تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اگر نمازگزار به خاطر قبول شدن نمازش از گناهان دورى كند, نماز واقعى و پاكيزه خوانده است .از امام صادق 7سؤال شد: بهترين وسيلهء تقرّب بندگان به سوى پروردگار چيست ؟فرمود: پس از معرفت و شناخت خدا, چيزى برتر از نماز نيست .(1)آيهء قرآن مى فرمايد: نماز واقعى انسان را از گناهان باز مى دارد و ذكر و ياد خدا است .(2)از امام صادق 7نقل شده است : .(3)اگر بخواهيم نمازمان پاكيزه و قبول باشد, بايد اين نكات را رعايت كنيم : 1 احكام نماز و وضو و طهارت و نجاست را بدانيم و بدان عمل نماييم ;2 از خوردن غذاهاى حرام و مشكوك پرهيز نماييم ;3 از غيبت و تهمت و مسخره كردن و ناسزا و دروغ گفتن پرهيز كنيم ;4 به پدر و مادر و همسر احترام بگذاريم و به وظايفان نسبت به آنان عمل كنيم ;5 حضور قلب در نماز داشته باشيم . على 7فرمود:.(4)بايد از اشتغالات ذهنى كه ذهن و قلب را به خود مشغول مى سازد و ما را از ياد خدا غافل مى كند, دورى كنيم و از خداوند متعال توفيق فهم نماز و حالت خشوع و خضوع را طلب نماييم .(پـاورقى 1.صادق احسان بخش , آثار الصادقين , ج 11 ص 98(پـاورقى 2.عنكبوت (29 آيهء 45(پـاورقى 3.صادق احسان بخش , همان , ج 11 ص 120(پـاورقى 4.همان , ص 107

پاسخ : نماز از عباداتى است كه در هيچ حال ساقط نمى شود, مگر براى بانوان در ايام عادت و زايمان .در بقيهء موارد مكلفان اعم از مرد و زن نبايد نماز را ترك كنند و اگر نماز ترك شود, در حكم كفر محسوب مى شود.(1)رسول خدا6فرمود: .باز فرمود: .(2)امام صادق 7فرمود: .(3)در آيات و روايات سبك شمردن نماز مذموم است . امام صادق 7در آخرين لحظات عمرش فرمود:.(4)بنابراين , نبايد نماز ترك شود, حتى اگر انسان گناهى انجام داده باشد. اما قبولى نماز بستگى به تقوا دارد وتقوا به اين است كه انسان گناهان را ترك كند. اگر كسى بخواهد نمازش مورد قبول خدا شود, بايد از گناهان بزرگ و كوچك دورى كند. نماز واقعى انسان را از فحشا و منكرات باز مى دارد.(5)آن چنان نماز اهيمت دارد كه اميرالمؤمنين على 7از پيامبر نقل مى فرمايد: .(6)باز پيامبر6فرمود: .(7)(پـاورقى 1.صادق احسان بخش , آثار الصادقين , ج 11 ص 133(پـاورقى 2.همان .(پـاورقى 3.همان , ص 135(پـاورقى 4.همان , ص 125(پـاورقى 5.عنكبوت (29 آيهء 45(پـاورقى 6.صادق احسانبخش , آثار الصادقين , ج 11 ص 128(پـاورقى 7.همان .

پاسخ : براى استفاده صحيح از وقت , بايد برنامه ريزى منظم و دقيق در تمام ابعاد زندگى داشته باشيد.مى توانيد براى مطالعهء درس هاى دانشگاهى اوقاتى را معيّن كنيد و با جديّت تمام درس ها را بخوانيد. البته در حين درس خواندن ياد خدا را فراموش نكنيد و گاهى ـ با حضور قلب و ايمان ـ ذكر و و و بيش تر بگوييد. در بين ساعات مطالعه , مقدارى استراحت كنيد تا ذهن خسته نشود و سعى كنيد با وضو و با طهارت بخوابيد. هنگام خوابيدن تسبيحات حضرت زهرا3ا فراموش نكنيد.سعى كنيد صبح زودتر از خواب بيدار شويد و مقدارى عبادت كنيد و يك يا دو صفحه قرآن بخوانيد; سپس شروع به مطالعه يا كارهاى روزانه بنماييد. در كارهايى از قبيل نظافت و شست و شو به هم اتاقى ها يا ـ به هنگام حضور در منزل , به پدر و مادر كمك كنيد; البته تااندازه اى كه به درستان ضربه نزند و اين كارها را به خاطر خدا وهمراه با آن ذكرها انجام دهيد. سعى كنيد نشاط و روحيهء شادابى داشته باشيد, چون حفظ روحيه براى جوانان لازم است و گرنه دچار افراط و تفريطهاى نابجا مى شوند. دوستانى از هم كلاسى ها كه متدين و با وقار و با عفّت هستند, داشته باشيد. اگر به وظايف شرعى و دينى تان درست عمل كنيد و همواره به ياد خدا باشيد, از غافلان نخواهيد بود. اللهم لا تجعلنا من الغافلين المبعدين واغفر لنا يوم الدين !

