تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : و آن را نور روشنايي گردانيدي كه ما به پيروي از آن از تاريكيهاي گمراهي ( شرك ، كفر ، شك و نفاق ) و ناداني ( معاصي و شبهات ) راه مي يابيم ، و شفا و بهبودي ( بيماريها مانند ناداني به حق و نگرويدن به خدا و رسول و دو رويي ) براي كسي كه فهميدن آن را از روي تصديق و باور نمودن ( نه از روي تكذيب و انكار ) خواسته ، و براي شنيدنش خاموش گشته ، و ترازوي عدل كه زبانه اش ( آنچه ميان شاهين ترازوست ) از حق و درستي برنمي گردد ، و نور هدايت و راهنمايي كه حجت و دليل آن از گواهان ( براي خدا به توحيد و يگانگي او و براي انبياء به تصديق آنها ) خاموش نمي شود ( زيرا قرآن بزرگترين برهان و دليل ايشان است بر آن ) و نشانه نجات و رهايي ( از بدبختيها ) كه هر كس قصد طريقه و روش آن كند گمراه نمي گردد ، و به هر كه خود را به دستاويز عصمت و نگهداري آن بياويزد مهالك و تباهيها ( بدبختيها و گرفتاريهاي دنيا و آخرت ) دست نيابد

و جعلته نورا نهتدي من ظلم الضلالة و الجهالة باتباعه ، و شفاء لمن انصت بفهم التصديق الي استماعه ، و ميزان قسط لا يحيف عن الحق لسانه ، و نور هدي لا يطفأ عن الشاهدين برهانه ، و علم نجاة لا يضل من أم قصد سنته ، و لا تنال ايدي الهلكات من تعلق بعروة عصمته .

امام سجاد (ع) : بار خدايا چون ما را بر خواندن قرآن كمك عطا كردي ، و سختي ( فصيح نبودن ) زبانهاي ما را به نيكويي عبارت و بيان آن آسان گردانيدي ، پس ما را از كساني قرار ده كه آن را چنان كه شايسته حفظ و نگهداري آن است نگاه مي دارند ( به دستورهاي آن عمل ) و تو را اطاعت مي نمايند به اعتقاد و باور داشتن تسليم و گردن نهادن در برابر آيات محكمه آن ( آياتي كه معني آن بي احتمال آشكار است ) و به اعتراف به متشابه ( آياتي كه معني آن آشكار نيست ) و دليلهاي روشن آن پناه مي برند ( ايمان مي آورند )

اللهم فإذ افدتنا المعونة علي تلاوته ، و سهلت جواسي السنتنا بحسن عبارته ، فاجعلنا ممن يرعاه حق رعايته ، و يدين لك باعتقاد التسليم المحكم اياته ، و يفزع الي الاقرار بمبشابهه و موضحات بيناته .

امام سجاد (ع) : بار خدايا تو قرآن را بر پيغمبرت محمد - خدا بر او و آل او درود فرستد - به طور اجمال ( بي تفصيل و شرح ) فرستادي ، و دانش به شگفتيها ( رازها ) ي آن را به طور كامل به آن حضرت الهام نمودي ، و علم و دانش به آن را با تفسير و توضيح به ما ( آل محمد - عليهم السلام - ) ميراث دادي ( انتقال نمودي ) و ما را بر كسي ( همه امت ) كه به علم آن نادان است برتري بخشيدي ، و بر ( فهم ظاهر و باطن و اطلاع به اسرار و عجايب و اصطلاح و عمل به مقتضاي ) آن توانايي دادي تا بر كسي كه طاقت زير بار رفتن آن را نداشت ( نمي توانست معني آن را دريابد ) شرافت و بزرگي دهي ( سيد جليل علي ابن طاووس - رحمه الله - فرموده : شايسته است فرمايش امام - عليه السلام - : وورثتنا علمه وفضلتنا و مانند آن به الفاظي كه مناسب حال خواننده دعاست عوض شود ، مرحوم سيد عليخان در شرح صحيفه پس از نقل كلام سيد فرموده : شايسته تر عوض كردن ضمير است و بس ، پس گفته مي شود : وورثت اوصياءه علمه مفسرا ، وفضلتهم علي من جهل علمه ، وقويتهم عليه لترفعهم فوق )

اللهم إنك انزلته علي نبيك محمد - صلي الله عليه و آله - مجملا ، و الهمته علم عجائبه مكملا ، و ورثتنا علمه مفسرا ، وفضلتنا علي من جهل علمه ، و قويتنا عليه لترفعنا فوق من لم يطق حمله .

