تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : طبق استفتاى شفاهى از دفتر مقام معظم رهبرى و دفتر آية اللّه مكارم شيرازى , در جواب فرمودند: بى شك مراسم سوگوارى امام حسين 7از افضل قربات است , ولى نبايد كارى كرد كه موجب وَهْن مذهب در نظرديگران شود. هم چنين اگر افراد نامحرم او را ببينند, وظيفهء شخص پوشيدن لباس مى باشد. علاوه بر اين كه خانم هانيز بايد از نگاه كردن به شخص كه برهنه شده , خوددارى كنند. ضمن اين كه عزادارى حضرت سيدالشهدا7ازموجبات مهمّ تقويت دين است , نبايد آن را آلوده به كارهاى نادرست و خلاف شرع نمود.

پاسخ : براى حساب كردن اموال زندگى , انسان بايد سال خمسى داشته باشد, مثلاً سال خمسى براى كشاورزوقتى است كه محصول كشاورزى او از زمين برداشت شود. در اين صورت كشاورز از زمان برداشت محصولش تايكسال فرصت دارد منفعت محصول را صرف زن و بچّه و زندگى اش بكند. وقتى سال خمسى فرا رسيد, بايد خمس آن چه را از مخارج سال او و عيالش و كسانى كه نفقهء آن ها را مى دهد, زياد آيد بدهد. چنان كه در توضيح المسائل مراجع آمده است : (1)البته يادآور مى شويم كه به اموال و محصول كشاورزان , علاوه بر خمس , گاهاً زكات هم واجب مى شود به شرطاين كه به حدّ نصاب شرعى برسد كه به رساله هاى عمليهء مراجع معظّم تقليد, مراجعه مى فرمايند.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 13 احكام خمس .

پاسخ : بى شك در وجود انسان غرايز و اميال گوناگونى وجود دارد كه همهء آن ها براى ادامهء حيات ضرورى است , اما اگر اين غرايز از حد خود تجاوز كند و بر وجود انسان حاكم شوند و زمام اختيار را از او بگيرند, اين نوعى پيروى از هواى نفس و بت پرستى است كه از بت پرستى خطرناك تر است . قرآن مجيد مى فرمايد: نفس خويش را معبود خود قرار داده است جهدايت كنى ياج به دفاع از او بر خيزى ؟>.گمراه ترين انسان كسى است كه تمايلات خويش را با هدايت هاى الهى پيوند نزده باشد. قرآن مى فرمايد: هدايت خداوند برخوردار باشد؟...>. در جاى ديگر مى فرمايد: منحرف مى كند...>.]با هواى و آرزو كم باش دوست چون يضلّك عن سبيل اللّه اوست (1).]حضرت على 7مى فرمايد: را بخورد>. نيز فرمود: (2)كوتاه سخن اين كه هوى پرستى , نه همگام دين و نه همراه عقل است , چنان كه حضرت على 7فرمود: . بنابراين , انسان بايد آرزوهاى خويش را كنترل كند. براى هر چيزى حدّى مقرّر شده است كه اگر از آن حدّ خارج شود, از نظر اسلام نكوهيده و ناپسند است .(3) در اين ميان نقش اخلاق و تقويت ايمان واراده و قدرت انتخاب و آگاهى در تعديل غرايز و به دست گرفتن لجام نفس و مبارزهء با هواهاى نفسانى , بسياررازنده و مفيد مى باشد, زيرا علم اخلاق , علمى است كه راه كنترل و هدايت غرايز را به ما مى آموزد تا انسان بتواندغرايز را از طريق درست و مشروع , ارض نمايد و راه طغيان را بر آن مسدود كند. انسان توانايى چنين كارى را دارد,چون خداوند متعال به او اراده و اختيار داده و راه خير و شر را به وى نمايانده است . اين انسان است كه با اختيار وآزادى كه دارد, راهش را انتخاب مى كند.پاورقي1 مثنوى معنوى , دفتر اول , ص 151(پـاورقى 2.فهرست غرر, ص 425 شماره 1029(پـاورقى 3.آيةاللّه مهدوى كنى , اخلاق عملى .

