در باب نود و پنجم مصباح الشریعه روایت شده است که :
امام صادق علیه السلام فرمود: عارف ، شخص او با خلق ، و قلب او با خدا است .
سعدى در افاده این معنى چه نیکو سروده است :

بنگر به سخن امام صادق علیه السلام ، که ثقه الاسلام کلینى در کافى به اسنادش از جمیل بن دراج نقل کرده است و که آن حضرت فرمود:
اگر مى دانستند که در معرفت خدا چه فضلى است ، چشمان خود را به متاع و نعمتهاى دنیا، که دشمنان شان از آن بهره مند هستند نمى دوختند، و تمام دنیاى آنان از آنچه پاى بر آن مى گذارند تیر ایشان پست تر مى نمود و از نعمت معرفت خداوند بهره مند مى گشتند و لذات آنرا مى چشیدند؛ چون لذت آن کس که با اولیا خدا، در باغ هاى بهشت به سر مى برد. معرفت خدا انیس هر وحشتى و رفیق هر تنهایى و نور هر تاریکى و توان هر ضعفى و شفاى هر دردى است .
پیش از شما مردمى بودند که کشته مى شدند و سوزانده مى گشتند و با اره بریده مى شدند، زمین با همه وسعتش بر آنان تنگ گشته بود؛ ولى از عقیده خود بر نمى گشتند. بدون این که مقابل هاى کنند و در برابر آن اذیتى به گروه مقابل برسانند؛ جز آنکه از آنان مى خواستند، که به خدا ایمان آورند. پس ، از خدا درجات آنان را براى خود مساءلت کنید و بر مصیبتهاى روزگار صبر نمایید.

مرحوم صدوق در باب رد ثنویه و زنادقه ، از کتاب توحید از هشام بن حکم نقل مى کند که از امام صادق علیه السلام پرسیده است : دلیل یگانگى خدا چیست ؟
امام (ع ) در جواب مى فرماید: اتصال تدبیر و کمال صنف و آفرینش ؛ همچنانکه خداوند متعال فرموده است : لو کان فیهما الهه الا الله لفسدتا چون موحد به این مقام برسد، تسلط خدا را بر ماسوایش ‍ در مى یابد و مى بیند که ، ما من دابه الا هو آخذ بناصیتها، و مى گوید: لمن الملک الیوم لله الواحد القهار ، و به سر سخن امیرالمؤمنین علیه السلام مى رسد که فرمود: خدا با هر چیزى است ؛ اما نه آن که با آن قرین باشد و مغایر با همه چیز است ؛ اما نه آن که از آن بیگانه و جدا باشد

ثقه الاسلام کلینى از امام صادق علیه السلام روایت کند: بندگان خدا سه گونه اند: عده اى از ترس ، عبادت کنند، و این عبادت غلامان است . عده اى براى ثواب ، که این عبادت اجیران است . و گروه دیگر، خداوند عز و جل را براى خودش عبادت کنند، که این عبادت آزادگان ، و بهترین عبادتهاست .
در تحف العقول نیز از امام حسین علیه السلام نقل است که فرمود:
گروهى خداى را براى شکر، عبادت کنند، این عبادت آزادگان است و بهترین عبادتها . این حدیث به عینه ، منقول است از نهج البلاغه امام على علیه السلام .
حقیقت زهد آن است که از دنیا و آخرت هر دو روگردان باشى . رسول خدا صلى الله علیه وآله فرموده است : دنیا بر اهل آخرت حرام است و آخرت بر اهل دنیا، و هر دو بر اهل خدا

از بیان مبارک امام جعفر صادق علیه السلام است که : تخم مرغى را در دست گرفت و جواب عبدالله دیصانى را که به حضرتش عرضه داشت : دلنى على معبودک تقریر مى فرمود؛ و خبر در اوایل کتاب توحید اصول کافى ، جناب ثقه الاسلام کلینى - رضوان الله علیه - منقول است . یعنى این (تخم مرغ ) قلعه اى است و زیر پوست نازک ، طلاى مایع (زرده تخم مرغ ) و نقره آب شده (سفیده تخم مرغ ( به طلاى روان با نقرها آب شده مى آمیزد و نه نقره آب شده با طلاى روان . پس این تخم مرغ به حال خود است ، نه مصلحى از آن خارج شده است تا از اصلاح آن خبر دهد، و نه مفسدى در آن داخل شده است تا از فساد آن آگاهى دهد.کس نداند که براى نر آفریده شده است یا براى ماده شکافته مى شود و مرغابى بسان طاووسان رنگارنگ از آن به در مى آیند.

صلوات بر محمد و آل محمد (صلى الله علیه وآله ( فعلى از افعال ما است و علم و عمل هر دو جوهرند که گوهر انسان را مى سازند و عین حقیقت و ذات انسان مى شوند. و انسان کامل مبراى از امکان استعدادى است که در کمال به فعلیت رسیده است هر چند عبد شکور است پس بران که صلوات عائد ما مى شود که از نقض به کمال و از قوه به فعلیت مى رویم نه عائد آنکه خود عارى از قوت است