تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : امام (ره ) به نماز اوّل وقت فوق العاده اهميت مى دادند, حتى در اواخر عمر, در حالى كه بيمار بودند, به اطرافيان فرمود: اگر خوابم برد, اول وقت مرا بيدار كنيد. غالباً رزمندگان تقاضاى ملاقات با امام را بى موقع نداشتند وصبر مى كردند امام نماز اول وقتشان را بخوانند, ولى اگر مورد ضرورى پيش آمده كه لازم بود امام , ابتدا با آنان ديدارنكنند و بعد نماز بخوانند, لازم است از كسى كه اين مطلب را نقل كرده , پرسيده شود دليل آن چه بوده است .

پاسخ : يكى از مهم ترين عواملِ آرامش در برابر سختى ها ياد خدا است : خدا قلب ها آرام مى شود> و نماز بهترين ذكر است : را از زشتى ها و منكرات باز مى دارد و ياد خدا بزرگ تر است >.در آيات جهاد, به مؤمنان و رزمندگان سفارش شده است فراوان به ياد خدا باشند:ياد كنيد تا شايد پيروز شويد>.معلوم مى شود ذكر و ياد خدا, به خصوص نماز, تأثير به سزايى در پيشبرد و موفقيت رزمندگان دارد.

پاسخ : راز نماز در عبوديت انسان است و عبوديت , مقصود اصلى از خلقت است . عبوديت , بالاترين مقامى است كه انسان مى تواند به آن دست يابد. با عبوديت , تمام فضائل و كمالات حاصل مى شود و همهء بدى ها و رذايل ازبين مى رود. با عبوديت , جامعه به كمال مى رسد و از هرزگى ها و بدبختى ها و سقوط نجات مى يابد.اگر انسان ها بندهء خدا شدند, از بندگىِ غير خدا دست بر مى دارند و نه بندهء هواهاى نفسانى مى شوند و نه بندهء زر وزور و مقام دنيا و نه اسير شهوات و اميال . كمال انسان در پرستش است . امام 7فرمود: .(1)پيامبر6فرمود: .(2)باز فرمود: .(3)باز فرمود: .(4)و امام صادق 7فرمود: .(5)و دربارهء نماز پيامبر6گفته شده است : هر گاه به نماز مى ايستاد, بدنش از خوف خدا مى لرزيد.(6)عايشه مى گويد: .(7)(پـاورقى 1.(پـاورقى 2.محمدى رى شهرى , ميزان الحكمة, ج 2 ص 1626(پـاورقى 3.همان .(پـاورقى 4.همان .(پـاورقى 5.همان .(پـاورقى 6.همان , ص 1633(پـاورقى 7.همان .

پاسخ : رزمندگان در جبهه هاى غرب و جنوب , حالت هاى عرفانى غير قابل وصفى داشتند. آنان به خاطرزنده كردن نماز و استقرار ارزش هاى اسلامى , خود را به آب و آتش مى زدند و در ميدان هاى مين و در ميان رگ بارمسلسل ها براى دفع متجاوزان و استقرار نظام اسلامى , از جان خود گذشتند. آن ها غالباً در جبهه ها نماز جماعت برپا مى كردند و حضور روحانيون در بين آنان چشم گير بود. هر جا روحانى را مى ديدند, به او عشق مى ورزيد و نمازجماعت بر پا مى كردند. گاه گلوله هاى توپ و خمپارهء دشمنِ بعثى به سنگرى كه در آن نماز جماعت بر پا مى شد,اصابت مى كرد و تعدادى به شهادت مى رسيدند. بعضى از رزمندگان در تاريكى هاى شب , سر بر خاك عبوديت مى نهادند و گريه و ناله مى كردند. ياد آن روزگار ماندنى باد.

