تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در موارد خاصي به جاي غسل، تيمم بايد كرد. همان طور كه براي جنايت يك غسل جنابت كافي است، در صورتي كه عذري باشد، يك تيمم به جاي غسل كافي است، مثلاً اگر براي نماز صبح (كه توان رفتن به حمام و غسل كردن را نداريد) به جاي غسل، تيمم بدل از غسل انجام داديد، با همان تيمم، بدون گرفتن وضو، نماز صبحتان را مي خوانيد. اگر تا ظهر و عصر نيز نتوانستيد غسل كنيد، ديگر تيمم بدل از غسل لازم نيست، بلكه براي نماز ظهر و عصر بايد وضو بگيريد و نماز بخوانيد. براي نماز مغرب و عشا هم همين طور.بنابراين، هر جا كه شرايط غسل و وضو فراهم نبود، مي توان تيمم نمود و در اين مسئله فرقي ميان نماز صبح با نمازهاي ديگر نيست.با گرم كردن آب، غسل انجام دهد، بايد غسل كند و يا اگر توان مالي دارد، بايد در خانه حمامي بسازد تا مشكل او برطرف شود.

پاسخ : بي اعتنا شدن معلم نسبت به دانش آموزان ضعيف موجب تضعيف بيشتر آنان مي گردد و باعث مي شود كه اين گونه افراد به تدريج خود را از شركت در فعاليت هاي گروهي و امور اجتماعي كنار بكشند. در نتيجه از رشد شخصيت اجتماعي عقب بمانند و احساس پوچي و عنصر اضافي و بي ثمر يا كم ثر بودن در آنان، رشد كند، حتي به افسردگي روحي دچار شوند.وظيفة معلّم آن است كه اوّلاً به اين گونه دانش آموزان كمك كنند، ابتدا پرسش هايي را كه مي داند اين گونه دانش آموزان از عهدة پاسخ آنان بر مي آيند، بپرسند و پاسخ صحيح آنان را مبناي تشويق و ترغيب آنان به درس و مطالعه قرار دهد.ثانياً: هيچ گاه نبايد وضعيت درس و تحصيلي و ميزان پيشرفت آنان را با ساير دانش آموزان مقايسه كرد، بلكه وضعيف آنان را بايد فقط با فرايند تحصيلي خود آنان لحاظ نموده و از راه تشويق و ترغيب آنان را به آينده اميدوار ساخت. در نظر معلم نمرة 13 چنين دانش آموزاني بايد برابر با نمرة 20 دانش آموزان زرنگ و درس خوان باشد. اين مسئله را بايد در تلقي و ديد خود از دين دانش آموزان و كارها و فعاليت هاي درسي كه از آن ها انتظار دارد، كاملاً براي خود جا بيندازد.

