تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : موسيقى هايى كه عرفاً مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشى نيست و فقط انبساط خاطر و انبساط روح ايجاد مى كند، اشكالى ندارد. اصطلاحاً به اين گونه موسيقى، موسيقى‏هاى غير مطرب مى گويند.موسيقى هايى كه مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشيدارد يا همراه با مطالب باطل است و باعث تهييج شهوت مى شود، حرام است.(1)پى نوشت‏ها: 1. امام خمينى، استفتائات، ج 2، ص 14؛ آيت اللَّه مكارم، استفتائات جديد، ص 145؛ آيت اللَّه فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 254؛ آيت اللَّه صانعى، مجمع المسائل، ج 1، ص 295.

پاسخ : رقص مرد براى زنش يا رقص زن براى شوهرش بدون اشكال است، ولى رقص‏هاى ديگر چه در عروسى باشد و يا در غير عروسى، چه مختلط با زنان باشد و چه نباشد، اگر همراه با تلذذ و شهوت باشد، حرام است. نگاه كردن به اين رقص‏ها اگر موجب تهييج شهوت بشود، حرام است.(1)البته رقص مرد براى مرد يا زن براى زن در صورتى كه همراه با تهييج شهوت نباشد يا با محرمات ديگر همراه نباشد، به فتواى بعضى از مراجع اشكالى ندارد.(2)پى نوشت‏ها: 1. امام خمينى، استفتائات، ج 2، ص 15؛ آيت اللَّه مكارم، استفتائات جديد، ص 149.2. آيت اللَّه فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 486.

پاسخ : نگاه كردن به فيلم‏هاى شهوت‏انگيز حرام است.(1) و باعث مفسده‏هاى اخلاقى و روانى مى شود و تأثير منفى در اركان خانواده دارد.پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 419؛ استفتائات امام خمينى، ج 2، ص 18.

پاسخ : نظام بانكى در كشور عزيز ما بر اساس معاملات بانكى بدون ربا طرح ريزى شده و قانون آن از نظر فقهاى شوراى نگهبان گذشته است. بانك‏ها موظف هستند از طريق معاملات شرعى با سپرده گذاران عمل كنند. لذا بانك‏ها به صورت جعاله يا مضاربه يا مشاركت يا خريد و فروش با مردم قرارداد مى بندند. اگر موقعى كه مى خواهيد پولى را نزد بانك براى أخذ وام مسكن بگذاريد يا مى خواهيد وامى را از بانك دريافت كنيد، در قوانين و قراردادهاى آن دقت مى كرديد، متوجه مى شديد پولى را كه از شما گرفته‏اند به عنوان قرض الحسنه نگرفته‏اند. لذا گرفتن سودهايى كه بانك به شما مى دهد، اشكالى ندارد و حلال است. ربا بر دو قسم است: رباى قرض و رباى معاملى.رباى قرضى آن است كه پولى را به كسى قرض الحسنه بدهيد به شرط اين كه بيشتر به شما بازگرداند. رباى معاملى در مواردى است كه با وزن يا كَيْل كردن معامله مى شود، كه اگر به هم جنس مبادله و خريدارى شود، نبايد بيشتر و يا كمتر باشد، مثلاً نمى‏توان ده كيلو برنج را به دوازده كيلو برنج خريد و فروخت. بايد هموزن باشد، مثلاً ده كيلو به ده كيلو. اگر معاملات و داد و ستدها به اين دو شكل نباشد، ربا پيش نمى‏آيد و استفاده‏هايى كه در معاملات برده مى شود، حلال است.

پاسخ : آخوندها و كلاً هيچ شخص عاقلى نبايد بازى بدون ثمر و فايده بكند، بلكه ورزش كردن خوب است. فرق اين دو آن است كه بازى از مصاديق لغو است و قرآن مى فرمايد: مؤمنان از لغو دورى مى كنند (و عن اللّغو معرضون). امّا نرمش و ورزش و راه پيمايى و كوهنوردى به مقدارى كه براى سلامتى بدن لازم باشد، خوب و لازم است. آخوندها نيز به اندازه كافى ورزش مى كنند، مثلاً اگر هفته‏اى يك بار با روزى ده دقيقه ورزش براى بردن لازم باشد، انجام مى دهند، ولى اين كه روزى دو ساعت وقتشان را صرف بازى كنند، اين طور نيست.بنابراين بايد فرق بگذاريم بين ورزش و بازى. هدف از ورزش سلامتى بدن است. فرق ديگر اين است كه ورزش به اندازه نياز لازم است، مانند غذا، امّا بازى، به گونه‏اى سرگرمى و وقت گذراندن است.در هر صورت طلاب جوان به مقدار لزوم ورزش مى كنند؛ ورزش هايى از قبيل فوتبال و واليبال و پينگ پنگ و كشتى.

