تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : شرح هاي مختلفي بر ادعيه و زيارت هاي مورد سؤال به زبان عربي نگاشته شده است به کتاب «الذريعه» مراجعه کنيد. برخي کتاب هاي فارسي شرح بر اين ادعيه و زيارت ها عبارتند از: شرح زيارت جامعه، ملا محمد تقي مجلسي ترجمه الشموس الطالعه، سيد حسين درودآبادي همداني، ترجمه محسن آژير [شرح زيارت جامعه] ترجمه الانوار اللامصرمي شرح زياره الجامعه، سيد عبدالله شبر شرح زيارت جامعه، عبدالله جوادي آملي شفاء الصدور في شرح زياره العاشور، ميرزا ابوالفضل طهراني [شرح زيارت عاشورا] شرح دعاي سحر، امام خميني، ترجمه سيد احمد فهري شرح دعاي ندبه، ميرزا علي اکبر نهاوندي انيس الليل، شرح دعاي کميل، حاج محمد ابراهيم کلباسي وسيله النجاه، شرح دعاي سمات، شيخ علي اکبر نهاوندي برء النسمات، شرح دعاي سمات، سيد محمد حسن ميرجهاني شرح دعاي افتتاح، زمرديان شرح دعاي ابوحمزه، زمرديان شرح دعاي رجبيه، ملا محمد باقر بيرجندي شرح دعاي ندبه، سيد جلال الدين محدث ارموي شرح دعاي ندبه، شيخ عباسعلي اسلامي. کتاب هاي ياد شده اکثر چاپ شده است. قابل ذکر اين که نام کتاب ها و نويسندگان ممکن است دقيقا مطابق با پشت جلد کتاب نباشد.

پاسخ : پيش از هر چيز بايد هدف اصلي خود از تحصيل در حوزه علميه را مشخص نماييد. احتمالا انگيزه و محرك شما در اين رابطه يك يا چند از موارد زير است : 1) جست وجوي كمالات نفساني و معنوي . در صورتي كه انگيزه اين باشد بايد گفت : هر چند حوزه علميه محيط مساعدتري براي كسب فضايل روحاني است , ولي چنان نيست كه در محيط دانشگاهي نتوان بدان رسيد. به عبارت ديگر, رسيدن به آنها بيش از هر چيز به عزم و همت و اراده جدي شما و عنايات حق تعالي بستگي دارد, نه صرفا به محيط. 2) افزايش اطلاعات ديني . نيل به اين هدف نيز با برنامه ريزي مطالعاتي منظم در كنار دروس دانشگاهي ميسر است . حتي در كنار آنها مي توان از نوار يا دوستان روحاني براي گرفتن برخي از دروس ابتدايي حوزوي استفاده نمود و پس از اتمام تحصيلات دانشگاهي نيز مي توان در كنار فعاليت هاي شغلي اين گونه مطالعات و دروس جانبي را استمرار بخشيد. 3) تخصص يابي در علوم مختلف ديني و خدمت در مسير اعتلاي دانش و فرهنگ ديني جامعه . اگر چنين آرمان بلند و ارزشمندي را منظور داريد مي توانيد پس از اتمام تحصيلات دانشگاهي حداقل تا مرحله كارشناسي , به حوزه وارد شويد و در مدرسه هاي مربوط به فارغ التحصيلان دانشگاهي شركت كنيد. حال اگر جدا با توجه به بند (3) خواستار تحصيل در حوزه علميه هستيد, ورودتان را ميمون و مبارك مي شماريم وليكن اين نكته را نيز خاطر نشان مي سازيم كه دروس حوزوي بر اثر گستردگي بسيار, خيلي ديرتر از آنچه در دانشگاه ها مشهود است , آثار و ثمرات خود را ظاهر مي سازد; البته با عمق و ژرفاي بيشتر. بنابراين علاقه مندان به دانش هاي حوزوي بايد با همت و استواري , عمرخود را وقف علم و دانش سازند و با جان و دل و چشم پوشي از يك سري تمايلات مادي و دنيايي ; مانند: عنوان , پول و ... در مسير دين و علوم ديني ره سپارند و تنها در اين صورت دست حق يار و مددكارشان خواهد بود. P}با دو قبله در ره معبود نتوان زد قدم{E}يا رضاي دوست بايد يا هواي خويشتن{P بنابراين در صورت عزم جدي و دارا بودن شرايط مي توانيد با مراجعه به جامعه الزهرا, ثبت نام نماييد. اين مركز هر سال يك بار امتحان ورودي مي گيرد و بعد از گزينش و مصاحبه طبق اولويت به مدارس حوزه علميه كه داراي خوابگاه هستند معرفي مي كند. جامعه الزهرا كه حوزه ئ علميه خواهران