تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در فرض سؤال تا حدّى كه مقدور نيست، تكليفى ندارد و اگر مجدداً قدرت پيدا كرد، از تاريخ حصول قدرت به بعد، بر طبق نذر بايد عمل كند.[5]

پاسخ : كافى نيست ودر انعقاد نذر بايد صيغة مخصوص يعنى " لله على كذا" خوانده شود.[4]پس اوّلاً نذر شما معلوم نيست كه با صيغة شرعى خوانده شده باشد . در ثانى اگر طبق شرايط صحيح صيغة نذر خوانده شده باشد، در صورتى كه موجب مشقت و زحمتِ خارج از طاقت شود، به فتواى مراجع عظام به تمكن و قدرت مقيّد مى شود.2[4] آيت الله فاضل لنكرانى ، استفتائات، ج 1، ص 368.

پاسخ : برادر عزيز! شما در ضمن يك سؤال چند سؤال ديچر را نيز نوشته ايد كه سؤال ها به يك سؤال كه خلاصة آن نوشته شد بر مى گردد.خداوند در قرآن ملاك ثواب و عذاب انسان ها را در عملى مى داند كه از آن ها سر مى زند. همه مى دانيم انسان موجودى مختار و با عقل و شعور و مكلّف است و تكليف در عمل مشهود مى شود و عمل هر شخصى به خودش مربوط مى شود و هر شخصى از عمل چه به خير و چه به شرّ انجام داده باشد، نتيجة آن را خواهد ديد. "پس هر كسى به وزن ذرّه اى نيكى كرده باشد آن را مى بيند و هر كس به وزن ذرّه اى بدى كرده باشد، آن را مى بيند".1[1] و در جايى ديگر مى فرمايد: " بگو آن مرگى كه از آن مى گريزيد، شما را در خواهد يافت و شما را نزد آن داناى نهان و آشكار بر مى گردانند تا به كارهايى كه كرده ايد، آگاهتان سازد".[2]در موار د ديگرى از آيات به مسئلة عمل و اين كه هر شخصى مسئول عمل خويش است بر مى خوريم. در آيات فراوان بعد از موضوع ايمان، از عمل سخن مى گويد از جمله: " كسانى كه ايمان آورده اند و كارهاى شايسته كرده اند ، بدانند كه ما پاداش نيكوكاران را ضايع نمى كنيم" .[3]در روايات بسيارى به عمل و پاداش عمل انسان بر مى خوريم. امام على (ع) فرمود: " عمل كنيد كه عمل سود مى بخشد و دعا شنيده مى شود و توبه و بازگشت براى پذيرش به عالم بالا مى رود".[4]حضرت فرمود عمل سود مى بخشد. پس در آن دنيا عمل به عنوان ميزان مدّ نظر قرار مى گيرد.آيا نفرين و شماتت مردم عليه شخصى كه از دنيا رفته است، سودى دارد؟ بايد به بحث عملكرد و رفتار شخص فوت شده بپردازيم. قطعاً لعن و نفرين عليه انسان هاى بد و پليد مثل يزيد و شمر و مصاديق آن ها در زمان هاى قبل و بعد، در آن دنيا به سراغشان خواهد رفت، زيرا اين چنين افرادى مستحق لعن و نفرين هستند و هر لحظه بر عذابشان افزوده مى شود. اما اگر فردى در جامعه به نيكى و خوشنامى زندگي كرده است و اگر به خوش نامى معروف نيست، آزارش به كسى نرسيده و از او به بدى ياد نمى شود ، دليلى ندارد كه نفرين عليه او كارساز باشد و به خاطر نفرين سرنوشتش تغيير كند. اگر چه سرنوشت هر شخصى به نيت و عملى است كه در دنيا انجام داده است. در عين حال انجام دادن كار خوب و بهنيابت مرده صدقه دادن، قرآن خواندن ، نيز كارهاى ديگر به حال تمام افراد مگر افرادى كه مثال هاى آن گذشت ، سود مى بخشد. نتيجه: نفرين و لعن بى مورد عليه افرادى كه حقى از مردم را تضييع نكرده اند، سودى ندارد، بلكه عليه فرد نفرين كننده به كار مى رود. اگر فردى در جامعه به عنوان ظالم مطرح و انگشت نما نشده است، اگر تمام مردم عليه او نفرين بكنند، تآثيري به حال او نخواهد داشت. شما خودتان جواب را داده ايد كه خداوند احكم الحاكمين و بهترين قضاوت كننده است.چه دليلى دارد كه متّهم به بى عدالتى شود و نفرين بى جاى عده اى را به حساب شخصى بگذارد كه در مورد آن گناهى انجام نداده است؟!امام باقر(ع) فرمود : " هنگامى كه لعنت (نفرين ) از كسى عليه شخصى صادر شد، اين نفرين بين خودش و كسى كه او را نفرين كرده ، تردّد مى كند. اگر نفرين شونده مستحقش بود [طورى نيست] وگرنه نفرين به نفرين كننده بر مى گردد و او سزاوارتر بر نفرين خواهد بود. پس بپرهيزيد از اين كه مؤمنى را نفرين كنيد" .2[5]1[1] زلزال (99) آية 7 و 8.2[2] جمعه (62) آية 8.2[3] كهف (18) آية 107.2[4] صادق احسانبخش ،آثار الصادقين ، ج 15، ص 83.2[5] بحارالانوار، ج 69( چاپ بيروت) و ج 72 (چاپ ايران) ، ص 208، حديث يكم.

