تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : در فروع دين كه احكام عملى و وظائف شرعى و الهى انسان است , انسان بايد مجتهد و صاحب نظرباشد يا بايد احتياط كند; يعنى طورى عمل نمايد كه به فتواى همهء مراجع عملِ وى درست باشد يا بايد تقليد نمايد. البته در مسائل ضرورى دين مانند اين كه نماز صبح دو ركعت است يا نماز ظهر چهار ركعت است يا در شبانه روز پنج نوبت , نماز واجب است يا روزه واجب است , نيازى به تقليد نيست , اما در جزئيات اين احكامِ ضرورى ريزه كارى هايى هست كه انسان به هر نحو عمل نمايد, بايد مستند به دليلى باشد, كه اگر در روز قيامت از انسان سؤال كردند: چرا اين طورى وضو گرفتن , بتواند جوابگو باشد. اگر از متخصص در اين فن كه مجتهدان و مراجع تقليدهستند, تبعيت و به اصطلاح تقليد كرد, مى تواند جوابگو باشد.

پاسخ : اين گونه انديشه ها كم و بيش از زمان هاى صدر اسلام و بعد از آن بوده , گرچه به اين اسم نبوده , ولى اين طرز فكر در هر زمانى در بين مسلمانان كم و بيش بوده , لكن ظهور و بروزى نداشته است , مثلاً كه شاعر و دانشمند معروفى بوده است , به سيد مرتضى نامه اى نوشت و به فقه اسلامى اشكال كرد كه : اگر كسى دست كسى را قطع كند, ديهء آن 500مثقال طلا است , در حالى كه مى گوييد اگر كسى دزدى كرد, به خاطر چند مثقال دستش را بياد قطع كرد.(1)وى اين مطلب را به صورت شعرى , اين چنين خطاب به فقيه آن زمان , سيد مرتضى (ره ) نوشت : ]يدٌ بخمس مئين عسجدِ وديت ما بالها قطعت فى ربع دينار]دستى كه ديهء آن پانصد دينار است , چرا به خاطر يك ربع دنيا بريده مى شود؟سيد مرتضى در جواب او نوشت : ]عزّالاماته اغلاها و ارخصهاذلّ الخيانة فافهم حكمة البارى دستى كه 500مثقال طلا ارزش دارد, به جهت امانت دارى آن دست است وگرنه دستى كه امانت دار نباشد ودزدى و خيانت كند, ارزش ندارد.مقصود اين است كه اين فكرها چيزى نيست كه به تازگى درست شده باشد, ولى چون در زمان ما كه زمان پيشرفت تكنولوژى و ارتباطات است , يك مطلب به سرعت در بين مردم جهان انتشار مى يابد, مخصوصاً دشمنان اسلام به جهت پيروزى انقلاب اسلامى در ايران و تأثير اين انقلاب بر نهضت ها و قيام هاى منطقه اى و به علّت بيدارى مسلمانان و ضربه اى كه استكبار از اين انقلاب خورده است , حربهء سكولاريزم و شيوع آن در بين افكار سطحى و كم عمق جامعه وارد كارزار با اسلام و نظام اسلامى شده اند تا از درون افكار را بپوسانند. كسانى كه اين گونه افكار رارواج مى دهند, راه تخريب را پيش گرفته اند و مقصودشان تخريب و براندازى گام به گام حكومت اسلامى و نظام ولايى است , وگرنه خود هيچ گونه راهكارى جامع تر و بهتر براى اصلاح جامعه ندارند. آنان با ترويج ولنگارى ولاابالى گرى و رواج افكار انحرافى , ذهن جامعه را از مسير صحيح فكر كردن به مسيرهاى غلط و سنگلاخ هاى پرپيچ و خم مى كشانند. اين نوع فكرها و مروّحان اين افكار, خواسته و ناخواسته اسلام ناب محمدى 6را به اسلام امريكايى و غربى تبديل مى كنند و بايد بدانند صلاح جامعه را به فساد تبديل مى كنند و باعث انحراف افكار مى شوند.در تاريخ مشروطيت نيز از همين راه وارد شدند و توانستند بين اقضار مردم مخصوصاً بين دانشجو و روحانى و بين مردم و علماى دينى فاصله بياندازند و جامعه را از وحدت و يكپارچگى كه عامل پيروزى است بياندازند.(پـاورقى 1.تفسير نمونه , ج 4 ص 379

پاسخ : اگر سياسى كارى به معناى حيله گرى و ترفند بازى براى رسيدن به قدرت و شهرت باشد, اين نحوه ءسياسى بودن , نه در اسلام هست و نه مرجعى مى تواند اين گونه باشد. اين گونه سياسى كارى ها و سياسى بازى ها,شايد خلاف تقوا باشد. بايد مرجع تقليد دنياپرست نباشد.اما سياست درست به معناى تدبير امور و به كارگيرى روش صحيح براى ادارهء اجتماع مسلمانان است كه اين نوع سياست نه تنها بد نيست , بلكه از شرايط لازم براى مرجعى است كه نائب امام زمان 7است و بر مسلمانان رياست دارد, زيرا مرجع تقليد در حقيقت , امام سياسى و دينى جامعه است و تكيه بر جاى رسول اللّه 6و امام اميرالمؤمنين 7زده است . چگونه قابل تصور است كسى مقام امامت مسلمانان را داشته باشد, اما سياسى نباشد؟ اگرمرجعى در امور سياسى دخالت نكند, به وظائف خود عمل نكرده است , چون وظيفهء مرجع تقليد ادارهء امور مسلمان و تنظيم كنندهء روابط مسلمانان با ديگران است . امام رضا7فرمود: امام زير بنا و اساس اسلام است و باعث سربلندى اسلام است >. در جاى ديگر مى فرمايد: خلاف حسن و حسين 8است >.زعامت و رياست مسلمانان بدون سياست ممكن نيست و عين سياست است . اما سياست صحيح , نه سياسى كارهاى خلاف شرع .