است , داراي چهار بخش عمده مي باشد: 1- شبانه روزي جهت خواهران شهرستاني , 2- روزانه با شرايط دارا بودن مدرك سيكل , 3- روزانه با مدرك ديپلم , 4- آموزش غيرحضوري (توسط ارسال نوار), از نظر درسي هم داراي يك دوره عمومي و يك دوره ئ تخصصي مي باشد. دوره ئ عمومي را كه حدودا پنج سال به طول مي انجامد براي همه است و دوره ئ تخصصي (تخصص تبليغ , تاريخ , فقه و اصول و...) براي كساني است كه ثبت نام كرده و در امتحان ورودي آن قبول شوند. شرايط ثبت نام را هر ساله در دهه اول اسفندماه در روزنامه هاي كثيرالانتشار به اطلاع عموم مي رسانند. جهت آگاهي بيشتر با نشاني قم : بلوار امين - جامعه الزهرا - تلفن : 2925111 تماس حاصل نماييد. بنابراين از نظر قانوني منعي وجود ندارد و اين موضوع بيشتر به اراده و همت شما بستگي دارد. اگر از توان کافي برخورداريد و مي توانيد با برنامه ريزي صحيح و متناسب با توان خود در کنار دروس دانشگاهي، اوقاتي را به دروس حوزوي اختصاص دهيد، خوب است ولي بايد مواظب باشيد فشار بيش از اندازه به خود واردنکنيد وخارج از توان جسمي و رواني تان نباشد. در عين حال در اوقات تعطيل و خالي خود در صورتي که به دروس دانشگاهي لطمه وارد نشود، به آرامي و به تدريج دروس حوزوي را بخوانيد و در تابستان نيز مي توانيد يا با حضور در يکي از مراکز حوزوي خواهران به طور غير رسمي و يا با استفاده از نوارهاي دروس حوزوي که برخي حوزه هاي علميه در اختيار دارند دروس حوزوي را بخوانيد و معمولا منعي وجودندارد. تعداد واحدها و ميزان دروس بستگي به توان جسماني و روحي شما دارد و نمي توان حد مشخصي براي شما بيان شود.

پاسخ : در اين باره نخست بايد دانست آنچه در روايات از آن ياد شده وجود حقيقت نوري پيامبر(ص) و امامان از قبل از خلقت حضرت آدم(ع) است و از جهت فلسفي ثابت شده که حلقه اتصال ميان واجب الوجود و ممکنات بايد اشرف مخلوقات باشد که واسطه فيض ميان خداوند و موجودات باشد و اشرف مخلوقات حقيقت نور محمديه(ص) مي باشد و حضرت آدم(ع) وحضرت خضر(ع) با آن حقيقت نوري آنان ارتباط برقرار کرده اند. در اينجا تنها به ذکر يک نمونه از آن روايات اشاره مي شود. مرحوم علامه طباطبايي در تفسير آيات مربوط به آفرينش آدم در بخش هاي نخست سوره بقره، روايتي را از امام رضا(ع) نقل مي کند که فرمود: هنگامي که خداوند آدم را با وادار کردن ملائکه به سجده براي او و داخل کردن در بهشت گرامي داشت؛ گفت: ايا خدا بشري برتر از من آفريده است يا خير؟ خداوند او را ندا کرد که سرت را بلند کن و به ساق عرش بنگر، او نگاه کرده و ديد بر آن نوشته شده است «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علي بن ابي طالب اميرالمؤمنين و زوجته فاطمه سيده نساء العالمين، والحسن والحسين سيد شباب اهل الجنه» آدم گفت: خداوندا، اينها کيستند؟ خداوند فرمود: اي آدم، اين ها فرزندان تواند و از تو و تمام مخلوقات من بهترند؛ و اگر آن ها نبودند، نه تو را مي آفريدم و نه بهشت و دوزخ و آسمان و زمين را در اين روايت، هر چند تنها به تعدادي از ائمه(ع) اشاره شده ولي با توجه به مضمون آن، همه آنان مورد نظر هستند، لذا تأکيد مي شود آنچه گفته شد به صورت حقيقت نوري است، نه جسماني. اما در مرحله جسماني همانند ديگر انسان ها متولد مي شوند و در کوران زندگي و طي فراز و نشيب هاي آن، همانند ديگران زندگي مي کنند و با طي مراحل زندگي و شرکت در صحنه هاي صبر و جهاد و عبادت است که آن قابليت را با اختيار خود به ظهور و فعليت مي رسانند و از اين جهت الگوي ما انسان ها مي باشند.

