تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : برادر گرامى ! از اين كه با ما مكاتبه نموديد سپاسگزاريم . تقليد در لغت به معناى گردن بند در گردن كسى انداختن و در اصطلاح فقهى عمل به فتواى مجتهدى نمودن را تقليد گويند. چنان كه شيوهء عقلا در هر عصر وزمان بر اين است كه اگر كسى جاهل به امرى از امور بود, به آن كس كه آگاه به آن امر باشد رجوع مى كند و از اين راه رفع جهل خويش مى نمايد. در مورد احكام دين نيز امر بدين منوال است چه هر كسى كه نتواند احكام دين را بااستدلال و استناد به مدارك و به طريق اجتهاد دريافت دارد. از اين رو بايد به متخصص و خبره در امر دين يعنى فقيه جامع الشرايط مراجعه بنمايند.(1)تقليد از ضروريات زندگى انسان است , چه عالم باشد و چه جاهل , نياز جاهل به تقليد در زندگى روزمره اش محتاج به بيان نيست و نياز عالم به تقليد به اين جهت است كه هر دانشمندى دايره دانش او به قسمت ناچيزى ازاحتياجات او محدود است , مثلاً دانشمند در طب در ساختمان خانه اش بايد مقلد مهندس و معمار ساختمان باشد واگر سوار هواپيما شد مقلّد خلبان و اگر سوار كشتى شد پيروى بى چون و چراى ناخدا باشد. بنابراين , كسى كه ايمان به دين دارد و مى داند در دين براى او وظايف و تكاليفى معين شده است , به حكم عقل و فطرت خود ملزم است نسبت به آن وظايف يكى از سه راه را انتخاب كند: يا تحصيل علم به آن ها كند و يا از عالِم به آن ها پيروى كند و ياجانب احتياط را مراعات كند و در صورتى كه نه عالم به آن وظايف است و نه اهل احتياط, راه منحصر به پيروى ازنظريات عالم و دانشمند به آن احكام است و اگر دانشمندان در آن احكام اختلاف نظر داشتند, از نظر اعلم آن هاپيروى كند.(2)انسان بايد در احكام از مرجع تقليد اعلم پيروى نمايد و زمانى كه مرجع تقليد خود را شناخت بايد فقط از اوپيروى نمايد و نمى تواند مسئله اى را از مرجع ديگر تقليد نمايد و ملاك تقليد به دست شخص نيست تا از هر كس كه خواست در مسئله اى پيروى نمايد. از اين رو يك نفر شيعه اولاً: بايد از مرجع اعلم تقليد نمايد; ثانياً: ملاك تقليدآسانى و سختى نيست بلكه انسان مقلّد بايد از نظرات و فتاواى مرجع تقليد خود پيروى نمايد. البته در صورتى كه مساوى باشند انسان در گام اول مى تواند در هر مسئله اى از يكى از مراجع كه مساوى هستند تقليد كند پس از تقليدنمى توان برگشت . (پـاورقى 1.سيد مصطفى حسينى دشتى , معارف و معاريف , ج 3 ص 637(پـاورقى 2.آيت ا... وحيد خراسانى , رساله توضيح المسائل , ص 172و 173

پاسخ : شور زدن از اصطلاحات خاص عزادارى و نوحه خوانى است. وقتى سينه زنى يا زنجير زنى به نقطه اوج خود مى‏رسد، ريتم حركت‏ها و صداها سريعتر و پرشورتر مى‏شود. فقها اين گونه عزادارى را جايز مى‏دانند و نهى خاصى از ناحيه فقها در اين خصوص وارد نشده است. امروزه اين حالت در عزادارى‏ها رايج و متعارف است.

پاسخ : براى تعظيم شعائر الهى و شركت در غم و اندوه مصيبت سيد الشهداء(ع) سينه زنى صورتى مى‏گيرد. سينه زنى از مراسم سنتى عزادارى براى سيد الشهداء(ع) و ديگر ائمه مظلوم است كه همراه با نوحه خوانى و با جهنگ خاصى بر سر و سينه زدن همراه است. اصل اين سنت به ويژه درميان عربها رواج داشته و بعدها به صورت موجود در آمده است. اين امر در دوران صفويه توسعه يافت و در عصر قاجاريه بيش‏تر رواج پيدا كرد.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - جواد محدثى، فرهنگ عاشورا، ص 237.

