تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اگر كسى تصميم جدّى دارد كه هرگز براى زندگى كردن به وطن اصليش برنگردد و اين تصميم به طورى است كه اگر خدا نكرده زندگى اش در اين شهر جديد كه براى وطن اختيار كرده , از هم پاشيده شود, بازحاضر نيست به وطن اصليش برگردد. اين را اعراض مى گويند; بنابراين , ازدواج و رفتن به شهر ديگر براى زندگى يا اتخاذ وطن جديد به معناى اعراض از وطن اصلى نيست و هر وقت به وطن اصلى اش ولو يك روز يادو روز براى ديد و بازديد به آن جا برود, نمازش تمام بوده و روزه اش صحيح است .(1)(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 سؤال 468

پاسخ : زن پس از ازدواج بايد از شوهرش در مسائل زناشويى و محلّ سكونت اطاعت بكند, اما اين بدان معنا نيست كه اگر مردى شهرى را براى وطن خود اختيار كرد, زن هم بدون اين كه قصد ماندن هميشگى درآن شهر را داشته باشد به صرف اين كه چون آن شهر وطن شوهرش هست وطن او حساب شود.ممكن است مردى در شهرى قصد وطن كند و زن قصد وطن نكند, اما مخالفت با شوهرش نيز نمى كند وهمراه با شوهر در آن شهر زندگى مى كند و قصد ماندن هميشگى ندارد و تصميم دارد در آينده به شهر ديگر ياشهر اصليش برگردد; در اين فرض , نماز مرد تمام است و زن بايد قصد ده روز كند و نمازش تمام است .(1) به فتواى بسيارى از فقها, (خويى , تبريزى , مكارم و گلپايگانى ) اگر كسى بخواهد براى مدّت طولانى مثلاً بيست سال يا كم تر يا بيش تر در شهرى زندگى كند, آن جا وطن عرضى او حساب مى شود; بنابراين , اگر مردى شهرى را وطن براى خود اتخاذ كرد و همسرش هم به خاطر تبعيت از شوهرش حاضر است تا مدت طولانى باشوهرش در اين شهر زندگى كند, براى زن هم وطن حساب مى شود و نمازش تمام و روزه اش صحيح است واحتياج به قصد ده روز ندارد.(2)تصوير ديگر: اگر كسى مدتى طولانى , بدون قصد توطن در شهرى مسكن گزيد و زندگى كرد, به طورى كه عرفاً اهل آن جا محسوب شد, آن جا وطن او حساب مى شود; بنابراين , زن مى تواند از اين جهت نيز در شهرشوهرش نمازها را تمام بخواند و وطن او محسوب شود, اما اين ها هيچ كدام ربطى به تبعيت زن از شوهر دراتخاذ وطن ندارد. هر مكلفى بايد وظيفهء خود و بر اساس فتواى مرجع تقليد خودش عمل كند. مرد به وظيفه ءخود و زن هم به وظيفهء خود.(3)(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 130 سؤال 471(پـاورقى 2.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1330و 1331(پـاورقى 3.آيت الله فاضل لنكرانى , همان , مسئله 1331و توضيح المسائل مراجع ,ج 1 ص 727 س 719

پاسخ : استهبان وطن اصلى شما است , تا مادامى كه از آن جا اعراض نكرده باشيد, نمازتان در آن جاتمام و روزه تان صحيح است ,(1) اما همسر شما كه اهل استهبان نيست در استهبان نمازش شكسته و روزه اش صحيح نيست , مگر اين كه قصد ده روز بكند.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 1334(پـاورقى 2.همان , مسئله 1333

پاسخ : اموالى كه زنان كارمند به عنوان حقوق مى گيرند, مال خودشان است و اگر به شوهر قرض دادندتا خانه يا ديگر وسايل را تهيه كند, هرگاه شوهر آن قرض ها را به زن مستردّ كرد, زن مستطيع مى شود و بايد به حج برود و تا مادامى كه مرد توانايى ردّ اموال زن را ندارد يا اموال را به مردش بخشيده واجب الحج نمى شود.وجوب حج ّ, فرع بر استطاعت مالى و جانى است .(1)(پـاورقى 1.امام خمينى , مناسك حج , ص 32 مسئله 2

پاسخ : ارثى كه از پدر به فرزند مى رسد خمس ندارد ولو از مخارج سال زياد بيايد, مگر اين كه بدانيد كه آن زمين كه نزد پدرتان بوده متعلق خمس بوده و او خمس آن را نداده باشد, در اين صورت بايد خمس زمين ياخمس بقيهء اموالى كه بر ميت بوده , ابتدا پرداخت شود و بعد تقسيم كنيد و ارث , مربوط به وارث است و همسروارث از ارث نصيبى ندارد و خمسى بر همسر نيست .(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1754و 1755

پاسخ : هديه اگر از مؤنه سال اضافه بيايد, به فتواى حضرت امام (ره ) خمس تعلق نمى گيرد, ولى به فتواى اكثر علما (آيات عظام : اراكى , تبريزى , خويى , مكارم , بهجت , صافى , گلپايگانى و فاضل ),(1) خمس تعلق مى گيرد و جهيزيه اى كه عروس به خانهء داماد مى آورد خمس ندارد.(2)طلا و زيور آلات كه به مقدار متعارف براى زينت زنان لازم است , خمس تعلق نمى گيرد.(3)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1753(پـاورقى 2.همان , مسئله 1775(پـاورقى 3.همان .