پاسخ : اين که روحيه اي طالب ترقي داريد از نقاط مثبت شما است. هميشه انسان بايد به دنبال کمال و نيل به درجات علمي و معنوي بالاتر باشد راضي بودن به وضع موجود معنايي جز درجا زدن و در نتيجه عقب ماندگي ندارد. آري اگر کسي دو روزش با هم مساوي باشد ضرر نموده. پيشنهاد مي کنيم در کنار درس ها و کارهاي روزمره تان حتما مقداري به مطالعات ديني بپردازيد - ما مطالعه تفسير را پيشنهاد مي کنيم - کسي که مثلا از اول قرآن کريم به مطالعه تفسير مي پردازد هيچ گاه خسته نمي شود زيرا تفسير يک خصوصيت منحصر به فرد دارد و آن اين که هر چند صفحه آن راجع به يک موضوع است. تاريخي، عرفاني، اخلاقي، علمي و ... و اين ويژگي افزون بر اين که اطلاعات ديني شما را جامع مي کند احتمال تداوم بيشتري دارد. راجع به ورود شما به حوزه علميه هم فعلا ما نمي توانيم قضاوت کنيم اگر جدي هستيد شرايط درسي و خانوادگي و روحي خود را در مکاتبه بعدي بنويسيد تا بهتر بتوانيم راهنماييتان کنيم. البته راه تحصيل معرفت ديني منحصر به ورود به حوزه علميه نيست و در هر رشته و شرايطي مخصوصا با مطالعه اي که بيان کرديم مي شود معرفت ديني حاصل نمود.

پاسخ : جامعه الزهرا كه حوزه علميه خواهران است , داراي چهار بخش عمده مي باشد: 1- شبانه روزي جهت خواهران شهرستاني , 2- روزانه با شرايط دارا بودن مدرك سيكل , 3- روزانه با مدرك ديپلم , 4- آموزش غيرحضوري (توسط ارسال نوار), از نظر درسي هم داراي يك دوره عمومي و يك دوره ئ تخصصي مي باشد. دوره ئ عمومي را كه حدودا پنج سال به طول مي انجامد براي همه است و دوره ئ تخصصي (تخصص تبليغ , تاريخ , فقه و اصول و...) براي كساني است كه ثبت نام كرده و در امتحان ورودي آن قبول شوند. شرايط ثبت نام را هر ساله در دهه اول اسفندماه در روزنامه هاي كثيرالانتشار به اطلاع عموم مي رسانند. جهت آگاهي بيشتر با نشاني قم : بلوار امين - جامعه الزهرا - تلفن : 2925111 تماس حاصل نماييد. طي تماسي که با بخش پذيرش جامعه الزهرا گرفته شد، اظهار داشتند شرط ثبت نام در بخش شبانه روزي يا تمام وقت آن است که از متولدين 1363 به بعد باشند ولي براي ورود به بخش پاره وقت شرط سني وجود ندارد.