پاسخ : سير و سلوك و تهذيب نفس و دفع رذايل نفسانى از وظايف هر فرد است , كه همراه با مشكلات و سختى هاى فراوانى است . البته داشتن معلم اخلاق و راهنما در اين زمينه لازم و مفيد است .]قطع اين مرحله بى همرهى خضر مكن ظلمات است بترس از خطر گمراهى]طريق سير و سلوك الى اللّه و معرفت الهى و تهذيب نفس , مشكل و صعب العبور است ; لذا رفيق راه وراهنمايى وارد و شايسته مى خواهد.دانشمندان اخلاق براى پيمودن اين راه , شرايط و مراحلى را ذكر كرده اند كه به بعضى اشاره مى شود:1 تصميم بر خودسازى :كسى كه مى خواهد در اين وادى وارد شود, بايد تصميم و جديت داشته باشد و با سختى هاى مسير بسازدو از خود ناتوانى نشان ندهد.2 شناخت فضائل و رذايل :شناخت خوبى ها و فضايل و پستى هاى اخلاقى , از شروط مهمّ خودسازى است . چه بسا افرادى بر اثر عدم تشخيص خوبى ها از بدى ها به بيراهه روند.براى شناخت صفات نيكو و زشت , بايد به علم اخلاق رو آورد. از كتاب هاى اخلاقى مانند معراج السعادة, از مرحوم نراقى و جهاد با نفس , از آيت اللّه مظاهرى و جامع السعادات , از مرحوم نراقى و اخلاق عملى , از آيت اللّه مهدوى كنى استفاده كنيد.3 مراقبت در عمل كردن به دستورها:امام صادق 7فرمود: . و در حديث ديگر فرمود:< بدون عمل به دستورها, ايمان حاصل نمى شود و عمل كردن جزء ايمان است و ايمان در دل رسوخ نمى كند مگر با عمل >; يعنى عمل باعث ايجاد روحيهء ايمان و تثبيت آن در دل مى شود, مثلاً اگر كسى مى داند دروغ يك صفت زشت است و به اين علم , عمل كرد و دروغ نگفت , كم كم روحيهء ايمان در او قوى مى شود, همين طور وقتى انسان بداند نماز و تواضع در مقابل پروردگار از صفات خوب است و به آن عمل كرد,كم كم به درجهء بالاترى از ايمان دست مى يابد. امام معصوم فرمود:.(1)4 اخلاص در عمل :اخلاص و پاكى نيز از شرايط اساسى سير و سلوك است كه بدون اين مرحله كسى نمى تواند پا به مراحل عالى بگذارد. بايد خدا را مخلصانه عبادت كرد.(2)اخلاص پاك كردن نيت از آلودگى هاىِ شرك است ; يعنى تمام كارها و اعمال براى خاطر خدا بايد انجام شود. در مذمت كسانى كه اخلاص ندارند, همين آيه بس است كه مى فرمايد: (3) پيامبر6فرمود: . اين بالاترين اخلاص است . باز فرمود: .(4)5 محاسبه و مؤاخذه :امام كاظم 7فرمود: .(5)مراعات چند چيز از آداب سير و سلوك محسوب مى شود: كم خوردن ; صحت و خاموشى و كم گفتن ;خلوت و گوشه نشينى ; مناجات با خداى متعال ; شب زنده دارى و خواندن نماز شب ; با وضو بودن در همه ءحالات ; دورى از شبهات و غذاهاى شبهه ناك .(6)اما دربارهء استاد و مرشد و راهنما; بسى از كسانى كه خواسته اند مراحلى از سير و سلوك را طىّ كنند, از راه به بيراهه افتاده و به وادى دزدان و ابليسان داخل گشته اند, چون رفيقِ ملازم و استاد و رهنمايى نداشته اند, ولى به جاى استاد مى توان از نصايح و احاديث و كتب اخلاقى استفاده كرد كه بسيار براى انسانى كه دل به اين راه بسته , خوب است . استادِ همهء سالكان راه حقيقت , رسول گرامى اسلام 6اميرالمؤمنين و ائمهء اطهار:مى باشد كه با نصايح و راه كارهايى اخلاقى انسان را به سوى نور هدايت مى كند و استاد بالفعل , علماى ربّانى ومهذّب اند كه عمرى در تهذيب نفس كوشيده اند. (پـاورقى 1.مستفاد از رساله فى السير و السلوك بحر العلوم , ترجمه و شرح حسن مصطفوى , ص 73(پـاورقى 2.بيّنه (95 آيهء 5(پـاورقى 3.يوسف (12 آيهء 106(پـاورقى 4.رسالهء سير و سلوك منسوب به بحرالعلوم , مقدمه و شرح علامهء طهرانى , ص 51(پـاورقى 5.همان , ص 142 به نقل از كافى , ج 2 ص 453(پـاورقى 6.همان , ص 154

پاسخ : خواب وضو را باطل مى كند و در موقع خوابيدن مستحب است انسان با وضو باشد.براى اين عمل ثواب و پاداش در نظر گرفته شده است .بايد توجه داشت آن چه مستحب و خوب است , اين است كه انسان موقع خوابيدن با وضو باشد, هر چند پس از اين كه كاملاً به خواب رفت , پس از بيدارشدن لازم است براى كارهايى كه وضو لازم دارد, مثل نماز, وضوى جديدبگيرد. اصولاً وضو عمل مستحبى است كه اگر باطل هم نشود, باز مستحب است تجديد شود.