امام سجاد (ع) : بار خدايا همچنان كه دلها ما را نگاهدارندگان قرآن قرار دادي ، و به رحمت خود بزرگي و برتري آن را به ما شناساندي ، پس بر محمد كه به آن خطبه خواند و ( مردم ) را پند داد ، و بر آل او گنجينه داران ( نگهداران ) آن درود فرست ، و ما را از كساني قرار ده كه اعتراف دارند آن از جانب توست تا در تصديق و باور نمودن آن شك و دو دلي به ما روي نياورد ، و لغزشي ما را از راه راستش بازنداشته و جدا نسازد

اللهم فكما جعلت قلوبنا له حملة ، و عرفتنا برحمتك شرفه و فضله ، فصل علي محمد الخطيب به ، و علي آله الخزان له ، و اجعلنا ممن يعترف بأنه من عندك حتي لا يعارضنا الشك في تصديقه ، و لا يختلجنا الزيغ عن قصد طريقه .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و ما را از كساني قرار ده كه به ريسمان ( يا عهد و پيمان ) قرآن چنگ مي زنند ، و از چيزهايي كه مانند يكديگرند و به هم اشتباه مي شوند ( كه حق در آنها از باطل شناخته نگردد ) به پناهگاه محكم و استوارش پناه مي برند ، و در سايه بال ( حمايت و نگهداري ) آن آرام گيرند ، و به روشني بامدادش راه مي يابند ، چنان كه به روشني صبح چيزهاي پوشيده به تاريكي شب آشكار مي شود همچنين از راهنمايي قرآن به حقايق پنهان شده در تاريكي جهل و ناداني دست مي يابند ) و به درخشيدن روشنايي آن اقتدار مي كنند ( از احكام و دستورهاي آن پيروي مي نمايند ) و از چراغ آن چراغ مي افروزند ( به وسيله آن به حقايق و علوم پي مي برند ) و هدايت و رستگاري را در غير آن ( به گمان اين كه حق و درست آن است ) نمي طلبند ( زيرا طلب هدايت در غير قرآن كفر و گمراهي است ، رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرموده : كسي كه هدايت را در غير قرآن بطلبد خداوند او را گمراه گرداند )

اللهم صل علي محمد و آله ، و اجعلنا ممن يعتصم بحبله ، و يأوي من المتشابهات الي حرز معقله ، و يسكن في ظل جناحه ، و يهتدي بضوء صباحه ، و يقتدي بتبلج اسفاره ، و يستصبح بمصباحه ، و لا يلتمس الهدي في غيره .

امام سجاد (ع) : بار خدايا و همچنان كه به وسيله قرآن ( كه بزرگترين معجزات است ) محمد - صلي الله عليه و آله - را براي دلالت و راهنمايي بر ( شناسايي و بي همتايي ) خويش نشانه برپا داشتي ، و به آل او ( اوصياء آن حضرت ) راههاي رضا و خشنودي به سوي خود را آشكار ساختي ، پس بر محمد و آل او درود فرست ، و قرآن را براي ما دستاويز رسيدن به گرامي ترين منزلهاي ارجمند قرار ده ، و نردباني كه براي رسيدن به جايگاه سلامت و بي گزند ( بهشت ) بر آن بالا رويم ، و سببي كه به آن رهايي ( از عذاب كيفر ) در عرصه و فراخي قيامت را پاداش يابيم ، و وسيله اي كه به آن بر نعمت فراوان سراي اقامت و ماندن ( بهشت ) درآييم

اللهم و كما نصبت به محمدا علما للدلالة عليك ، و انهجت باله سبل الرضا اليك ، فصل علي محمد و آله ، و اجعل القرآن وسيلة لنا الي اشرف منازل الكرامة ، و سلما نعرج فيه الي محل السلامة ، و سببا نجزي به النجاة في عرصة القيمة ، و ذريعة نقدم بها علي نعيم دار المقامة .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و به وسيله قرآن بار سنگين گناهان را از ما بيانداز ، و خوهاي نيكوي نيكوكاران را به ما ببخش ، و ما را پيرو نشانه ها ( راهها ) ي كساني بگردان كه در ساعات شب و بامداد و شام قرآن را براي تو به پا داشتند ( در خواندن و عمل به آن كوشش مي نمودند ) تا به سبب پاك كردن ( رفتار طبق اوامر و نواهي و ساير دستورهاي ) آن ما را از هر چركي ( گناهان ) پاك نمايي ( بيامرزي ) و پيرو نشانه هاي كساني گرداني كه به روشنايي ( راهنمايي ) قرآن روشني ( راه رستگاري ) جستند ، و آرزو ( ي طول عمر و جمع مال و مانند آن ) آنها را از كار ( بندگي ) بازنداشته كه به فريبها ( جور و واجورها ) ي فريبش آنان را فراگرفته تباه ( بدبخت ) گرداند