پاسخ : اميدواريم در زندگي تان با نشاط و پر انرژي و مورد عنايات امام زمان(عج) باشيد. ازدواج مهمترين پيوندي است که در زندگي يک انسان وجود دارد. انسان با ازدواج شريک هميشگي زندگي خود را انتخاب مي کند و بلکه بالاتر، نيمه دوم وجودش را مي يابدV}(نساء، آيه 35). {V طبق فرهنگ قرآن ثمره اصلي ازدواج رسيدن به آرامش استV} (روم، آيه 21).{V آرامشي که در سايه پر برکت آن زندگي کنيم و از زندگي خود لذت ببريم. تصميم به ازدواج مانند بسياري از تصميمات ديگر، نياز به برنامه ريزي دقيق و آگاهانه دارد. براي يک ازدواج موفق بايد در سه زمينه برنامه ريزي شود: 1. انتخاب همسر: ازدواج از يک انتخاب شروع مي شود. انتخاب يک همراه، يک همسفر، يک همکار، يک عاشق و يک معشوق. همان طور که امام علي در مورد همسرش حضرت فاطمه(س) فرمود: «نعم العون علي طاعه الله» همکار خوبي در اطاعت از خداستV} (بحار، ج 43، ص 116).{V در انتخاب همسر ابتدا بايد مشخص کنيم چه ملاک هايي لازم است رعايت شود و چه ملاک هايي اهميت کمتري دارد. براي عده اي ملاک هاي مادي مثل زيبايي ظاهري، مال و ثروت، موقعيت اجتماعي و حتي سطح تحصيلات مهم است و براي عده اي ديگر ملاک هاي معنوي. به نظر ما ازدواج چون پيوندي ابدي است که براي آن پاياني نيست و در عالم آخرت هم ادامه دارد، پس بهتر است ملاک هاي ما در انتخاب همسر نيز يک ملاک ابدي و آخرتي باشد. با اين وصف ملاک هاي مادي گرچه خوب است ولي ماندگار نيست و اگر کسي ازدواج و زندگي مشترک خود را فقط بر چنين پايه هايي بنا کند، زندگي با دوام و پرنشاط و مستحکمي نخواهد داشت. پس بايد معيار انسان در انتخاب همسر در درجه اول ايمان به خدا و اخلاق باشد و معيارهاي مادي در درجه دوم از اهميت قرار گيرد بدين معنا که اگر کسي نتوانست هر دو ملاک مادي و معنوي را در همسر آينده اش در نظر بگيرد، حداقل ملاک هاي معنوي را مورد توجه قرار دهد. چنانچه روايات نيز به اين مطلب اشاره کرده است V}(ميزان الحکمه، ج 4، باب 1646).{V 2. امکان ازدواج: به رغم اين که در دين اسلام تأکيد بر آسان گيري در انجام مراسم ازدواج و تشکيل زندگي و حتي کم بودن مهريه و به طور کلي ساده زيستي شده است، ولي واقعيت هاي زندگي را هم نمي توان ناديده گرفت. در يکي از آيات قرآن در اين مورد مي فرمايد: کساني که توان ازدواج و تشکيل زندگي را (چه از جهت مالي يا از جهات ديگر) ندارند، صبر پيشه کنند و عفت و پاک دامني خود را حفظ کنند و اميدوار به فضل پروردگار باشند V}(نور، آيه 33). {V بنابراين براي تشکيل يک زندگي ساده ناچاريم تا حدي امکانات آن را داشته باشيم، خصوصا در اين زمان که تشکيل زندگي پيچيده تر از گذشته شده است. مسلما کسي که بيکار است و شغلي ندارد و هيچ درآمدي هم براي اداره زندگي ندارد چگونه مي خواهد مسؤوليت يک زندگي را به عهده بگيرد و نفقه زن و فرزندان را فراهم کند. البته معناي اين سخن اين نيست که دست روي دست بگذاريد و هيچ کاري نکنيد، بلکه بايد با توکل بر خدا تلاش کنيد و همراه تحصيل، شغلي حلال و آبرومند هم دست و پا کنيد و در اين صورت قطعا خداوند شما را ياري مي فرمايد، زيرا خداوند به صراحت در اين مورد وعده ياري داده استV}(نور، آيه 33){V 3. آگاهي و تعهد نسبت