پاسخ : پاسخ سؤال آموزش قرآن در نامة قبلي نيز آماده شده بود و به نظر مي رسد كه پاسخ ارسال شده است.در هر حال پاسخ قبلي دوباره ارسال مي شود.آموزش قرآن يكى از حقوق مسلّم فرزندان است كه متوجه والدين به خصوص پدران است. پيامبر اكرم(ص) مى‏فرمايد: "حق فرزند بر پدر آن است كه به او قرآن بياموزد".(1) بر اين عمل، پاداش فراوانى است. رسول خدا(ص) مى‏فرمايد: "هيچ مردى فرزند خود را قرآن نياموزد مگر اين كه خداوند پدر و مادر كودك را در روز قيامت تاج پادشاهى عطا كند و دو لباس بهشتى به آنان بپوشاند كه هرگز مردم مانند آن را نديده باشند".(2)يكى از روش‏هاى تربيت فرزندان، تشويق به قرائت قرآن است.پيامبر اكرم(ص) مى‏فرمايد: "فرزندانتان را بر سه ويژگى تربيت كنيد: محبت پيامبرتان، محبت اهل بيت و قرآن".(3) براى اين كه فرزندتان با قرآن آشنا شود:1ـ از شيوه همانند سازى استفاده كنيد، يعنى در عمل به قرآن اهميت قائل شويد و تلاوت قرآن را در برنامه خود قرار دهيد و با آهنگ آن را بخوانيد. اگر ممكن است از طريق راديو قرآن، آهنگ دلنشين و جذاب قرآن را در منزل طنين اندازيد تا گوش فرزندتان با آهنگ قران انس پيدا كند و فضاى خانه از بوى عطر قرآن، معطر گردد.2- نوارهاى ترتيل و تكرار آيات قران و برنامه صبا را كه به صورت سى دى ارائه است، تهيه نماييد.3- ايشان را پس از رسيدن به سنين بالاتر به مراكز آموزش قرآن مانند دارالقرآن و دارالتحفيظ و غيره معرفى نماييد تا با روش صحيح و منطقى فرزندتان را تعليم دهند.4- در مراحل مختلف از تشويق دريغ نورزيد.اگر منظورتان از سرباز امام زمان(ع) شدن فرزندتان، طلبه و روحانى شدن است، بايد بگوييم اين موضوع بيستگى به علاقه ايشان و شرايط ديگر دارد، ولى خواست و تمايل خانواده در اين جهت بى تأثير نيست. از طرفى تربيت اخلاقى و محيط مذهبى و رفاقت با دوستان مذهبى و انس با روحانيوت و آشنايى با مساجد و رفتن به نماز جماعت و جلسات قرائت قرآن تأثير به سزايى دارد. 5ـ كتابهايي را كه در رابطه با روش آموزش قرآن و حفظ آن چاپ شده مطالعه فرماييد كه به بعضي از آن ها اشاره مي كنيم.1ـ كتاب جرعه ملكوت،2ـ حفظ قرآن در پنج مرحله،3ـ بهترين روش حفظ قرآن، حافظان نور (كه جامعه القرآن الكريم آن ها را منتشر نموده است).پي نوشت‏ها: 1. كنز العمال، ج 16، ص 417.2. وسائل الشيعه، ج 4، ص 825.3. كنز العمال، ج 16، ص 456.

پاسخ : در مواردي به جاي وضو و غسل مي توان تيمم كرد: يكي از مواردي كه مي شود به جاي وضو و غسل، تيمم كرد، آن جا است كه: اگر به واسطة پيري يا ترس از دزد و جانور و مانند اين ها دسترسي به آب نداشته باشد؛ هم چنين زماني كه تهيه كردن آب يا استفاده آن به قدري مشقت داشته باشد كه تحمل آن مشكل باشد(1) نيز اگر از مصرف آب بر جان خود بترسد يا بترسد به واسطة مصرف آن مرض يا عيبي در او پيدا شود يا مرضش طول بكشد يا شديد شود، يا به سختي معالجه گردد، كه بايد تيمم نمايد، ولي اگر آب گرم براي او ضرر ندارد، بايد با آب گرم وضو بگيرد يا غسل كند.(2) لازم نيست يقين كند آب براي او ضرر دارد، بلكه اگر احتمال ضرر بدهد، چنانچه احتمال او در نظر مردم به جا باشد، بايد تيمم كند.(3) اگر انسان بداند فردا صبح براي غسل كردن، آب پيدا نمي كند، نزديكي كردن اشكالي ندارد.(4)بنابراين تا هنگامي كه دسترسي به حمام و ترس ضرر داشتن برايتان هست، مي توانيد تيمم كنيد و اعمالتان صحيح است. وقتي اين دو بر طرف شد، غسل نموده و به حالت عادّي باز گرديد. پي نوشت ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 393، مسئلة 664.2. همان، 669.3. همان، 670.4. امام خميني(ره) استفتائات، ج 1، ص 54.

پاسخ : به دو چيز انسان جنب مي شود: اوّل: جماع (آميزش)اگر انسان جماع كند و به اندازة ختنه گاه يا بيشتر داخل شود، در زن باشد يا در مرد، در قُبُل (جلو) باشد يا در دُبُر (عقب)، بالغ باشند يا نابالغ، اگر چه مني بيرون نيايد، هر دو جنب مي شوند.(1)دوم: بيرون آمدن مني: بيرون آمدن مني، چه در خواب باشد يا در بيداري، كم باشد يا زياد، با شهوت باشد يا بي شهوت، با اختيار باشد يا بي اختيار.(2) پي نوشت ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ص 223، مسئلة 369.2. همان، ص 221، مسئلة 345.