پاسخ : در مورد سؤال مذكور بايد گفت : (2)(پـاورقى 1.صفدر صانعى , بهداشت ازدواج در اسلام , ص 288 با تلخيص .(پـاورقى 2.صفدر صانعى , بهداشت ازدواج در اسلام , ص 134 با تلخيص .

پاسخ : كرم و پمادها مانند بسيارى از داروها و لوازم آرايشى , انواع واقسامى دارد و احتمال تقلبى بودن در آن داده مى شود; از اين جهت بايد از دكترمتخصص بيماريهاى مقاربتى و پوست , سؤال كرد و به تاريخ اين گونه داروها وبه شركت هاى سازنده و دستور عمل آن بايد توجه كرد.از اين گذشته , اگر اين كرم و پمادها ضرر نداشته باشد, وسيله اى غيرطبيعى اند و هر چه غير طبيعى باشد, معمولاً زيان هاى جنبى دارد.حتى الامكان از داروهاى گياهى و بى ضرر بايد استفاده كرد و از همه مهم تربايد به دنبال آرامش روحى بود كه كمك بسيارى در اين زمينه مى كند. مصرف غذاهاى مفيد و مقوى نيز مؤثر است .هم چنين بايد توجه داشت كه تقويت روحى نيز مؤثر است ; زيرا مبدأنيروى جنسى در درجهء اول , از طريق عوامل خارجى و روحى و بعداً از راه هاى مربوطه است . در درجهء دوم , غذاها و املاح و ويتامين ها در ازدياد آن بى تأثيرنيست .مواد مؤثر غذايى عبارت اند از: انجير, بهارنارنج , نارگيل و شيرهء آن , كاهو,ترنجبين , دارچين , فلفل سياه , سيب و پياز, ويتامين آ, قلوهء حيوانات , ماهى ها,تخم مرغ , كاكائو, قارچ , نعنا و موز.(1)

پاسخ : ليسيدن اعضاى تناسلى زن و شوهر و وارد كردن آلت در دهان زن اشكال شرعى ندارد.اما از نظر پزشكى بايد بسيار محتاط بود و قبل از اين عمل حتماً بايد محل رابا آب و صابون شست و شو داد و ضد عفونى نمود; زيرا آلت تناسلى در معرض ابتلا به بيمارى هاى پوستى و رشد قارچ هاى مختلف مى باشد. بايد مطمئن بودناراحتى پوستى و ديگر بيمارى ها وجود ندارد. هم چنين از اين عمل در روزهاى قاعدگى و كمى قبل و بعد از آن بايد پرهيز كرد.

پاسخ : براى معالجهء ناراحتى هاى اعضاى تناسلى , به دكتر متخصص پوست و يا دكتر متخصص بيمارى هاى مقاربتى مراجعه شود.گفته شده است برخى داروهاى گياهى , مانند سدر و حنا براى بهبود اين ناراحتى ها مؤثر است .بهتر است در موقع مقاربت , زن و شوهر, آلت و اطراف آن را با آب و صابون شست و شو دهند; زيرا دستگاه تناسلى زنان داراى ميكروب هاى زيادى است .(1)(پـاورقى 1.دكتر صفدر صانعى , بهداشت ازدواج از نظر اسلام , ص 133

پاسخ : لزومى ندارد در موقع عزادارى اشك جارى شود; همين قدر كه انسان از مصيبت هايى كه بر خاندان پيامبر6 به ويژه بر امام حسين 7ويارانش وارد شده است , اندوهگين و غمگين گردد و تحت تأثير قرار گيرد, كافى است . گريه بر مظلوميت اهل بيت : فلسفه هاى مختلفى دارد. جنبهء سياسى ازمهم ترين انگيزه هاى عزادارى بوده است . با اين كار اعلام انزجار از ستم گران تاريخ و اعلام حمايت از مظلوم مى شده است . از اين جهت لزومى ندارد واقعاًاشك ريخته شود, گرچه براى اشك ريختن , پاداش هاى اخروى زيادى نقل شده است ; از اين رو در بعضى روايات آمده است : ,(1) زيرا با اين كار هدف سياسى پياده مى شود.جنبه هاى ديگر عزادارى , فراگيرى درس هاى دينى و اخلاق و جوانمردى وشجاعت و حمايت از مظلوم و ايستادن در مقابل ظالم مى باشد. بايد فعلاًهدفمان از شركت در مراسم عزادارى , بيش تر اين جنبه ها باشد و اگر يك مسئله دينى و اجتماعى در اين مجالس ياد گرفتيم , خوشحال باشيم و از نيامدن اشك خيلى نگران نباشيم .(پـاورقى 1.علامه مجلسى , بحارالانوار, ج 44 ص 88 حديث 27