پاسخ : براساس تحقيقى كه به عمل آمد، اصل حضور با عدم حضور حضرت زهرا(س) در نماز جماعت امرى است كه مستندى براى آن يافت نشد و تنها مطلبى كه روايت خاصى در بحارالانوار ذكر كرده، شركت آن حضرت در نماز ميت است كه همراه ساير زنان مؤمنه و مهاجران در اقامه نماز ميت شركت نمودند.(1)پى‏نوشت‏ها:1 - بحارالانوار، ج‏22، ص 162.

پاسخ : در كتاب شريف بحارالانوار از قول امام صادق 7دربارهء نام هاى حضرت فاطمه 3به نُه اسم اشاره شده است .حضرت امام صادق 7فرمود: سپس حضرت ادامه داد: آيا چيزى از تفسير نام فاطمه مى دانيد... فاطمه يعنى بريده از شرّ و بدى .()(پـاورقى 1.بحارالانوار, ج 43 ص 10 حديث اول .نويسندگان و محدّثان اسلامى (پـاورقى 2.ر.ك , زندگانى فاطمهء زهرا3 دكتر سيد جعفر شهيدى , ص 33

پاسخ : آن چه براى مكلف در امر هدايت و راهنمايى لازم است , درك مرتبت عرفان عملى مى باشد. راه هدايت مشخص است , همان گونه كه قرآن مى فرمايد: .(1)انسان به عنوان موجود برتر نظام هستى , تمامى ابزارهاى هدايت را در دست دارد كه مهم ترين آن عقل و پيامبران و هدايت كنندگان است . انسان عاقل به راحتى و بدون واسطه مى فهمد كه عدل خوب , و ظلم بد است . خوردن مال مردم بدون اجازه , حرام و تعدّى به حقوق ايشان جايز نيست . اين فهم از مرتبت عقل است كه خداوند آن را بر ما ارزانى داشته است . علاوه بر اين و براى آن كه عقل در بعضى موارد دچار كمبود و كاستى فهم مى شود, خداوند پيامبران و اولياى الهى را به سوى ما ارسال كرد تا ديگر عذرو بهانه اى در ميان نباشد. اكنون مفتخريم كه تابع دين اسلام هستيم و اسلام بر پايهء دو عنصر مهم بنا شده است : 1 انجام واجب ;2 ترك حرام .اما امورى چون مستحبّات كه دايرهاى وسيع دارد, بعد از اين قرار مى گيرد; به اين معنى كه اگر واجبى انجام و يا حرام ترك نشود, هر چند به امور مستحبى پرداخته شود, ارزشى ندارد. اين كه مى خواهيم با راهنمايى عارفى و اصل و بلند مرتبه برقله هاى عرفان و معنويت گام نهيم , هر چند عقيدهء خوبى است , اما تنها گزينه نيست , بلكه گزينهء اول به دست خود آدمى است . تشخيص حلال و حرام كار سختى نيست و فهم تقواى الهى و اين كه تقوا چه چيز است , كار دشوارى نخواهد بود, ولى پرهيزاز غيبت و تهمت و دروغ و بدزبانى و خيانت در امانت و بد عهدى و بى مبالاتى نسبت به عهد كه كارى عملى است , مشكل مى باشد. چه بسيارند عارفانى واصل به اللّه كه در كسوت كشاورزى و چوپانى در روستاهاى دور افتاده و در ميان مردم به گمنامى مى زيستند و از دنيا رفتند و آخرتى آباد براى خود ساختند, و اين ميسّر نشده است جز به انجام واجب و ترك محرّم .آن ها با چراغ عقل و هدايت انبيا و ائمه و گوش كردن به مواعظ كه در فطرت آدمى اثر مى گذارد, دروازه هاى معرفت را گشوده و به وادى عرفان قدم گذاردند. آن چه كه علما و بزرگان دين را نزد مردم عزيز كرده , علم و معلومات آن ها نبوده , زيرا علم به خودى خود حجاب اكبر است ; يعنى علم بدون تقوا در مسير خدمت به مردم به كار گرفته نمى شود, بلكه چنين علمى چون باغرور و كبر همراه مى شود, در جهت آسيب رساندن به منافع مردم و به بيراهه كشاندن آن ها به كار مى رود. پس آن چه كه علماى دين را شاخص و ممتاز مى كند, پرهيز از محرمات و انجام واجبات و قرار گرفتن در مسير تقواى الهى است . به همين جهت نزد مردم عزيز مى شوند و اين راهى است كه همگان مى توانند طى كنند.در عين حال براى دريافت توصيه هاى عرفانى و عملى عارفان و علما و نيز نويسندگان بزرگ مى توانيد به كتاب هايى نظيركتاب هاى مرحوم ميزا جواد ملكى تبريزى , كتاب اخلاق عملى , آيت اللّه مهدوى كنى , كتاب خودسازى آيت اللّه امينى مراجعه فرماييد.(پـاورقى 1.انسان ( ) آيهء 3