پاسخ : براى جنب، فقط جايى كه نجاست (منى) به آن رسيده، نجس مى‏باشد، نه تمام بدن از اين رو به آرايشگاه رفتن و استفاده از وسايل آن براى خود و ديگران مشكلى ايجاد نمى‏كند، البته در مورد مذكور رعايت امور بهداشتى خوب است. 1

پاسخ : خواهر! تفاوت افراد نابالغ و بالغ در اين است كه افراد نابالغ، شخصيت و حيثيت آنان وابسته به اطرافيان و اولياي آنان است، ولي افرادي كه به بلوغ فكري و عقلاني رسيده اند، استقلال شخصيتي دارند.به بيان ديگر: شخصيت آنان در درجة اوّل به خودشان تعلق دارد، بعد نسبتي (شديد يا ضعيف) به اطرافيان پيدا مي كنند. از سويي، شخصيت انسان بالغ به نوع افكار، اعتقادات، اخلاقيات و عملكردهاي وي و شيوة تعامل و معاشرتش با ديگران ارزيابي مي شود. هرگز كسي به پيامبر اسلام(ص) به خاطر اين كه عمويش ابولهب است، ايراد نمي گيرد، چنان كه آسيه را به خاطر اين كه همسرش فرعون است يا ابراهيم خليل را به دليل اين كه عموي وي بت پرست است، مورد ملامت قرار نمي دهند. شخصيت آنان با افكار و عقايد و عملكردهايشان ارزيابي و سنجيده مي شود، نه با شخصيت اطرافيان و وابستگان. اگر اخلاق و تعامل و معاشرت شما با خانواده شوهر يا خواهر شوهرها نيكو و پسنديده باشد و با عمل خود توانسته باشيد در دل آن ها نشسته باشيد و شخصيت محبوبي در انظار آنان پيدا كنيد، از اطلاع آنان از وضعيت خانواده خود نگران نباشيد و هراس و استرس را براي خود فراهم نكنيد. تلاش كنيد از راه حُسن معاشرت و اخلاق نيكو در دل آنان جا باز كنيد. اگر بخواهند شما را بر اساس پدر و مادرتان (نه شخصيت مطلوب خودتان) ارزيابي كنند، مشكل از آنان خواهد بود، نه از شما.همچنان سعي كنيد رابطه و برخوردتان با پدر نيكو باشد، اگر چه او رفتار خوبي نداشته باشد. اين موضوع در تكوين شخصيت ارزشمند و مثبت براي شما، تأثير فراوان خواهد داشت.