پاسخ : سال خمسى مى تواند قمرى يا شمسى باشد. سال خمسى از موقعى شروع مى شود كه اولين درآمد و حقوق را دريافت مى كند تا سال آينده همان تاريخ .(1)اگر چيزى باقى بماند خمس دارد و در غير اين صورت خمس ندارد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1765و 1766

پاسخ : توقيع مبارك حضرت مهدى 7به على بن محمد سمرى , آخرين سفير خود را شيخ طوسى در كتاب () و شيخ صدوق در كتاب روايت كرده اند. چون وفات شيخ ابوالحسن على بن محمد سمرى (پـاورقى 1.شيخ طوسى , كتاب الغيبة, ص 242 كمال الدين , ج 2 ص 516نزديك شد, توقيعى بيرون آمد به اين مضمون : كسانى از شيعيان من ادعاى مشاهدهء مرا خواهند كرد. آگاه باشيد هر كس پيش از خروج سفيانى و رسيدن صيحه ءآسمانى , ادعاى مشاهده نمايد, كذّاب و دروغگو خواهد بود>.شش روز بعد از اين توقيع على بن محمد سمرى در سال 329هجرى وفات يافت .يكى از كتاب هاى معروف روايى , كتاب كافى است , كه مؤلد آن محمد بن يعقوب كلينى , متوفاى 328يا 329ست . وى اين كتاب را به درخواست بعضى از شيعيان نوشته است . وى از بزرگ ترين علما و فقهاى عصر خويش بودكه شاگردان فراوانى در درس او حاضر مى شدند. او رياست علماى اماميه در ايام مقتدر عباسى را بر عهده داشت وزمان نوّاب خاص حضرت مهدى 7را درك كرد. بعضى از علما گفته اند: اين كتاب بر حضرت مهدى 7عرضه شده و امام 7آن را نيكو شمرده و فرموده است : .()(پـاورقى 1.مقدمهء اصول كافى به نقل از روضات الجنّات , ص 553 به نقل از منية المرتاد.اما در مورد سفارش حضرت مهدى 7راجع به فقها و ولايت آنان در توقيعى كه به جناب محمد بن عثمان عمرى , ناپب خاص ديگرش ارسال شد, چنين آمده است : حوادثى كه براى شما مسلمانان پيش مى آيد, به راويان احاديث (فقها) مراجعه كنيد. آنان بر شما حجّت الهى هستدن ومن بر آنان حجّت هستم >.از مجموعهء آن چه ذكر شد, به اين نتايج مى رسيم : 1 توقيع شريف حضرت به على بن محمد سمرى , منقول از كتاب الغيبة شيخ طوسى و كتاب كمال الدين شيخ مفيد نقل شده و مرحوم شيح عباس قمى در منتهى الآمال آورده است . 2 كسانى كه ادعاى رؤيت حضرت را مى كنند, كذّاب و دروغگو هستند, همان طور كه در اين توقيع آمده بود. درتوقيع ديگرى به محمد بن عثمان عمرى آمده است : دروغ مى گويند>.البته ممكن است كسانى آن حضرت را ببينند, ولى او را نشناسند و بعد متوجه شوند يا حدس بزنند كه حضرت مهدى 7بوده است . 3 ولايت فقيهان به صورت عالم از طرف آن حضرت در توقيع محمد بن عثمان عمرى و در روايات ديگر ازديگر امامان وارد شده است , مانند روايت عمر بن حنظله از امام صادق 7كه در آن به ولايت فقيه در امر قضاوت وغير آن اشاره , بلكه تصريح دارد: دادم . حكم آنان مانند حكم ما است و كسى كه حكم آنان را قبول نكند و ردّ كند, در حد شرك به خدا است >.پيامبر6سه مرتبه فرمود: . گفتند: خلفا و جانشينان تو كيانند؟ فرمود: .()(پـاورقى 1.همان , ص 101غير از روايات , از نظر عقلى نيز واضح است حاكم مسلمانان بايد شخصى باشد كه اسلام را خوب مى شناسد واحكام الهى را با بصيرت كامل مى داند.

پاسخ : پول هايى را كه براى ساختن خانه قرض گرفته ايد خمس ندارد و هر مقدارى از بدهى هاى مربوطبه مخارج زندگى و ساختن خانه را كه پرداخت كرده ايد, خمس ندارد و نسبت به بدهى هاى آينده هم خمس ندارد. خمس به درآمدى كه از مخارج سال اضافه بيايد, تعلق مى گيرد.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1752

پاسخ : خواهر گرامى ! با تشكر از جناب عالى كه مسائل و مشكلات مذهبى را با ما مكاتبه كرده ايد. زن و شوهر, چون هر كدام وظيفهء مخصوص به خود را دارند, براى محاسبهء خمس خود بايد هر كدام براى خود سال خمسى داشته باشند, ولى مى شود تاريخ پايان سال خمسى آن دو در يك زمان باشد, مثلاً تاريخ پايان سال خمسى زن اول مهر و همين طور پايان سال خمسى مرد هم اول مهر باشد, اما حساب هاى هر كدام جداگانه محاسبه مى شود و هر كدام تكليف خاصّ به خود را دارند.(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 مسئله 1752