به وظايف همسري، بسياري از جوانان درباره ازدواج احساساتي هستند و آن طور که بايد و شايد به اهميت آن و به وظايفي که پس از آن بر عهده آنها گذاشته مي شود فکر نمي کنند. يکي از شرايط مهم براي ازدواج، رسيدن به بلوغ فکري و اجتماعي است. زندگي فقط نگاه هاي عاشقانه و لبخند هاي نمکين و... پسر و دختر در دوران شيرين نامزدي و ماه عسل نيست. ازدواج يک تعهد بزرگ شرعي و قانوني و اخلاقي است. تعهد در برابر همسر، تعهد در برابر خانواده همسر و تعهد در برابر فرزندان. کسي که مي خواهد ازدواج کند بايد اولا نسبت به وظايف همسري و نيز وظايف پدري يا مادري آگاهي کافي داشته باشد و ثانيا توان پايبندي به اين تعهدات را در خود ايجاد کرده باشد. کسي که با يک کلمه از کوره در مي رود، کسي که تحمل کوچکترين مشکل را ندارد، کسي که گرفتار خود خواهي و تکبر و خودبزرگ بيني است و کسي که اعتماد به نفس کافي در اداره زندگي ندارد چگونه مي تواند همسري فداکار و مهربان باشد و نيز کسي که از تربيت فرزند هيچ نمي داند و نسبت به مشکلات کودک وحل آن کمترين اطلاعي ندارد و يا در برابر نيازهاي کودک بي تفاوت و بي عاطفه است چگونه مي خواهد نقش پدر يا مادر را به عهده بگيرد بسياري از مشکلات زناشويي که امروزه خانواده ها را تهديد مي کند و چه بسا به جدايي و طلاق منجر مي شود، ناشي از همين مسأله است. حال با توجه به مطالبي که خدمتتان ارائه کرديم توجه شما را به چند توصيه کاربردي در مورد موضوع سؤالتان جلب مي کنيم: 1. در انتخاب همسر عجله نکنيد، بلکه تا نسبت به ويژگي هاي مورد نظرتان مطمئن نشده ايد، اقدام به کاري نکنيد. 2. در تحقيق و شناخت از همسر آينده تان هرگز به گفتگوهاي مستقيم و نيز به ظاهر فرد اکتفا نکنيد زيرا معمولا در اين موارد کشش و جاذبه جنس مخالف مانع از اين مي شود که افراد بتوانند درک صحيحي از يکديگر داشته باشند. علاوه بر اين که در اينگونه برخوردها (برخود با افراد در محيط هاي درسي و دانشگاه و مجامع عمومي) هر يک از افراد سعي مي کنند بهترين تصوير را از خود نشان دهند و نقاط ضعف خود را پنهان کنند. 3. درباره وضعيت مالي و تحصيلي و وضعيت خدمت، گرچه امکان ازدواج و تشکيل زندگي را به مشکل روبرو مي کنند ولي از طرفي تجرد نيز براي جواني چون شما که مي خواهد از آلودگي ها پاک بماندمشکل است، به همين جهت ما پيشنهاد مي کنيم شما با توافق بزرگترها، به خصوص خانواده خودتان و خانواده همسر آينده تان، بين يکديگر صيغه عقد شرعي را در محضر جاري کنيد ولي مراسم عروسي را به تأخير بيندازيد. با اين کار هم مشکلات و هزينه هاي زندگي بر شما فشار نمي آورد و هم نياز رواني شما به ازدواج تأمين مي شود. علاوه بر اين که اين کار انگيزه خوبي براي يافتن شغل و درآمد و تهيه حداقل امکانات زندگي مي شود. 4. درباره وظايف همسرداري و تربيت فرزند و شناخت روحيات آنها مطالعه داشته باشيد و شرايط روحي و رواني زندگي در کنار آنها را در خود ايجاد کنيد. شما مي توانيد ميزان سازگاري خود را در زندگي زناشويي با نحوه سازگاريتان نسبت به دوستان همکلاسي و نيز نسبت به خواهران و برادرانتان محک بزنيد. در اين موضوع با افراد با تجربه مشورت کنيد و کتاب هاي مناسب آن را هم به دقت مطالعه کنيد.

