سوره مبارکه بقره.
حفظ 3: آیات 203 سوره مبارکه بقره تا انتهای جزء چهارم.
حفظ 4: آیات جزء پنجم تا آخر قرآن کریم.
که قرآنآموز پس از گذراندن هر سطح با موفقیت به سطح بعدی راه مییابد.
3ـ قرائت:
اهداف:
ـ آشنایی با تجوید تئوری و عملی.
ـ آشنایی با الحان و نغمات عرب با استفاده از قرائت قراء مشهور.
نکته: مقاطع و سطوح دوره تخصصی، به علت ذوقی و تبلیغی بودن، در طول سالیان متمادی و با تمرینات مربوطه ثمربخش خواهد بود. لذا این دوره (تخصصی) بصورت پیوسته میباشد.
همزمان با برپایی نهمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم، مراسم تجلیل از خادمان قرآنی دهکدة قرآنی سار کاشان با حضور آیت الله امامی کاشانی، احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، جمعی از خیرین و خادمان قرآنی، و عدهای از مدیران کل ارشاد استان اصفهان و مردم علاقه مند، در سالن اجتماعات محل نهمین نمایشگاه بین المللی قرآن برگزار شد و در پایان جمعی از خادمان قرآن کریم از جمله حاج نورالله کریمی، حاج محمد اسلامی، حاجیه خانم شریفی و حاج حبیب عسگری به همراه گروهی از خواهران حافظ قرآن کریم این روستای قرآنی، جوایز و لوح تقدیر خود را از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و آیت الله امامی کاشانی دریافت کردند.
در این مراسم آیتالله امامی کاشانی طی سخنانی ضمن تبریک به دستاندرکاران این دهکده قرآنی به خاطر اهتمام و توجه ویژه به قرآن کریم و فراهم ساختن موجبات اقبال فرزندان کشور به سوی حفظ کلامالله مجید، افزود: حافظان قرآن کریم بویژه خواهرانی که در این راه گام نهادهاند، باید به آیه کریمه 98 از سوره مبارکه نحل توجه کنند که میفرماید: «هنگامیکه قرآن میخوانید به خدا پناه ببرید از شیطان رجیم.»
وی افزود: در قرآن کریم، شیطان و پناهبردن از شر او به خداوند متعال، در جاهای متعددی آمده، اما همة آنها مطلق است و در این آیه پیرامون قرآن خواندن این موضوع به طور ویژه مطرح شده است. مگر شیطان با ما به هنگام قرائت قرآن چه میکند. مگر جز این انجام میدهد که توجه ما را به زبان و لسان معطوف کند و از استماع و قرائت با زبان و گوش دل منع میکند؟
انسان باید در جایی قرار گیرد که خود را درک کند، خود را بشناسد، این مرحله هم یک نقطه لایتناهی است. و رسیدن به نقطه لایتناهی جز با تمسک به عالم معنا ممکن نیست.
در عالم ماده انسان با نیازهایش آنچنان محدود است که هر چه میکوشد و تلاش میکند باز هم میبیند ارضاء نمیشود. چون روحش نامحدود طلب است، در این دنیا که نمیتوان به نیازش پاسخ داد، پس در دنیای دیگر باید چارهای موجود باشد. با چشم محدود نمیتوان به افق نامحدود ازلی پروردگار چشم دوخت و نظر کرد.
همة فلاسفه شرق و غرب در این نکته متفق القولند که انسان وقتی به خود معرفت مییابد که به این نقطه مناسب دست یابد. اگر انسان باور کند که رها نشده بلکه خداوند پیامبر و قرآن را برای هدایتش فرستاده است، سعی میکند اعمال خود را براساس تعالیم این دو امانت گرانبها تنظیم کند.
امامی کاشانی در بخش دیگری از سخنانش به راهکار تأثیرگذاری انقلاب اسلامی به سراسر جهان اشاره کرد و افزود: اگر کشور ما که ام القرای اسلام است، مهد قرآن بشود، میتواند بر همه ملل ستمدیده جهان اثر بخش باشد. این کار در حد یک شعار نیست باید برای آن برنامه ریزیهای گسترده صورت گیرد.
به گفته آیت الله امامی کاشانی: این اقدام از دست دو گروه بر میآید. نخست برنامه ریزان فرهنگی کشور و دیگر اهل خیر و خادمان حقیقی قرآن که مال و وقت خود را نثار این راه میکنند.
وی سپس به مسئولین و دست اندرکاران مجامع قرآنی توصیه کرد: «مبادا قرائت و حفظی داشته باشید که از الگوهای ترسیمی اهل بیت علیهم السلام و امام امت (ره) دور باشد. مبادا از حلقومی جز ولای به اهل بیت و امامت خارج شود. چون اگر چنین شود در دام شیطانی افتادهایم که قرآن از آن یاد میکند جوانی که حافظ و قاری قرآن میشود، مانند یک قطعه جواهر خواهد درخشید. مبادا دست هائی بخواهد آنها را از ما بربایند و برای مطامع خود از آنها استفاده کنند.»