پاسخ : ‌ ‌امام زمان (‌عج)، امام حاضر و آخرين امام شيعيان است كه واسطه فيض عالم و آفريدگار عالم و‌قطب عالم امكان است. امام(ع) جان جهان است و جهان به وجود او بستگى دارد. امام(ع) هم واسطه در فيض‌تكوين است و هم واسطه در فيض تشريعى است. هر گونه فيضي، كه از مبدأ فياض مي‌رسد، از طريق واسطه‌فيض افاضه مي‌گردد. در واقع فيض اعظم، خود واسطه وجود و خلقت است. او نخستين خلق است و سبب‌پديد آمدن ديگر مخلوقات است. همواره فيض الهى از طريق او و امتدادات وجودى او به كاينات ايصال‌مي‌گردد. كسب فيض از مبدأ افاضه كننده، نيازمند به واسطه قابل است. واسطه قابل، به قابليت خود فيض را‌كسب مي‌كند و به مستفيض مي‌رساند. حقيقت ولايت مطلقه، همان فيض است و واسطه رسيدن فيض به ديگر‌كاينات است. نفس ولى مطلق مبدأ سريان فيض الهى است و سرچشمه فيضان جود و وجود به ديگر‌موجودات است بنابراين، نفس ولى (‌پيامبر يا امام) صاحب چنين محوريتى در مركز جهان هستى است.[13]‌در بعد تشريع قوانين و تعيين احكام نيز نفوس قابل، وحى و هدايت‌هاى الهى را دريافت كنند و به بشريت‌برسانند و بياموزند و بشر به تنهايى نمي‌تواند شكل اعمال تكاملى و حكمت و اسرار آن‌هارا بيابد و راه حركت‌صحيح و مستقيم را كشف كند. عقل نيز براى وصول به اين مقاصد عالى كافى نيست و نياز به مددرسان و‌راهنماي بصير دارد. واسطه فيض تكوينى و تشريعى در مصداق خارجي، يكياست: پيامبر، و به نيابت از‌پيامبر، امام(ع) است كه هدايت انسان‌ها را نيز عهده دارند.[14]‌امام زمان (‌عج) حاضر و ناظر بر اعمال مسلمانان است و اعمال مسلمانان بر ايشان عرضه مي‌گردد و از‌حقايق عالم وجود آگاهى دارند و بر سراسر جهان سيطره دارند و ملائك الهى يعنى جبرئيل و ميكائيل و ديگر‌ملائكه به فرمان ايشان هستند و اعمال شيعيان بر ايشان عرضه مي‌شود و حضرت از احوال امت اسلامي‌مطّلع‌اند[15] آن وجودى كه عالم كون و مكان در خدمت او است، قطعاً بر وقايع و حوادث عالم اطلاع دارند.([13])‌محمد رضا حكيمي، خورشيد مغرب، ص 222 تا 224، با تلخيص. ([14])‌محمد رضا حكيمي، خورشيد مغرب، ص 225 و 226، با تلخيص. ([15])‌آيت الله حسين مظاهري، جهاد با نفس، ص 226 با تلخيص.