پاسخ : وطى حيوانات مى تواند از مصاديق استمنا باشد. استمنا كار بسيار بدى است. اگر حيوان طوى شده از حيواناتى است كه مردم گوشت آن را مى خورند، بايد حيوان را ذبح كنند و گوشتش را بسوزانند. اگر مانند خر و اسب باشد، بايد به شهر ديگرى ببرند و بفروشند. وطى با انسان از گناهان كبيره است و اگر براى حاكم شرع ثابت شود، حدّ الهى بر شخص جارى مى كند. اگر براى حاكم شرع ثابت نشود و شخص توبه كند، توبه‏اش پذيرفته مى شود. وطى با حيوانات، زنا محسوب نمى‏شود و گناهش با توبه و استغفار از بين مى رود.

پاسخ : برادر عزيز! در مورد سؤال بايد عرض كنيم: جهان طبيعت به حكم حكيمانه الهى بر اساس محكمى استوار است. بشر كه يكى از افراد مجموعه هستى است، طبيعتاً داراى حبّ ذات و تمايلات غريزى است و يكى از آنان اين است كه آرزو دارد تمام پديده‏ها و رويدادهاى جهان به نفع او رقم بخورد و همه آرزوهايش جامه عمل بپوشند و در زندگى با ناكامى و شكست مواجه نشود و هرگز دچار رنج و ناملايمات نگردد، ولى اين آروز ناشدنى است، زيرا خداوند حكيم نظام عالم را بر اساس يك سلسله قوانين و مقررات، پايه گذارى كرده و هر قانونى به هدايت بارى تعالى مسير تكوينى خود را مى پيمايد. امام اميرالمؤمنين(ع) فرمود: "خداوند امور عالم را بر حسب مصلحت و طبق مقتضيات به جريان مى اندازد، نه بر وفق خواسته و رضاى بشر".(1)هزار نقش برآرد زمانه و نبوديكى چنان كه در آيينه تصوّر ما است‏كسى زچون و چرا دم نمى‏تواند زدكه نقشبند حوادث وراى چون و چرا است‏عقل و منطق ايجاب مى كند كه آدمى از قوانين خلقت پيروى نمايد و تسليم مقررات باشد و ارزوهاى ناشدنى در سر نپروراند و انتظار نداشته باشد جهان بر وفق مراد او بچرخد.با توجه به اين كه هيچ كس از بلايا و آفات جهان ايمنى ندارد، هر انسانى بايد روح و اراده خود را تقويت كند و نيرومندانه در مقابل مصائب مقاومت كند.ديل كارنگى در كتاب آيين زندگى مى گويد: "با گذشت سال‏ها دريافتم كه يكى از بزرگ‏ترين مشكلات اشخاص بالغ، نگرانى و تشويش است. اكثريت افراد از مشكلات خود مى نالند".(2)البته نگرانى‏ها بر دو گونه است: يكى نگرانى‏هاى معقول و ديگرى نامعقول. نگرانى‏هاى عاقلانه در زندگى بشر يك امر طبيعى است و منشأ آن احساس خطر است. افراد عاقل در بد آمدها و حوادث مى توانند بى اعتنا باشند، ولى نگرانى‏هاى موهوم و غير معقول نا اميدى‏هاى فراوان در بسيارى از افراد به وجود مى آورد كه همواره آنان را به رنج و عذاب مبتلا مى سازد. اما آنان كه داراى قوّت روح و اراده قوى هستند، خود را نمى‏بازند و مغلوب و مقهور حادثه نمى‏شوند.درمان نا اميدى‏ها: 1- اعتماد به نفس و وارد شدن در صحنه‏هايى كه از آن‏ها خوف و نگرانى داريم. على(ع) فرمود: "اذا خفت صعوبة امر فاصعب له يذلّ لك؛(3) هر گاه سختى چيزى باعث هراس و بيم تو شد، در مقال آن مقاومت كن و آن را به زانو در آورد تا مشكل بر تو آسان مى شود".2- قناعت و نگاه به پايين‏تر از خود در امور دنيايى. امام صادق(ع) فرمود: "همواره به پايين‏تر از خود نگاه كن تا قدر نعمت‏هاى الهى را بدانى و شكر گزار او باشى".(4)پيامبر(ص) فرمود: "كسى كه درباره دين خود به بالاتر از خويش بنگرد و به وى اقتدا كند و درباره دنياى خويش به پايين‏تر از خود نظر كند و خداى را سپاس گويد، او را در صف شكر گزاران و بردباران ثبت مى نمايد".(5)3- گشاده رويى و دورى از گرفتگى دل، گشاده رويى و مسرّت خاطر مايه محبوبيّت اجتماعى و باعث رفع كدورت‏هاى درونى مى شود و انسان را از حالت غم و افسردگى و نا اميدى بيرون مى آورد. رسول اكرم(ص) فرمود: "پيوسته بشّاش و خوشرو باش كه خداوند دوستدار گشاده رويان است و آدم‏هاى گرفته و عبوس مورد بغض و بى مهرى او هستند".روزى بين يحيى بن زكريا(ع) و حضرت عيسى(ع) ملاقاتى دست داد. عيسى(ع) به روى يحيى(ع) تبسّم كرد. يحيى گفت: از چه تو را غافل مى بينم، گويى از قهر الهى غافلى! عيسى گفت: از چه تو را عبوس مى بينم، گويى از رحمت خدا نااميدى! هر دو گفتند: از اين جا نمى‏رويم تا وحى نازل گردد كه پروردگار كدام يك از اين دو روش را بيشتر دوست مى دارد. خداوند به آن دو وحى كرد كه هر يك از شما خلق نيكوتر دارد، نزد من محبوب‏تر است.(6) 4- دعا و مناجات با خدا باعث رفع نگرانى‏ها و زدودن نااميدى‏ها مى شود. 5- قرائت قرآن در زدودن نااميدى بسيار نافع است.6- رفتن به سبزه وارها و كوه و دريا و تفريحات سالم.7- ديدار مؤمنان و علماى با تقوا و زاهد و نگاه به ساده زيستى افراد مستضعف و ناتوان.پى نوشت‏ها: 1. محمد تقى فلسفى، اخلاق، ج 2، ص 234، به نقل از فهرست غرر، ص 137.2. محمد تقلى فلسفى، اخلاق، ج 2، ص 235.3. همان، ص 249، به نقل از غررالحكم، ص 319.4. همان، ص 250، به نقل از مستدرك، ج 2، ص 64.5. همان، ص 250، به نقل از تاريخ يعقوبى، ص 59.6. همان، ص 256، به نقل از حيوة الحيوان، ج 2، ص 165.