پاسخ : به نظر مي رسد دل شكستگي و آزردگي خاطري كه از آن به "يأس و نااميدي" نام برده ايد، از مشكلات و رنج هايي نظير آن چه را كه در پرسش هفت مطرح كرده ايد، سرچشمه مي گيرد.پيش از هر پاسخ و سخني لازم است به اين حقيقت توجه نماييد كه سختي ها و مشكلات، تضاد و كشمكش ها، شلاق تكامل است. موجودات زنده با اين شلاق راه خود را به سوي كمال مي پيمايند. اين قانون در جهان گياهان و حيوانات به ويژه انسان صادق است. آدمي تا مشقت ها را تحمل نكند، هستي لايق خود را به دست نمي آورد. زندگي در مُردن و در محنت است آب حَيوان در درون ظلمـت استامام صادق(ع) مي فرمايد: "هرگاه خدا بنده اي را دوست بدارد، او را در درياي شدايد و سختي ها غوطه ور مي سازد".(1) در كلام ديگري مي فرمايد: "گرفتارترين مردم ـ در دنياـ انبيا هستند، در درجة بعد كساني كه از حيث فضيلت بعد از ايشان قرار دارند، سپس هر كس با فضيلت تر است، به ترتيب از بالا به پايين.(2) زين سبـب بـر انبيا رنج و شكست از همه خَلق جهان افزون تر است تا زجـان ها، جان شان شد زَفت تر(3) كـه نديدند آن بلا قومـي دگــرعلت تأخير استجابت دعاآيا مي پنداريد هر كس به آمال و خواسته هاي خويش دست يابد، مورد توجه و عنايت خدا است، و هر فردي كه با انواع سختي ها و مشكلات و گرفتاري ها رو به رو است و هر تدبيري به كار مي گيرد و دعا مي كند، ولي اثر اجابت آن را نمي بيند، خدا او را رها كرده و علاقه اي به او ندارد؟خير، چنين نيست. بيشترين تلخي هاي روزگار را انبيا و در رأس همة آن ها پيامبر اسلام(ص) چشيده اند. دل هر كسي از سختي ها و ستم هايي كه بر امام حسين و خواهرش زينب و ساير همراهانش وارد شده، كباب مي شود. آيا خدا آن ها را دوست نداشت؟ براي روشن شدن حقيقت مطلب لازم است به دقت در چند نكته تأمل كنيد: 1ـ وقتي خداوند بندة مؤمني را دوست داشته باشد، اجابت دعاي او را به تأخير مي اندازد. در حديث است خداوند اجابت دعاي بندة مؤمن را از آن جهت به تأخير مي اندازد كه صداي او را دوست دارد و مي خواهد بنده اش بيشتر به درگاهش اصرار كند، تا لطف و كرامت بيشتري را متوجه او سازد.(4) نالــه مؤمن همـي داريـم دوســت گو تضرّع كن كه اين اعز از اوستچون تأخير، سبب تكرار دعا مي شود، در نتيجه باعث تقويت نيروي روحي و ايمان دعا كننده مي گردد. اما فاسق را چون دوست ندارد، فوراً دعايش را اجابت مي كند. امام صادق(ع) مي فرمايد: "بنده اي كه دوست خدا است، وقتي حادثه اي برايش رخ مي دهد و به درگاه خداوند دعا مي كند، خداوند به فرشته اي كه موكّل بر اجابت دعاي او است مي فرمايد: حاجت بنده ام را برآور، ولي در تحقق آن شتاب مكن كه ميل دارم صداي او را بشنوم اما فاسقان منحرف وقتي دعا مي كنند، خداوند بر فرشتة موكّل او دستور مي دهد: حاجتش را زود برآوريد كه خوش ندارم صداي او را بشنوم!"(5)2ـ گاهي دعا به اجابت مي رسد، اما مقدمات تحقق آن فراهم نيست و يا مصالحي اقتضا مي كند انجام آن به تأخير بيفتد. حضرت موسي(ع) مي گويد: "پروردگار، تو به فرعون و طرفدارانش زيورها و مال فراوان داده اي. او مردم را از راه تو گمراه مي كند.خدايا! اموال شان را نابود ساز و آنان را به عذاب دردناك گرفتار نما! خداوند در پاسخ فرمود: موسي دعايت را اجابت نمودم. اما در روايت آمده است كه ميان دعاي حضرت موسي(ع) تا غرق شدن فرعون، چهل سال طول كشيد!".(6)حضرت ابراهيم(ع) فرزند نداشت. ده ها سال دعا و تضرّع نمود تا اين كه در 99 سالگي در حالي كه پير شده و موهاي او سفيد گشته بود، خدا حضرت اسماعيل را به او داد.