پاسخ : دربارهء توليدِ انبوه وسايل مشترك , حكم مسئله با حكم مسئلهء سابق يكى است . در صورت عدم علم سازنده كه خريدار در مصارف حرام به كار خواهد برد به فتواى آيات عظام بهجت و سيستانى و خويى و تبريزى ,اشكال ندارد, ولى به فتواى امام (ره ) و فاضل و مكارم و بقيهء آقايان حرام است .(1)در پايان بد نيست رواياتى در مورد موسيقى ذكر شود. قبل از ذكر روايات بايد بدانيم حكم غنا و موسيقى درملاك يكى است . اگر رواياتى دربارهء غنا مطرح شد, دربارهء موسيقى هم مى توان آن را جارى كرد. اين , از باب قياس نيست , بلكه از باب تنقيح مناط است . افزون بر اين كه در بعضى روايات , به وسايل موسيقى از قبيل مزمار و طبل كه در آن زمان بوده , اشاره شده است . به چند حديث اكتفا مى شود.حسن بن هارون مى گويد: از امام صادق 7شنيدم كه فرمود: .(2)از اين حديث استفاده مى شود غنا و موسيقى , انسان را از خدا دور مى كند و زمينه را براى گمراهى و فساد فراهم مى كند.امام رضا7از آبايش از على 7نقل مى كند كه پيامبر فرمود: .(3)محمد بن ابى عباد شخصى بود كه به شنيدن موسيقى و شرب خمر معروف بود.از امام رضا7شنيد كه دربارهء استماع موسيقى فرمود: (4) يعنى به آن توجهى نمى كنند.امام صادق 7فرمود: .(5)ازامام صادق 7دربارهء آيه پرسيدند, فرمود: .(6)پيامبر6دربارهء علائم آخر الزمان فرمود: .(7)باز پيامبر6فرمود: .گفتند: چه زمانى اين رخ خواهد داد؟ فرمود: .(8)امام صادق 7فرمود: .(9)پيامبر6فرمود: .(10)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 212(پـاورقى 2.شيخ حرّعاملى , وسايل الشيعه , ج 12 ص 228آيه ششم سورهء لقمان .(پـاورقى 3.همان .(پـاورقى 4.شيخ حرعاملى , وسايل الشيعه , ج 12 ص 229 آيه 72فرقان .(پـاورقى 5.همان .(پـاورقى 6.همان , ص 230(پـاورقى 7.همان .(پـاورقى 8.همان , ص 231(پـاورقى 9.همان , ص 232ـ 233(پـاورقى 10.همان , ص 333

پاسخ : در فرض مذكور, در فتوا اختلاف وجود دارد و هر كس بايد به رسالهء مرجع تقليدش مراجعه كند. اگرفروشنده يا خريدار اين وسايل را به قصد حرام بفروشد يا بخرد, معامله حرام و باطل است , ولى اگر خريدار وفروشنده به قصد مصرف در حلال بخرند و بفروشند, صحيح است . اگر فروشنده نمى داند خريدار در راه حرام مصرف خواهد كرد و براى مصرف حرام نفروشد, مورد اختلاف است . اگر فروشنده نداند خريدار در راه حرام مصرف خواهدكرد, به فتواى آيةاللّه سيستانى و بهجت و خويى و تبريزى , اشكال ندارد, ولى به فتواى حضرت امام (ره ) و فاضل ومكارم جائز نيست .(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 212

پاسخ : آرى , جزء وسايل مشترك محسوب مى شوند و اگر كسى آن ها را به قصد حرام بخرد يا اجاره و يا تهيه كند, جايز نيست و معامله باطل است و پولى كه مى دهد يا مى گيرد, حرام است .(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 212

پاسخ : موسيقى مطرب به موسيقى گويند كه مناسب مجالس لهو و خوشگذرانى و عياشى باشد و زمينه رابراى رقص و پاى كوبى فراهم كند و انسان را از خدا و دستورهاى او غافل كند و به شهوت رانى بكشاند.موسيقى غنايى نداريم , چون غنا مربوط صوت و خواندن است . خواندن و آواز غنايى داريم . غنا آواز و صوتى است كه همراه با گرداندن صدا در گلو باشد, به طورى مطرب و مناسب مجالس لهو و خوشگذرانىِ غير معقول باشد.

پاسخ : ملاك و ميزانى كه فقهاى عظام از مجموعه آيات و روايات استفاده كرده اند, اين است : موسيقى هايى كه باعث شود انسان به لهو و بيهودگى كشانده شود و مخصوص مجالس اهل فساد باشد و از اهداف عالى انسانى بازدارد و آدمى را به غير خدا و معنويت مشغول سازد و به شهوت دعوت كند و محتواى اشعار و لحن آهنگ فائده روحى و معنوى در تربيت و تهذيب نفس نداشته باشد, غير مجاز است . اگر موسيقى صدا و ترنم هاى منظمى باشد كه نوع انسان را از حالت عادى خارج نسازد و فقط باعث شادمانى و باز شدن دل شود, اشكالى ندارد, همچون صداى بلبل و ترنم آبشار و آب زلال .آيهء آخر سورهء جمعه مى فرمايد: ; هنگامى كه پيامبر6مشغول خواندن خطبهء نماز جمعه بود, كاروان تجارى واردمدينه شد و با آمدن آن ها صداى طبل و بوق و كرنا آمد, تا مردم را دور خود جمع كنند و بازارشان داغ شود.نمازگزاران از پاى سخنان پيامبر برخاستند و به سوى تجارت و لهو شتافتند. از اين رو اين آيه نازل شد و مردم رامورد ملامت قرار داد. آيه مى گويد: .(1)(پـاورقى 1.تفسير نمونه , ج 24 ص 130

پاسخ : به فتواى فقها و مراجع عظام , اگر موسيقى مناسب مجالس لهو و لعب و همراه با شهوت رانى باشد,حرام است و نواختن و گوش دادن به آن روا نمى باشد, ولى اگر در آن حدّ نباشد و مشكوك باشد, نواختن و گوش دادن به آن ها اشكالى ندارد. البته احتياط در اين مسائل خوب است .