پاسخ : صدام آلت دست استكبار بود و به قصد تصرف خاك ميهن اسلامى وارد معركه شد. فرزندان انقلاب به تبعيت از رهبر كبير انقلاب، به دفاع از كيان اسلامى پرداختند و اگر آن‏ها نبودند، اكنون دشمن آسايش و امنيت ما را ربوده بود. دفاع فرزندان اين مرز و بوم در مقام تقريباً همه دنيا افتخار بسيار بزرگى بود كه فقط در همان زمان نصيب عده‏اى از دلاور مردان شد.الآن وقت آن نيست كه بگوييم چرا صلح نكرديم؟ چرا فرزندانمان به شهادت رسيدند و چراهاى ديگر، امام فرمود: چه در جنگ شكست بخوريم و چه پيروز شويم، پيروزى از آن ما است، زيرا ما براى اعتلاى هدف خود مى جنگيم.ايران كشورى جنگ ستيز نبوده و نيست، ولى آيا مى توان پذيرفت كه دشمن آب و خاك ما را تصرّف كند و چون اسراييل به غصب سرزمين‏هاى اسلامى بپردازد؟صدام و ايادى او هيچ گاه حرف راست نمى‏زدند. وانگهى اگر صدام گفته بود بياييد صلح كنيم، شايد پذيرش در آن زمان به صلاح نبود. در ضمن استراتژى جنگ به دست حضرت امام نبود، بلكه فرماندهان جنگ تصميم مى گرفتند و به حضرت امام ارجاع ميدادند و ايشان بر اساس رأى و پيش بينى آن‏ها تصميم مى گرفت.اين رويه معمول تمام دنيا مى باشد. در جنگ نان و حلوا پخش نمى‏كنند. جنگ از استراتژى پيچيده و پنهانى برخوردار است كه حتى شايد پيش بينى كوتاه مدت آن ممكن نيست. جنگ عراق و در اصل استكبار جهانى عليه ايران نيز از اين امر مستثنى نبود. جنگ عراق عليه ايران، جنگ معمولى نبود، بلكه آتش افروزى كفر و استكبار عليه كيان اسلام بود و هر گونه پيشنهاد صلحى شايد نيرنگ بود.جوانانى كه با افتخار به استقبال شهادت رفتند و از جان شيرين خود گذشتند و يا اكنون جزء ايثارگران هستند، هرگز به فكر آن نبودند كه چرا بايد به اين كار دست بزنند، بلكه فقط به انجام وظيفه مى انديشيدند آن‏ها در اين خيال نبودند كه چرا صدام پيشنهاد صلح كرد و ما نپذيرفتيم. اين پيروى از انديشه بدانديشان است كه مى خواهند افتخارات نظام را زير سؤال ببرند.