اللهم صل علي محمد و آله ، و احطط بالقرآن عنا ثقل الاوزار ، و هب لنا حسن شمائل الابرار ، واقف بنا اثار الذين قاموا لك به اناء الليل و اطراف النهار حتي تطهرنا من كل دنس بتطهيره ، و تقفو بنا آثار الذين استضاؤا بنوره ، و لم يلههم الامل عن العمل فيقطعهم بخدع غروره .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و قرآن را براي ما در تاريكيهاي شب ( كه در آن وحشت و ترس پيش آيد ) مونس و آشنا ، و از تباهكاريهاي شيطان ( برانگيختن او انسان را بر آنچه سزاوار نيست ) و از در دل گذراندن انديشه هاي بد حافظ و نگاهدارنده ، و براي گامهاي ما از بردنشان ما را به سوي گناهان ، بازدارنده ، و براي زبانهامان از فرو رفتن در باطل و نادرستي ( دروغ ، بيهوده و بيجا سخن گفتن ) بي آن كه از مرض و بيماري باشد گنگ كننده ، و براي انداممان از بجا آوردن گناهان منع كننده ، و براي تأمل و انديشه در عبرت و پند گرفتن ( از گرفتاران به اعمال و كردار خويش ) كه غفلت و فراموشي ما آن را در هم پيچيده گشاينده گردان تا فهم و دانستن شگفتيها ( علوم و مواعظ و حكم ) و مثلها و داستانهاي منع كننده ( از كناهان ) آن را ، كه كوههاي استوار با سختي آنها از زير بار رفتن آن ناتوانند ، به دلهاي ما برساني ( اشاره به فرمايش خداي تعالي " سوره 59 ، آيه 21 " : لو انزلنا هذا القرآن علي جبل لرايته خاشعا متصدعا من خشية الله و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم يتفكرون يعني اگر اين قرآن را بر كوهي مي فرستاديم مي ديدي كه كوه " با بزرگي و سختي " از ترس خدا فروتن و شكافته و از هم ريخته مي گشت ، و اين مثلها را براي مردم مي زنيم اميدوار باش كه ايشان تفكر و انديشه نمايند " در اين بيان توبيخ و سرزنش است بر سختدلي انسان و فروتني نكردن او هنگام خواندن قرآن و انديشه نكردنش براي آنچه در آن است " )

اللهم صل علي محمد و آله ، و اجعل القرآن لنا في ظلم الليالي مونسا ، و من نزغات الشيطان و خطرات الوساوس حارسا ، و لاقدامنا عن نقلها الي المعاصي حابسا ، و لالسنتنا عن الخوض في الباطل من غير ما آفة مخرسا ، و لجوارحنا عن اقتراف الاثام زاجرا ، و لما طوت الغفلة عنا من تصفح الاعتبار ناشرا ، حتي توصل الي قلوبنا فهم عجائبه ، و زواجر امثاله التي ضعفت الجبال الرواسي علي صلابتها عن احتماله .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و به وسيله قرآن خير و نيكي و آراستگي برون ما را ثابت و پا برجا گردان ، و در دل گذراندن انديشه هاي بد را از سلامتي درونهاي ما بازدار ، و چركي دلهامان ( غفلت ، ناداني ، سختي و مانند آنها ) و علاقه ها و وابستگي گناهانمان را بشوي ( از ميان ببر ) و كارهاي پراكنده شده ما را فراهم آور ، و در جاي صف بستن و به يك رشته درآمدن در پيشگاهت ( روز رستاخيز ) تشنگي ما را در جاهاي بسيار گرم سيراب نما ، و در روز ترس بزرگ ( روز قيامت ) هنگام زنده شدنمان ما را به جامه هاي امان و زنهار ( از آتش دوزخ ) بپوشان

اللهم صل علي محمد و آله ، وادم بالقرآن صلاح ظاهرنا ، و احجب به خطرات الوساوس عن صحة ضمائرنا ، و اغسل به درن قلوبنا و علائق اوزارنا ، و اجمع به منتشر امورنا ، و ارو به في موقف العرض عليك ظما هواجرنا ، و اكسنا به حلل الامان يوم الفزع الاكبر في نشورنا .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و به وسيله قرآن فقر و بي چيزي ما را به نداشتن احتياج و نيازمندي اصلاح فرما ، و گشايش زندگاني و بسياري فراخي روزيها را به سوي ما روان گردان ، و ما را از خوهاي نكوهيده و اخلاق پست دور نما ، و از دره گود كفر و چيزهايي كه نفاق و دورويي را پيش آورد نگاهدار ، تا در روز رستاخيز قرآن ما را به سوي خشنودي و بهشت تو كشاننده ، و در دنيا از خشم ( دوري رحمت ) تو و تجاوز و گذشتن از احكام تو بازدارنده ، و براي آنچه در حكم توست به حلال دانستن حلال آن و حرام شمردن حرام آن گواهي دهنده باشد

اللهم صل علي محمد و آله ، و اجبر بالقرآن خلتنا من عدم الاملاق ، و سق الينا به رغد العيش و خصب سعة الارزاق ، و جنبنا به الضرائب المذمومة و مداني الاخلاق ، و اعصمنا به من هوة الكفر و دواعي النفاق حتي يكون لنا في القيمة الي رضوانك و جنانك قائدا، و لنا في الدنيا عن سخطك و تعدي حدودك ذائدا ، و لما عندك بتحليل حلاله و تحريم حرامه شاهدا .