پاسخ : بي ترديد چنين تصميمي، ارزشمند و در خور تحسين مي باشد، ولي شايسته است نکاتي را در نظر داشته باشيد: 1. پايه تلاشتان را بر اخلاص و صداقت استوار سازيد؛ بدين منظور قصد خود را از اين اقدام آشنايي و باور پيدا کردن يک انسان با آموزه هاي متعالي و کمال آفرين اهل بيت(ع) قرار دهيد، و نه صرفا حل و فصل يک مسأله شخص خانوادگي. پيداست ياري جستن مداوم از خداوند متعال چاشني آن حرکت مخلصانه و مکمل آن خواهد بود. 2. بايد توجه داشته باشيد که اصولا هر حرکت فرهنگي افزون بر تدابير منطقي و حساب شده به زمان نياز دارد؛ از اين رو، صبر و حوصله و پايداري خستگي ناپذير، ره توشه ضروري اين تلاش مقدس است. 3. نخستين و بلکه ضروري ترين اقدام، دوست شدن صميمانه شما با نامبرده است، به طوري که هر اقدامي را در بستر اين دوستي و صميميت مي توانيد انجام دهيد. هديه دادن خالصانه، گره گشايي از امور شخصي وي و اقداماتي از اين دست، راه دست يابي به آن را هموار مي کند. 4. آگاهي شما از اين نکته ضروري است که عقيده، باوري است پيوند و گره خورده با نفس و جان انسان؛ از اين رو، کاربرد هرگونه اجبار و شيوه هاي غير منطقي و غير عاطفي در آن، ره به جايي نمي برد. به همين دليل، بيان هر مطلبي از سوي شما بايد با دلايل روشن بوده و ضمنا حساسيت او را بر نيانگيزد توجه داشته باشيد که هر انساني براي عقايد خود احترام قايل است، بنابراين بايد به گونه اي با او سخن بگوييد که مستقيما باورهاي او را زير سؤال نبريد، بلکه به گونه اي غير مستقيم، و با ارايه تحليل هاي قوي، پايه هاي عقايد باطل او را متزلزل کنيد. 5. اسلام، کار فکري و انديشه اي را با برنامه هاي عملي در هم آميخته است؛ از اين رو، نبايد تنها به گفت و گوهاي صميمانه و مستدل فکري، بسنده کنيد؛ بلکه در فرصت هاي مناسب که با رغبت و ميل او نيز همراه است، او را با خود به برنامه هاي مذهبي که عمده ترين آن نماز جماعت در مسجد است ببريد. 6. پس از طرح دوستي با وي و ايجاد پيوند صميميت نسبي ميان شما و ايشان، حتما کتاب هايي را به او هديه داده، يا به عنوان امانت در اختيار او بگذاريد و برخي از اين کتاب ها به شما معرفي مي شود: آنگاه هدايت شدم (يا راه يافته که عنوان ديگر آن است)، دکتر محمد تيجاني سماوي، ترجمه عباس جلالي المراجعات، امام شرف الدين الغدير، علامه اميني شب هاي پيشاور، سلطان الواعظين شيرازي خودشناسي براي خودسازي، استاد آيت الله محمد تقي مصباح يزدي

پاسخ : با اميد اين که خداوند حاجت شما را برآورده سازد و آنچه خير و صلاح است پيش آيد، توجه شما را به چند نکته جلب مي کنيم: 1. عجله نداشتن در اجابت دعا انسان وقتى خواسته‏اى دارد، مى‏خواهد هر چه زودتر به آن برسد؛ اما گاهى صلاح او در آن نيست و يا شرايطش فراهم نشده است و با مدتى صبر و تأمل به خواسته خود خواهد رسيد. اما بى تابى و عدم شكيبايى، گاهى سبب نااميدى مى‏شود و مانعى براى رسيدن به خواسته‏هاى مورد نظر است. بدين جهت بهتر است همراه با اصرار در دعا، عجله بيش از حد نداشته باشيم. آنچه كه وظيفه انسان است دعا كردن و اميدوار