پاسخ : معجزات و وقايعى كه در قرآن ذكر شده است، نمى‏تواند مسئله‏اى عادى باشد كه در فهم آن دچار مشكل شويم. فهم اين مسئله در ظاهر مشكل است كه چگونه خداوند انسان را با سنگ ريزه‏اى كه توسط پرنده‏اى كوچك حمل مى شود، از پا در مى آورد. يا چگونه شتر صالح پيامبر از ميان كوه بيرون آيد و يا چگونه عصاى موسى اژدها شود و از اين قبيل معجزات كه نامش خود معرّف اصل آن است.وقتى حادثه‏اى معجزه نام مى گيرد، بايد اسباب و علل و تمام اجزاى آن غير عادى باشد. ايجاد چنين مقوله‏اى، از خداى عالم و توانا جايز است. او كه تمام هستى در نزدش چون ذره‏اى ناچيز است و هر وقت اراده كند، آن خواهد شد كه اراده كرده است: "فرمان او چنين است كه هرگاه چيزى را اراده كند، تنها به آن مى گويد: موجود باش! آن نيز بى درنگ موجود مى شود".(1)وقتى قرآن اين معجزه جاويد پيامبر، به نقل واقعه اصحاب فيل و قصد ابرهه براى تخريب كعبه مى پردازد، چگونه به شك و ترديد افتاده و از اين موضوع تعجب كنيم؟ مفسران در اين باره مى نويسند: داستان نابودى لشگر ابرهه به وسيله سنگ ريزه هايى كه از منقار و پاهاى آن پرندگان كوچك فرو مى افتاد. چيزى نيست كه شبيه حوادث طبيعى باشد. برخاستن آن پرندگان كوچك و آمدن سوى آن لشكر مخصوص و همراه آوردن سنگ ريزه‏ها و نشانه‏گيرى خاص آن‏ها و متلاشى شدن بدن‏هاى افراد يك لشگر عظيم با آن سنگ‏هاى كوچك همه امورى خارق عادت هستند، ولى مى دانيم اين‏ها در برابر قدرت خداوند بسيار ناچيز است. خداوندى كه در درون همين سنگ ريزه‏ها قدرت اتمى آفريده كه اگر آزاد شود، انفجار عظيمى توليد مى كند. براى او آسان است كه در آن‏ها خاصيتى بيافريند كه اندام لشگر ابرهه را همانند "عصف مأكول" (كاه در هم كوبيده و خورد شده) قرار دهد.(2)وقتى بدن انساندر مقابل ميكروب يا ويروسى كه با چشم ظاهر ديده نمى‏شود، مقاومت خود را از دست مى دهد، چگونه مى تواند در مقابل سنگ ريزه هايى كه از غيب آمده و خاصيتى آتشين و خورد كننده دارند، مقاومت كند؟ اين‏ها درس عبرت است و چنين حوادثى دروازه‏هاى عبرت و هدايت را به روى چشم ما باز مى كند. مضافاً اگر سنگ ريزه‏ها مثل مواد منفجره باشد و يا همچون ذرات اتمى، چه مانعى دارد انسان را متلاشى كند؟ ما معتقديم معجزات نيز خارج از دائره عليت نيست، ليكن از علت آن غافليم. اما اصل حادث را تواريخ معتبر آن روز نوشته‏اند و تمام حوادث مهم عالم به وسيله تاريخ مشخص ميگردد. گذشت زمان و طول ايام نمى‏تواند باعث انكار وقايع اتفاق افتاده شود.پى نوشت‏ها: 1. يس (36) آيه 82.2. تفسير نمونه، ج 27، ص 339.

پاسخ : بر مبلغ پس انداز شده، چون سال بر آن گذشته، خمس تعلق مى گيرد و بر جائزه‏اى كه به شما داده مى شود، به فتواى حضرت امام(ره) خمس تعلق نمى‏گيرد. طبق فتواى اكثر مراجع بر هديه و جوائز در صورتى كه از مخارج سال اضافه بيايد، خمس تعلق مى گيرد.(1)آدرس دفتر آيت اللَّه بهجت: قم - گذرخان، دفتر آيت اللَّه بهجت.آدرس دفتر آيت اللَّه صانعى: قم - خيابان شهيد محمد منتظرى، دفتر آيت اللَّه صانعى.پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، مسئله 1753.