پاسخ : نذر مى بايست با خواند صيغة مخصوصش خوانده شود تا عملى كه مورد نذر قرار گرفته است واجب شود. اين كه انسان با خودش عهدى كرده و در دل يا زبان قصد و نيتى كرده ، ولى الفاظ و كلماتي را كه مخصوص انجام نذر و عهد است، نخوانده است، نذرش صحيح نيست و عمل به آنچه كه متعلق نذرش است، لازم نيست.مراجع دربارة " نذرهايى كه از جهت صيغه تمام نيست، مثلاً در بعضى از آن ها صيغه غلط خوانده شده و يا اين كه نذر را در دل نيّت كرده و يا صيغه را به كنايه خوانده" جواب داده اند : " در صورتى كه صيغة صحيح تمام كه ظهور داشته باشد نخوانده اند، نذر منعقد نمى شود و عمل به آن لازم نيست".[3]2[3] آيت الله العظمى گلپايگانى ، مجمع المسائل ، ج 2، ص 318.

پاسخ : مسئله دو صورت دارد: 1ـ زمينى كه غصبى بوده،2ـ زمينى كه وقف بوده است. جواب هر دو متفاوت است. علما مى فرمايند: نماز خواندن در مِلْك غصبى باطل است. كسي كه در ملك غصبى نماز مى خواند، اگر چه روى فرش و تخت و مانند اين ها باشد، نمازش باطل است.[1] اگر بداند جاى غصبى است، ولى نداند در جاى غصبى نماز باطل است و در آنجا نماز بخواند، نماز او باطل مى شود.1[2] اما وقف، اگر عام باشد، نماز خواندن در آن اشكالى ندارد، مگر آن كه واقف مكانى را براي افراد خاصى وقف كرده باشد.مدرسه در زمين موقوفه اگر به اجازة واقف بنا شده، قطعاً نماز خواندن اشكالى نخواهد داشت، خواه وقف خاص باشد و يا عام.1[1] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 504، مسئله 866.1[2] همان، ص 506، مسئله870.

پاسخ : كسى كه نمى داند چه مقدار نماز و روزة قضا بر عهده دارد، مقدارى را كه يقين دارد، قضا كند. بهتر است مشكوك ها را نيز قضا كند.[3]2[3] جامع المسائل ، ج 1، ص 105.

پاسخ : اگر كتابى كه خريدارى شده ، مورد احتياج باشد، حتى در آينده و متناسب با شأن عرفى شخص باشد، خمسى به آن تعلق نمى گيرد و حاجت و استفادة فعلي ملاك نمى باشد.[2]2[2] توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 81.

پاسخ : در هر دو مورد شما ضامن هستيد و بايد درصدد جبران برآييد و بر اساس نظر سازمان اتوبوس رانى و دانشداه مربوطه وجه معيّنى را بپردازيد تا ذمة شما بري شود، مثلاً بليط بخريد و پاره كنيد تا جبران شود.

پاسخ : تا زمانى كه يقين پيدا نكرديد به اين كه آن مال عيناً حرام است، خوردن آن منعى ندارد، ولى ادر يقين داريد از پول حرام و را خريدارى شده است، بايد نخوريد.