تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اگر شخصى مبلغى را به كسى قرض بدهد و بعد از يك يا چند سال آن مبلغ را دريافت كند، بايد فوراً خمس آن را بپردازد، مگر در صورتى كه مبلغ مذكور را براى تهيه اجاره مسكن لازم داشته باشد (البته به فتواى آيت اللَّه بهجت).(1)پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 31.

پاسخ : نمونه قرارداد مضاربه به اين صورت است:عقد مضاربه بستم با شما (عامل) به اين صورت كه با اين مبلغ (مثلاً 1/000/000 تومان) به مدت (مثلاً يك سال) كاسبى كنيد و... درصد (مثلاً 50% يا 30%) از منافعى كه به دست مى آوريد، از آن من باشد و بقيه مال شما باشد و على الحساب هر ماه مبلغ (...) به اين جانب پرداخت نماييد. در ضمن در صورت تلف، اصل سرمايه را عامل ضامن است. نمونه قرارداد به شكل زير است:قرارداد مضاربه‏مشخصات مضارب:...مشخصات عامل:...مبلغ قرارداد:...مدت قرارداد:.........از ............تا ...............نوع كاسبى:...مقدار مشاركت در منافع...............(مثلاً 30% يا 50%)شرط ضمن عقد: مبلغ سرمايه را عامل ضامن است.

پاسخ : به فتواى اكثر مراجع اصل سرمايه و وسايل كار بايد تخميس شود،(1) اما به فتواى بعضى از مراجع آن مقدار سرمايه‏اى كه زندگى انسان با آن اداره مى شود، به طورى كه اگر اين سرمايه نباشد، زندگى اش نمى‏چرخد و فلج مى شود، خمس ندارد و لزومى ندارد كه تخميس شود.(2)پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 91 - 96؛ آيت اللَّه خامنه‏اى، ص 20، مسئله 1765.2. آيت اللَّه بهجت، توضيح المسائل، مسئله 1401.

پاسخ : عقد موقت آن است كه مدت زناشويى در آن معيّن شود، مثلاً زن را به مدت يك ساعت يا كمتر يا بيشتر از آن عقد نمايد، و زنى را كه به اين قسم عقد كنند "متعه" يا "صيغه" مى گويند.(1)شاهد گرفتن بر عقد ازدواج - دائمى يا موقت - لازم نيست و صيغه عقد را خود زوجين در صورتى كه به طور صحيح و طبق شرايطى كه در رساله‏هاى عمليه (در احكام نكاح يا ازدواج و زناشويى) گفته شده، مى توانند بخوانند.(2)البته همان طورى كه گفته شد، صيغه شرعى بايد به طور صحيح خوانده شود و فقط رضايت طرفين كافى نيست و مبلغى هم به عنوان مهريه معيّن شود. پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 379، احكام نكاح.2. همان، ص 380، مسئله 2363.

پاسخ : به فتواى حضرت امام خمينى(ره) تراشيدن صورت با تيغ يا با ماشينى كه مثل تيغ از ته مى تراشد، به احتياط واجب بايد ترك شود، ولى تراشيدن گونه‏ها اشكال ندارد.(3)پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 674، س 83.

پاسخ : در تاريخ آمده است: حضرت اسماعيل با دخترى از طائفه جُرهم ازدواج كرد و زنى نيز از طائفه حِميَر گرفت. روزى حضرت ابراهيم براى ديدن اسماعيل به مكّه آمد، ولى اسماعيل در خانه نبود. ابراهيم از احوال اسماعيل سؤال كرد و آن زن گفت: خوب است، ولى به او تعارف نكرد و از آن پير مرد كه از راه دور آمده و خسته و كوفته شده بود، پذيرايى نكرد. ابراهيم برگشت و رفت. وقتى اسماعيل به خانه آمد و از قضيه با خبر شد و بى توجهى زنش را نسبت به پدر پيرش ديد، از دست او ناراحت شد و او را طلاق داد.(1) البته اين در تاريخ نوشته شده است و صحّت و سقم آن معلوم نيست. بر فرض صحّت، طلاق دادن زن گرچه مبغوض است و بايد سعى شود انجام نشود، ولى گاهى به خاطر مسائل مهم‏ترين بايد انجام شود. حضرت ابراهيم و حضرت اسمائيل از بزرگ زاردگان و سخاوتمندان و داراى فضائل اخلاقى بودند و مى دانستند اگر چنين زن بى معرفت و گدا مسلك، فرزندى يا فرزندانى بياورد، آثار بدى خواهد داشت. لذا او را طلاق مى دهند. در روايات آمده است: براى نطفه‏هاى خود جايگاه صالح و مناسبى اختيار كنيد.(2) در روايت ديگر آمده است: "تزوّجوا فى الحجر الصالح فانّ العرق دساس؛(3) در دامن و خانواده شايسته ازدواج كنيد، زيرا نطفه و ژن‏ها تأثير مى گذارد".پى نوشت‏ها: 1. همان، ص 315.2. على اكبر مظاهرى، جوانان و انتخاب همسر، ص 116، به نقل از جواهر الكلام، ج 29، ص 37.3. همان، ص 115، به نقل از جواهر الكلام، ج 29، ص 37.