(7)حضرت سليمان پيامبر كه حدود هزار سال عمر كرد، صدها سال دعا كرد تا خداوند به او فرزندي دهد و نسل او تداوم يابد، ولي سرانجام بدون داشتن فرزند از دنيا رفت. آيا مي توان گفت خداوند پيامبرانش را دوست نداشت و آن ها پيش خدا ارزش نداشتند وگرنه حاجت پيامبرش سليمان را اجابت مي كرد؟!3ـ واقعيت اين است كه از باطن هستي و مصالح حقيقي خود و جهان بي خبريم. به همين دليل گاهي مي پنداريم خير و مصلحت ما در تحقق و برآورده شدن حاجتي يا دفع و رفع مشكل و مانعي است. وقتي مي بينيم خواستة ما بر آورده نمي شود، رنجيده خاطر مي شويم!در حالي كه اگر حجاب روي "حقيقت باطني" كنار رود و آينده و نتيجة برخي خواسته ها براي ما حاضر و روشن گردد، از تقاضا و درخواست خود منصرف مي شويم و خدا را شكر مي كنيم كه خواسته و حاجت جاهلانة ما را برآورده نكرده است.به بيان ديگر: خداوند نسبت به بندگانش مهربان است و خير و خوشبختي مؤمنان را مي خواهد، از اين رو اگر دعاي آنان به علت عدم اطلاع از باطن هستي، به ضررش باشد، اجابت نمي كند.4ـ توجه داشته باشيم كه اگر دعايي موجب ضرر ديگران به خصوص نزديكان و صاحبان حق باشد، مستجاب نمي گردد، و گاهي عليه خودش تبديل مي شود. تذكر چند نكته:1ـ دنيا عرصة امتحان و محل ظهور و بروز استعدادهاي دروني و افكار و عقايد قلبي است. يكي از راه هاي امتحان، قرار گرفتن در ميدان شدايد و سختي ها و تأخير افتادن اجابت دعاها است. از خدا بخواهيم كه ما را در همة آزمون هايش موفق و ثابت قدم نگه دارد.2ـ حُسن ظن و اعتماد به خدا كليد بسيار از درهاي قفل شدة زندگي و خوشبختي ها است. خداوند حُسن ظن و اعتماد داشته باشيد. او نسبت به بندگانش بسيار مهربان است. خير و سعادت را گاهي در قالب سختي ها و مشكلات ظاهر مي سازد و گاهي در لباس آسايش و نعمت ها.خدا به علم نامحدود خويش مي داند كه صلاح و رستگاري چه كسي از بندگان مؤمنش در ميدان مشكلات و مصايب نهفته است و كداميك از آنان بايد در رفاه و نعمت ها آن را جستجو كنند. پس باور داشته باشيم كه در صورت انجام تكاليف و وظايفي كه خداوند براي اهل بلا و مشكلات يا رفاه و نعمت ها قرار داده، هر وضعيتي براي ما پيش آيد، خير و خوشبختي ما در همان نهفته است. مي دانيم تكليف صاحبان نعمت و رفاه و امتحانات الهي بسي مشكل تر و سنگين تر از ديگران است.اگر به آن چه گفته شد خوب دقت كنيد يأس به شما رو نخواهد آورد. پي نوشت ها: 1. اصول كافي، ج 3، ص 351.2. محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج 11، ص 69.3. قوي تر، ستبر تر و درشت تر.4. اصول كافي، ج 4، ص 247.5. همان، ص 245.6. همان.7. تفسير نمونه، ج 11، ص 101، پاورقي.

پاسخ : اختلاف نظر يا كم و زياد شدن نمرات در سؤالات چند گزينه اي يا دروس علوم پايه چون رياضي، فيزيك و شيمي اتفاق نمي افتد يا كمتر پيش مي آيد، مگر در جمع نمرات اشتباهي رخ دهد. كم و زياد شدن نمره در دروس علوم انساني است، با توجه به اين كه هر معلمي بر اساس ديدگاه و نظر علمي خود نمره مي دهد، و ممكن است نظرش با نظر معلم ديگر تا حدودي تفاوت داشته باشد. اگر اندكي (25% تا 2 نمره) كم يا زياد شود و قصد و سهل انگاري در آن نباشد، اشكال ندارد. كارشناسان امور آموزش و پرورش تا 2 نمره و برخي ها بيشتر را در علوم انساني امري طبيعي مي دانند.

پاسخ : اين موضوع صحت ندارد. هر چند روز كه از نمازها قضا شده باشد، بايد به همان اندازه قضا شود.(1) نمازهاي مستحبي جاي نماز قضا را نمي گيرد. منظور كتاب، ثواب بسيار است.پي نوشت ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 1، مسئلة 1370.