پیش از سخنان آیت الله امامی کاشانی، حجتالاسلام مهدی باقری مسئول دهکده قرآنی سار طی سخنانی به بیان اهداف تشکیل، برنامهها و عملکرد این مرکز پرداخت و تصریح کرد: «خدا را شاکریم که با امدادهای غیبی و تلاشهای عزیزانمان توانستهایم دهکده قرآنی را همچنان استوار و پابرجا نگه داریم و زمینه تبدیل آن به اسوهای برای همه کشور را هموار کنیم».
حجت الاسلام مهدی باقری، مسوول دهکده قرآن، در رابطه با فعالیتهای کانون فرهنگ و اندیشه اسلامی روستای سار، در گفت و گو با خبرنگار گلستان قرآن اظهار داشت: کانون فرهنگ و اندیشة اسلامی فعالیتهای منسجم و جدی قرآنی خود را از سال 1376 آغاز کرده و به یاری خداوند متعال توانسته موفقیتهای کم نظیری در سطح روستاهای کشور به دست آورد. تا جایی که هم اکنون هشتاد درصد بانوان و دوشیزگان جوان و نوجوان روستا حافظ قرآن کریم (از یک جزء تا 20 جزء همراه با مفاهیم) هستند و همین امر باعث شده روستای سار به عنوان دهکدة قرآنی کشور نامیده شود.
در رابطه با اهداف باید گفت که چون در شیوههای آموزش قرآن و تبلیغ برای کتاب آسمانی ناهمگونی هایی وجود دارد که به جای جلب بیشتر جوانان و نوجوانان، حالت دفع پیدا کرده است. طرحهای ابتکاری مورد توجه قرار گرفت و طرحها در چند محور پیگیری شد که خلاصه آنها عبارت است از:
1 ـ برگزاری مسابقات قرآنی در داخل روستای سار، تحت عنوان «حافظان نور» که در تابستان امسال هشتمین دورة آن برگزار شد. این مسابقة دو فصلی با هزینهای بالغ بر پنجاه میلیون ریال برای همة سنین برگزار میشود و جوایز بسیار ارزندهای، از سفرهای زیارتی گرفته تا وجه نقد به برگزیدگان آن اهداء میشود.
2 ـ برگزاری مسابقة بزرگ شکوفههای قرآنی ویژة کودکان و نوجوانان که جایزة آن برای گروه سنی تا سوم ابتدائی، جهت حفظ هر جزء قرآن، یک دستگاه دوچرخه بوده است.
شاید بازی با دوچرخه، در ذهن کسانی که قرآن مجید را محدود به برخی مسایل کردهاند چندان مأنوس نباشد. اما همین کار، گروه زیادی را جلب کرده و این، نه به آن معنا است که نوجوانان برای کسب جایزه به این وادی آمدهاند بلکه نشانه آن است که دریافتهاند. متولیان امور قرآنی با زبان خودشان ، یعنی تفریح و شادی با آنها سخن میگویند.
3 ـ برگزاری مسابقة بزرگ صراط نور که نخستین دورة آن در شهریور ماه امسال در بین روستاهای کاشان برگزار شد.
4 ـ برپایی جشنوارة قرآنی کودک و نوجوان در رشتههای حفظ، قرائت و مفاهیم قرآن، شعر و نقاشی، با جوایز بسیار ارزنده.
5 ـ نهضت نهج البلاغه که جهت گسترش اندیشة تابناک امام علی (ع) برگزار شد و طی آن سه دوره مسابقه با عناوین سیری در نهج البلاغه، اندیشههای سبز، و زمزمه های آفتاب برگزار شد.
6 ـ اجرای طرح هر روز با قرآن که پس از نماز ظهر و عصر در مسجد جامع روستا به اجراء درمیآید و طی آن ترتیل یک صفحه از قرآن، همخوانی دو آیه، تفسیر یک آیه، و خداشناسی توسط یکی از پزشکان قرآن پژوه روستا، همراه با شرح دستگاههای مختلف بدن انسان، اجرا میشود.
7 ـ برگزاری نمایشهای عروسکی با هدف انتقال مفاهیم قرآنی به کودکان و خردسالان.
8 ـ برگزاری جشنهای قرآنی ویژه خردسالان و نوجوانان.
9 ـ ایجاد صندوق قرض الحسنه جهت پرداخت تسهیلات مالی به جامعة قرآنی.
10 ـ معرفی و تقدیر از پدران و مادران نمونة قرآنی که تمامی فرزندان آنها حافظ قرآن کریم میباشند.