پاسخ : حضرت عيسى(ع) چون در زمانى بود كه يهودى‏ها بيش از اندازه اهل دنيا و دنيا پرستى شده بودند، حضرت عيسى براى مبارزه با افزون‏طلبى‏ها و دنيا زدگى‏ها، به سير و سياحت و هدايت مردم پرداخت و فرصت پيدا نكرد ازدواج كند.حضرت يحيى حالت عرفانى خاصى داشت و داراى مقام قدس و تقوا بود و مردم را به خدا و حقيقت و فضائل نفسانى تربيت مى كرد و آنان را به يك فضاى وسيع‏تر و روشن‏تر مى خواند و همواره از خوف خدا گريان بود و در عبادت به سر مى برد. لذا فرصتى براى ازدواج پيدا نكرد و جباران و گردنكشان شهوتران، حضرت يحيى را سر بريدند وسر بريده او را در ميان طشتى گذاردند و براى مردى فاسد بردند.(1)پى نوشت‏ها: 1. عماد زاده، تاريخ انبيا، ص 716 به بعد.

پاسخ : سوگند خوردن براى ترك عادات بد و كسب فضائل روحى، عامل بسيار خوبى است كه انسان را موظّف بر آن بكند. بايد بر اساس سوگندى كه خورده‏ايد، عمل نماييد تا كم كم عادات بد از شما زدوده شود. اگر در موردى عمداً بر خلاف قسم عمل نموديد، بايد كفاره بدهيد. كفّاره ترك قسم، آزاد كردن يك بنده يا سير كردن ده فقير يا پوشش ده نفر فقير است. اگر اين‏ها را نتوانيد انجام دهيد، بايد سه روز، روزه بگيريد.(1)پى نوشت‏ها: 1. توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 554.

پاسخ : غيب گويى مخصوص خدا است: "قل لا يعلم من فى السموات والارض الغيب الاّ اللَّه؛(1) به جز خدا كسى غيب را نمى‏داند". ممكن است بعضى از افراد از ناحيه خداوند متعال، عالِم به بعضى از امور غيبى بشوند: "عالم الغيب فلا يُظهر على غيبه احداً الاّ من ارتضى من رسول؛(2) او عالم الغيب است و هيچ كس را از غيب خويش آگاه نمى‏سازد، مگر پيامبرى را كه بپسندد (غيب را به او مى‏دهد و از پشت پرده‏ها با خبر مى كند".امامان معصوم(ع) از طريق پيامبر به غيب آگاهى پيدا مى كنند. حضرت باقر(ع) به جابر فرمود: "ما اگر طبق رأى خودمان براى شما حديث مى كرديم، هلاك مى شديم، ليكن احاديثى را برايتان روايت كنيم كه از رسول خدا(ص) ذخيره نموده‏ايم، چنان كه مردم طلا و نقره را ذخيره مى كنند".(3) معلّى بن خنيس از حضرت صادق(ع) روايت كرده كه فرمود: "كتاب‏ها نزد على(ع) بود. وقتى مى خواست به عراق برود، نزد ام سلمه وديعه گذاشت. هنگامى كه وفات نمود، كتاب‏ها به امام حسن رسيد. وقتى او وفات كرد، به امام حسين(ع) رسيد. وقتى آن جناب كشته شد، به على بن الحسين منتقل شد و بعد از آن به پدر من انتقال يافت".(4)شايد بتوان از آيه "اتّقواللَّه و يعلّمكم اللَّه"،(5) استفاده نمود كه ممكن است افراد با تقوا نيز بهره‏اى از غيب داشته و پيشگويى هايى داشته باشند، اما تمام آن چه را كه از عرفا و بزرگان نقل شده است، نمى‏توان قبول كرد. پى نوشت‏ها: 1. نمل (17) آيه 65.2. جن (72) آيه 26.3. جامع احاديث الشيعه، ج 1، ص 27.4. همان، ص 26.5. بقره (2) ايه 282.

پاسخ : تخيّلات و افكار شهوى به خودى خود اشكالى ندارد، مگر اين كه انسان را به فساد بكشاند و موجب گناه بشود، ولى ديدن فيلم‏هاى ويدئويى شهوت‏انگيز حرام است.(1)پى نوشت‏ها: 1. استفتائات امام خمينى، ج 2، ص 18؛ توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 419.