بودن است و آنچه كه بر عهده خداوند است، اجابت است. بنابراين در آنچه كه به خداوند مربوط مى‏شود، مداخله نكنيم كه در غير اين صورت به زيان ما تمام شده و مانعى براى وصول رحمت الهى خواهد گشت. امام صادق‏عليه السلام فرمود: «هميشه مؤمن در خير و آسايش است تا هنگامى كه عجله نكند. در غير اين صورت نااميد مى‏شود و دعا را ترك مى‏كند. از امام‏عليه السلام پرسيده شد: چگونه عجله مى‏كند! امام مى‏فرمايد: مى‏گويد از فلان زمان دعا كردم اما اجابت نشده است V}(ميزان الحكمه، ج 2، ص 880). {V بنابراين بايد اميد فراوان داشت و اصرار در دعا نيز ورزيد؛ اما عجله نبايد داشت كه خود مانع تحقق استجابت دعا است. امام صادق‏عليه السلام مى‏فرمايد: «ان العبد اذا دعا لم يزل الله تبارك و تعالى فى حاجته ما لم يستعجل»؛ «به درستى كه بنده هنگامى كه دعا مى‏كند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن حاجت او است تا زمانى كه او عجله نكند». 2. واسطه قرار دادن معصوم‏عليه السلام‏ خداوند متعال مى‏فرمايد: «و ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوسِيله؛ به سوى خداوند واسطه بجوييد» V} (مائده، آيه 35).{V و نيز مى‏فرمايد: «وقتى مردم به خود ستم نموده و نزد تو مى‏آمدند و طلب مغفرت مى‏كردند، پيامبر نيز براى آنان استغفار مى‏نمود، خدا را مهربان و توبه‏پذير مى‏يافتند» V} (نساء، آيه 64).{V 3. دعا در مكان‏هاى مقدس‏ دعا در مساجد، حرم اهل بيت‏عليهم السلام، تربت شهيدان و... زمان هايى كه در مظان استجابت دعا هستند (مانند شب قدر، روز عرفه و ميلاد و شهادت ائمه اطهار و سحرها)، در سرعت استجابت آن بسيار مؤثر است. 4. منافات داشتن با حكمت الهى‏ خداى متعال بر اساس حكمت خود، اين عالم را طبق قوانين خاص اداره مى‏كند و هيچگاه، اين قوانين را نقض نمى‏كند. بنابراين استجابت دعا بايد از مسير قوانين و سنن الهى جريان يابد و اگر دعايى نقض كننده اين مطلب باشد، مستجاب نمى‏شود؛ زيرا خداى متعال فقط كريم نيست؛ بلكه حكيم نيز هست و هيچ صفتى از صفات او، صفت ديگرش را نقض نمى‏كند. امام على‏عليه السلام مى‏فرمايد: «ان الله سبحانه لا ينقض حكمته فلذلك لا يقع الاجابة فى كل دعوه ؛ خداوند سبحان حكمت خويش را نقض نمى‏كند بنابراين هر دعايى را مستجاب نمى‏سازد» V}(ميزان الحكمه، ج 2، ص 876). {V 5. عدم مصلحت‏ در ضمن شمارش علل گوناگونى كه باعث مى‏شود حاجات انسان سريعاً اجابت نشود، يكى از مهم‏ترين آنها اين است كه گاهى انسان از خداوند چيزهايى را درخواست مى‏نمايد و فكر مى‏كند اجابت آن به نفع او مى‏باشد؛ حال آنكه در واقع اجابت آن درخواست؛ به ضرر او است. اين حرف، اشاره به آيه 216 سوره «بقره» دارد كه مى‏فرمايد: «عسى‏ أَنْ تَكْرهُوا شَيْئاً و هُو خَيْر لَكُمْ و عسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً و هُو شَرٌّ لَكُمْ...؛ چه بسا چيزى را خوش نداشته باشيد حال آنكه خير شما در آن است و يا چيزى را دوست داشته باشيد، حال آنكه شرّ شما در آن است...». و همه اينها به خاطر جهل و يا محدوديت‏هايى است كه در انسان وجود دارد.