11 ـ تأسیس بانک نرمافزارهای قرآنی و معارف دینی ـ نوارخانة قرآنی و کتابخانه.
همچنین مجتمع دهکدة قرآن کریم توسط خیرین روستا با زیربنای 600 متر مربع در سه طبقه با هزینهای بالغ بر هفتاد میلیون تومان احداث شده است.
به اعتقاد ما، قرآن باید با زبانی نو به نسل جوان آموزش داده شود. در حال حاضر در کنار کلاسهای قرآنی پیست اسکیت، تنیس و تنیس روی میز دایر شده، تا کسی نتواند بگوید همنشینی با قرآن به معنی ترک تفریح است.
بخش دیگری از کار، به خواهران و رفع محدودیتهای بیهوده از آنان اختصاص دارد که از طریق ایجاد برنامههای فرهنگی در کنار طرحهای قرآنی صورت میگیرد.
روستای سار با همت والای مردمانش به صورت الگویی برای همه شهرها درآمده و دیگر پدیدة تقلید روستا از شهرها در مورد آن مصداق ندارد و امیدوارم در ساختار حکومت و نهادهای فرهنگ دینی، مراکزی بوجود بیاید که بتوانند مباحث قرآنی را به طور جدی پیگیری کنند. ما انتظار کمک مالی از مسئولینی را نداریم، اما عنصر تشویق موضوع بسیار مهمی است که میتواند موجب دلگرمی باشد.
گفت و گو با چند تن از خواهران قرآنی دهکده سار
کلید گنج قرآن با تفکر است
خبرنگار گلستان قرآن که با چند تن از بانوان و دوشیزگان عضو کانون فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت و گو داشته، متذکر شده است:
مریم عسگری حافظ پانزده جزء قرآن کریم که یکی از اعضای فرهنگ و اندیشة اسلامی و جزو ساکنان اولین دهکده قرآنی است، در مورد چگونگی ورودش به عرصة حفظ قرآن کریم گفت: «کارم را ابتدا از درک مفاهیم و تفاسیر آغاز کردم با تشویق نیکوکاران روستا از طریق برگزاری مسابقات قرآنی، موفق به ادامه دادن این راه شدم. از ابتدای کار در کلاسهای قرآنی شرکت و از نوارهای استاد پرهیزگار استفاده کردهام. »
او که حفظ قرآن را از سن بیست و یک سالگی آغاز کرده با رد این نظر که حفظ قرآن محدود به سنین کودکی است افزود: «در هر سن و هر زمانی میتوان به حفظ قرآن کریم اقدام کرد. حتی امور زندگی روزمره را هم میتوان به گونهای تنظیم کرد که بشود به طور مرتب قرآن خواند»
نقش تشویق در فراگیری جوانان
فاطمه چاوشی دبیر دینی و قرآن آموزش و پرورش و مدرس قرآن در کانون فرهنگی روح الله (ره) نیز، به عنوان یکی دیگر از اعضای قرآنی این مرکز، در مورد فعالیتهای این کانون که وابسته به دهکدة قرآنی سار است، به خبرنگار ما گفت:
از ابتدای تأسیس مرکز، مسئولان اهتمام ویژهای به حفظ قرآن مبذول داشتند و با همت خیرین و لطف بیشائبة خداوند کارهای ما گسترش پیدا کرد وی در مورد منابع تدریس قرآن کریم در این مرکز یادآور شد:
از سوی طرح هجرت حوزة علمیة قم، کتابهائی در اختیار مدرسین قرار میگیرد. که همراه با تجربیات مدرسان برای آموزش به قرآن دوستان استفاده میشود.
راضیه عسگری حافظ 6 جزء قرآن کریم که با خبرنگار ما سخن گفت، استفاده از نوارهای حفظ، تشویق خانواده و شرکت در کلاس را عامل موفقیت خود ذکر کرد و افزود: اخیراً به حفظ مفاهیم هم روی آوردهام و این موضوع عبرتآمیزی قرآن را بیشتر برایم نمودار میسازد و عسگری نقش بانیان خیر را در تشویق جوانان و نوجوانان بسیار تأثیرگذار قلمداد کرد.
لیلا درستکار حافظ بیست جزء از قرآن کریم که بیست و سه سال سن دارد نیز، به نقاشی مربی در حفظ قرآن اشاره کرد و متذکر شد: خواندن قرآن ذهن را برای سایر فعالیتهای کاری آماده میکند.
مریم میرزانبی خانی حافظ 14 جزء قرآن کریم، از قرآن به عنوان گنجی یاد کرد که کلیدش تفکر و قرأئت آن است و زینت درستکار حافظ 17 جزء قرآن کریم تأکید به جوانان توصیه کرد حتی الامکان قرآن را همراه با معنی و تفسیر آن فراگیرند.