پاسخ : اگر شخصى از مرجعى تقليد كرد, بعد از مدتى از طريقى علم پيدا كرد مرجع ديگرى از او دانشمندتر(اعلم ) است , بايد به مرجع ديگر رجوع كند و به اصطلاح مرجع تقليد خود را عوض كند. اگر علم پيدا نكرد كه دومى اعلم است , نمى تواند مرجع خود را عوض كند.(1)معيارهاى انتخاب مرجع تقليد اين است : خود انسان بفهمد و بداند فلان مرجع , اعلم و داراى بقيهء شرايط است ,مثل اين كه صاحب تشخيص باشد, مانند طلبه كه مدت ها درس خوانده و در درس مراجع شركت كرده و مى فهمندكدام مرجع اعلم است . يا اگر صاحب تشخيص نيست , از افراد خبره و صاحب تشخيص ـ حداقل ازدو نفر آنان ـسؤال كند كه كدام مرجع اعلم است .اگر از اين دو راه نتوانست تشخيص دهد, از هر مرجعى كه بين طلاّبِ علوم دينى بين مردمِ متدين , مشهورتر به علم و تقوا است , تقليد نمايد.(2)(پـاورقى 1 .توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 23(پـاورقى 2.همان , مسئله 3

پاسخ : برادر عزيز و گرامى ! از اين كه با ما مكاتبه كرده و سؤالهاى خود را مطرح كرده ايد متشكريم .انسان در انتخاب دين آزاد است . همان طور كه مسيحيان وقتى به حقيقت دين اسلام آشنا شدند و با اشكالات وخرافاتى در كتاب هاى دينى خود برخورد كردند و ديدند دين اسلام به انسان و انسانيت ارزش بيشترى مى دهد,دست از دين باطل خود بر مى دارند و به اسلام مى گردند. اما يك مسلمان اگر تحقيق بكند و با حقائق دين اسلام ومسيحيت آشنا شود, چگونه مى تواند دست از دين خودش كه كامل تر است , بردارد و به دينى كه ناقص تر است ,بگرود؟ مگر اين كه انگيزهء جنسى يا مالى داشته باشد.علت اين كه مسيحيان به دين اسلام مى گروند, اين مطلب است . پويايى دين اسلام و پاسخگويى دين اسلام به تمام خواسته هاى مادى و روحى انسان و معنويت و تقوايى كه يك مسلمان مى تواند از دستورهاى اسلامى به دست آورد, زمينه مى شود كه مسيحى ها به دين اسلام رو بياورند. اما چه مزيتى در دين مسيحيت وجود دارد كه بهتر و برتراز دين اسلام باشد تا ما هم به دين مسيحيت رو بيآوريم ؟ مطالبى كه در انجيل به چشم مى خورد, آيا قابل مقايسه باقرآن است ؟ قرآن زبان دل است ; مطابق فطرت است ; آن چه را كه انسان لازم دارد, بيان مى كند; راه عبوديت و بندگى خدا را به انسان نشان مى دهد: است , نشان مى دهد>.

پاسخ : نماز خواندن بر روى مهر شكسته صحيح است , مگر اين كه به مقدار يك دوريالى نباشد.

پاسخ : اگر فرد جنب , وظيفه اش تيمم بدل از غسل باشد, نمازى كه با آن خوانده است , ديگر قضا ندارد.

پاسخ : مخرج بول با غير آب پاك نمى شود.(1) بنابراين در صورتى كه آبى براى شستن نداشته باشد, بايد با وسيله اى مخرج بول را خشك كند و وضو بگيرد و با بدن نجس نماز بخواند. اين در صورتى است كه اگر بخواهد نمازرا تأخير بياندازد, نماز قضا مى شود, ولى اگر فرصت دارد, تا به آب دسترسى پيدا كند, بايد صبر كند تا خود را بشويدو با بدن پاك نماز بخواند.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 مسئله 66

پاسخ : اگر بعد از گفتن تكبيرةالاحرام شك كند صحيح گفته يانه , اگر وارد جزء واجب بعدى نشده , بايد نمازرا بشكند و دوباره تكبيرةالاحرام را بگويد. اگر يقين كرده كه تكبير را اشتباه گفته , چه وارد جزء بعدى شده و چه نشده باشد, بايد نماز را بشكند و دوباره تكبيرةالاحرام را بگويد, چه در نماز جماعت باشد و چه غير نماز جماعت .

پاسخ : خواندن نماز از روى قرآن يا از روى نوشته اى كه حمد و سوره روى آن نوشته شده , اشكالى ندارد.(1)(پـاورقى 1 .سيد محمد كاظم يزدى , عروة الوثقى , ج 1 فى احكام القرائة; مسئلهء 29