پاسخ : يكى از مسائل مهمى كه دربارهء ازدواج و انتخاب همسر بايد بررسى شود, آن است . در اين باره مطالب فراوانى نوشته و گفته شده است . اگر بخواهيم بدون توجه به عوامل و موانع اجتماعى و بدون توجه به آداب و رسوم و تشريفات و سليقه هاى گوناگون , مسئله را از نظر اسلام بررسى كنيم , اسلام زمان ازدواج را انسان مى داند. به عبارتى : زمان ازدواج , هنگامى است كه و در انسان به كمال (پـاورقى 1ً.منظور از كه تكاليف شرعى را بر انسان واجب مى كند نيست . مطلوب برسد. منظور از رسيدن به نيست , زيرا رسيده به اين حدّ, مخصوصاً در بلوغ عقلى بسيار بعيد و مشكل است , بلكه منظور رسيدن به حدّ معمول و متعارف مى باشد. اين كه بعضى مى گويند: سن ازدواج را اسلام در پسران , پانزده سالگى و در دختران , نُه سالگى معيّن كرده است , از جهتى در هر منطقه ـ به لحاظبلوغ جسمى و بلوغ عقلى ـ درست نمى باشد, زيرا اسلام دين فطرت است و هرگز حكمى خلاف فطرت و سرشت انسان صادر نمى كند. حكم اسلام براى ازدواج , رسيدن به بلوغ است ; به تعبير پيامبر6مانند ميوه اى كه بلوغ آن رسيدن است . قانون تشريعى اسلام در اين باره آن است كه : ازدواج مستحب مؤكّد است , ولى هر گاه اين نياز,خواست طغيان كند و انسان را به حرام بيندازد, ازدواج واجب مى شود و تأخير آن حرام . پس هنگامى كه انسان بالغ شد, زمان ازدواج او فرا رسيده و تأخير آن صلاح نيست , همان گونه كه تعجيل در صلاح نيست . هنگامى كه از درون ِانسان , اين نيروى فطرى و غريزى , نداى طلب سر داد, هنگام ازدواج است و هر كس مى تواند به خوبى اين ندا را ازدرون خود بشنود. البته به شرطى كه اين نيرو, در أثر عواملى , نترسيده و يا بيمار نشده باشد, زيرا در اين صورت نمى تواند به موقع و به خوبى ندا سر دهد. همان گونه كه انسانِ ترسيده يا بيمار, اشتهايش بند مى آيد و طبيعتش ازحالت عادى خارج مى شود. اگر زمانى اين نياز و نيروى درونى سر برآورد و بگويد: عواملى كه در ضمير انسان پنهان شده اند, در مقابل او سر بر مى آورند و مى گويند: .معلوم است كه نياز و نيرو درونى عقب نشينى مى كند. هم چنين است اگر جوان به وسيلهء استمنا و هرزگى ,طبيعت خود را منحرف كند, كه آن را نداى فطرى و غريزى لجن مال شده و ديگر نمى توان از او انتظار نداى صحيح داشت .(1)(پـاورقى 1.على اكبر مظاهرى , جوانان و انتخاب همسر, ص 20ـ 24

پاسخ : بعد از فوت مرجع , مقلد وظيفه دارد كه به يكى از مراجع زنده مراجعه كند و نظرش را بخواهد كه آيااجازه مى دهد بر تقليد ميت باقى بماند؟ اگر اجازهء بقا دادند, باقى مى ماند و طبق نظر مرجع متوفى عمل مى كند.مراجعى كه اجازهء بقاى تقليد بر ميّت را مى دهند, دو دسته اند: دسته اى مى گويند: در تمام مسائل ـ در زمان مرجع عمل كرده , چه عمل نكرده ـ مى تواند باقى باشد. گروه ديگرمى گويند تنها در مسائلى مى تواند باقى باشد كه در زمان مرجع به آن عمل كرده است .در مسائل جديدى كه پيش مى آيد, بايد طبق نظر مرجع زنده عمل كند.بنابراين بايد بعد از فوت مرجع , به زنده مراجعه كند و طبق نظرش عمل شود.

پاسخ : اكثر مراجع عظام فتواشان بر اين است كه هديه و جايزه و هبه اگر از مخارج سال زياد بيايد, احتياطواحب آن است كه خمسش را بدهند.(1) تنها مرحوم امام (ره ) و مقام معظم رهبرى مى فرمايند: خمسش واجب نيست .بر اين اساس بچه ها بعد از بلوغ بايد طبق نظر مرجع تقليد خود عمل كنند; يعنى اگر مرجع تقليدشان مى گويد: خمس دارد, مى دهند. (پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 2 ص 14ـ 15 ذيل مسئله 1475

پاسخ : لازم نيست , بلكه توجّه قلبى به اين كه در مسافرت , نماز دو ركعتى است , كافى است .

پاسخ : از مرجع بزرگوارى پرسيدند: معظم له در پاسخ فرمود: .(1)(پـاورقى 1.آية الله فاضل , جامع المسائل , ج 1 ص 205 مسئله 793مفهوم فرمودهء ايشان اين است كه اگر اطمينان و يقين نداشته باشد, اشكال ندارد. تا يقين به تعلق خمس به چيزى پيدا نشود, خوردن و گرفتن هديه مانعى ندارد. همين طور تا يقين نكند پولش حرام است .

پاسخ : امام در پاسخ اين سؤال فرمود: .(1)(پـاورقى 1.استفتاآت , ج 2 ص 28 مسئله 74همان طور كه از فتواى فوق استفاده مى شود, عمط طبق استخاره لازم نيست . در ضمن بايد دانست كه زمان هاتفاوت دارد; يعنى يك زمان براى استخاره مناسب نيست و در زمان ديگر چرا... .

پاسخ : يكى از مراجع بزرگوار صريحاً فرموده : .(1)(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 190