پاسخ : خواهر گرامى ! از اين كه با ما مكاتبه نموديد سپاسگزاريم . اين واحد در خصوص مشكل شما كارى نمى تواند انجام دهد, اما شما مى توانيد جهت حل مشكل خود با نهاد رسمى متكفّل اين امر يعنى جامعة الزهرا3ماس حاصل نماييد. شماره تماس 2925111ـ 0251يا مى توانيد به آدرس قم ـ بلوار امين جامعة الزهرا بخش پذيرش مكاتبه نموده و خواستهء خود را مطرح كنيد.

پاسخ : درخصوص حكم تراشيدن ريش، فقها دو نظريه عمده ارايه نموده‏اند: 1 - بنابر نظريه اول، تراشيدن ريش بنابر احتياط واجد جايز نيست؛(1) يعنى چه موهاى چانه باشد و چه غير چانه. حضرت امام خمينى (ره)، حضرت آيت الله فاضل لنكرانى و برخى فقها اين نظريه را قبول دارند.2 - بنابر نظريه دوم، احتياط واجب آن است كه ربع صورتى را كه چانه در آن واقع شده است، نتراشند و از تراشيدن ريش چانه و اطراف آن اجتناب شود. تراشيدن ريش در غير چانه مانعى ندارد.(2)

پاسخ : براى تحقق عقد جدا از شرايط بلوغ و عقل، بايد طرفين رضايت به اين عقد داشته باشند و صيغه خوانده شود. برخى از فقها(1) معتقدند صيغه بايد به عربى صحيح خوانده شود. عده ديگر از فقها(2) بنابراحتياط مستحب صيغه عقد را عربى مى‏دانند و ترجمه صيغه عقد را به فارسى مجزى مى‏دانند. صرفاً تراضى طرفين جهت تحقق عقد كفايت نمى‏كند و بايد صيغه انشا شود تا عقد محقق شود.پى‏نوشت‏ها:1 - توضيح المسائل مراجع، ص 384.

پاسخ : "انا قتيل العبرات" (1) روايت از امام حسين(ع) است كه فرمود: "من كشته اشكها هستم". از اين رو كشته اشك‏ها از لقب‏هاى سيد الشهدا است. در حديث ديگرى فرمود: "انا قتيل العبره، لا يذكرنى مؤمن الا استعبر؛ (2) من كشته اشكم. هيچ مؤمنى مرا ياد نمى‏كند مگر آن كه اشك به چشمانش مى‏آيد". اين صفت در زيارتنامه‏ها هم براى حضرت به كار رفته و معتبر است.پى‏نوشت‏ها:1 - محدث قمى، منتهى الامال، ص 538.2 - شيخ صدوق، امالى، ص 118.