پاسخ : معناي جمله «حسنات الابرار سيئات المقربين» اين است که کارهاي نيک خوبان براي مقربان عمل زشت محسوب مي شود. بنا به آنچه در روايات فراوان آمده است مراتب ايمان و تقرب به خداوند متفاوت است و ايمان داراي درجات مي باشد به همين جهت عمل نيک فردي که در درجه اول ايمان است براي کسي که در درجه بالاتر قرار دارد عمل زشت و بد محسوب مي شود چون به همان ميزان که شخص در رتبه بالاتر قرار دارد از او عمل بهتر و بالاتري انتظار مي رود. مانند اين که نوشتن خط به شکل کلاس ابتدايي براي ديپلمه زشت مي باشد در حالي که همين خط را کلاس اولي بنويسد زيبا مي باشد و نويسنده آن مورد تشويق واقع مي شود. بنابراين کارهاي نيک خوبان براي مقربان که در درجه بالاتري از لحاظ ايمان قرار گرفته اند ديگر حسنه نمي باشد بلکه در مقايسه با رتبه ايماني او سيئه و عمل زشت محسوب مي شود.

پاسخ : در روايت از حضرت صادق(ع) آمده است: «شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا و عجنوا بماء ولايتنا يحزنون لحزننا و يفرحون لفرحنا؛ شيعيان ما از زيادي طينت ما آفريده شده اند و خمير مايه آنها با آب ولايت و محبت ما سرشته شده، و به همين دليل در اندوه ما اندوهناک و در شادي ما شادند». هر چند قاعده کلي اين است که بايد سوگ و شادي از يکديگر جدا باشند و هر کدام در قلمرو و محدوده خود مطرح گردد و در يکديگر تداخلي نداشته باشند ولي گاهي عمق يک مصيبت و جنبه تراژدي آن به حدي زياد است که حتي شادي و سرور را تحت الشعاع خود قرار مي دهد و در هنگام شادي و خوشحالي نيز تا اندازه اي رخ مي نمايد و خود را آشکار مي سازد. مثلا مادري که جواني برومند و شايسته را از دست داده هر چند سال ها از اين حادثه تلخ نيز گذشته باشد، هنگام ازدواج فرزند ديگرش ناخودآگاه به ياد جوان از دست رفته اش مي افتد و از گوشه چشمش قطرات اشک به ياد آن سوگ جاري مي گردد. در دعايي که در مفاتيح الجنان در اعمال روز سوم شعبان، روز ميلاد با سعات امام حسين(ع) آمده است اين عبارت وجود دارد: «اللهم اني اسئلک بحق المولود في هذا اليوم الموعود بشهادته قبل استهلاله و ولادته بکته السماء و من فيها والارض و من عليها و لما يطأ لابتيها؛ خدايا! من از تو، به حق کسي که در اين روز متولد گرديد درخواست مي کنم همان کسي که قبل از ولادتش خبر شهادت او داده شد و قبل از آن که قدم به دنيا گذارد، آسمان و زمين و اهل آنها بر او گريستند» يعني مصيبت امام حسين(ع) به حدي سنگين بود که موضوع شهادت ايشان حتي قبل از تولد ايشان مطرح بوده و اين خبر به پيامبر(ص)قبل از به دنيا آمدن امام حسين(ع) داده شده بود. در روايت آمده که وقتي سيدالشهداء(ع) به دنيا آمدند و قنداقه ايشان را به پيامبر(ص) دادند، ايشان گريستند و خبر شهادت او را به مادرش فاطمه(س) دادند. نکته ديگر اين که همه وجود مقدس مهدي(عج) را منتقم خون سيدالشهدا(ع) مي دانند و در دعاي ندبه آمده است: «اين الطالب بدم المقتول بکربلاء» لذا در شب ميلاد حضرت مهدي(عج) خود به خود نام حسين(ع) و مظلوميت و مصيبت او را به ذهن هر شيعه محب اهل بيت مي آورد و همه اين ها بيانگر ابعاد گسترده و ژرفاي مصيبت و مظلوميت امام حسين(ع) مي باشد. ولي در هر صورت آن چه مناسبتر به نظر مي رسد، تفکيک دو مقوله شادي و اندوه در مناسبت هايي است که مربوط به اولياي خدا و اهل بيت(ع) است. علاوه بر اين که بايد رعايت حال مخاطبان و انتظار آنان از شرکت در مجالس را در نظر گرفت به طوري که موجب دلزدگي نشود و از افراط و تفريط دوري شود.