تبیان، دستیار زندگی

امام سجاد (ع) : بار خدايا من را بر رنج توانايي و بر گرفتاري شكيبايي و بر درويشي قدرت نمي باشد ، پس روزيم را از من مگير ، و من را به خلق خويش وامگذار ، بلكه به تنهايي ( بي واسطه ) خواسته ام را برآور ، و خود كارگزار من باش

اللهم لا طاقة لي بالجهد ، و لا صبر لي علي البلاء و لا قوة لي علي الفقر ، فلا تحظر علي رزقي ، و لا تكلني الي خلقك ، بل تفرد بحاجتي ، و تول كفايتي .

امام علی (ع) : ستايش بيش از استحقاق تملق است و کمتر از استحقاق درماندگی است يا حسد .

347 - وقال [ع ] : الثناء باکثر من الاستحقاق ملق ، و التقصير عن الاستحقاق عی او حسد

امام علی (ع) : سخت ترين گناهان آن است که صاحبش آنرا کوچک بشمرد .

348 - وقال [ع ] : اشد الذنوب ما استهان به صاحبه

امام سجاد (ع) : و به سوي من روآور ( من را مشمول رحمت گردان ) و در همه كارهايم نظر داشته باش ، زيرا اگر من را به خود واگذاري از ( انجام ) آن كارها ناتوان گردم ، و آنچه مصلحت من در آن است انجام ندهم ، و اگر من را به خلق خويش واگذاري با روي گرفته و درهم به من نگرند ، و اگر من را به ناچار به خويشانم واگذاري نوميدم گردانند ، و اگر ببخشند كم و ناگوار بخشند ، و بر من منت فراوان نهند ، و نكوهش بسيار نمايند

و انظر الي و انظر لي في جميع اموري ، فإنك إن وكلتني الي نفسي عجزت عنها و لم اقم ما فيه مصلحتها ، و إن وكلتني الي خلقك تجهموني ، و إن الجاتني الي قرابتي حرموني ، و إن اعطوا اعطوا قليلا نكدا ، و منوا علي طويلا ، و ذموا كثيرا .

امام سجاد (ع) : پس به احسان و بخشش خود ، خدايا ، بي نيازم گردان ، و به بزرگي خويش بلند مرتبه ام فرما ، و به توانگريت دستم را بگشا ، و به آنچه ( خير و نيكي دنيا آخرت ) نزد توست ( از ديگران ) بي نيازم نما

فبفضلك ، اللهم ، فاغنني ، و بعظمتك فانعشني ، و بسعتك فابسط يدي ، و بما عندك فاكفني .

امام علی (ع) : [1] هر کس به عيب خود بنگرد او را از عيبجوئی ديگران بازمي دارد[2] و هر کس به آنچه خدا روزيش داده راضی شود بر آنچه از دست داده اندوهناک نشود و آن کس که تيغ ستم برکشد با آن کشته مي شود [3] و کسیکه بی مقدمه به سراغ کارهایسخت برود هلاک مي گردد و هر کس خود را در گردابهای خطرناک بيفکند غرق مي شود [4] و هر کس در موارد سوءظن گام بگذارد متهم مي گردد و آن کس که زياد سخن مي گويد زياد اشتباه مي کند [5] و آن کس که زياد اشتباه کند حيايش کم مي شود و کسیکه حيايش کم شد پارسائيش نقصان مي گيرد و کسیکه پارسائيش نقصان گيرد قلبش مي ميرد [6] و کسیکه قلبش بميرد داخل دوزخ مي شود و آن کس که به عيوب مردم بنگرد و آن را بد شمرد [7] ولی برای خويش آن را خوب بداند احمق واقعی است و قناعت سرمايه ای است فنا ناپذير [8] و کسیکه فراوان ياد مرگ کند به اندکی از دنيا راضی مي شود [10] و هر کس بداند گفتارش جزء اعمال او محسوب مي شود سخن کم مي گويد مگر در آنجا که مربوط به اوست

349 - [1] وقال [ع ] : من نظر فی عيب نفسه اشتغل عن عيب غيره ، [2] و من رضی برزق الله لم يحزن علی ما فاته ، و من سل سيف البغی قتل به ، [3] و من کابد الامور عطب ، و من اقتحم اللجج غرق ، [4] و من دخل مداخل السوء اتهم و من کثر کلامه کثر خطوه ، [5] و من کثر خطؤه قل حياؤه ، و من قل حياؤه قل ورعه ، و من قل ورعه مات قلبه ، [6] و من مات قلبه دخل النار و من نظر فی عيوب الناس ، فانکرها ، [7] ثم رضيها لنفسه ، فذلک الاحمق بعينه القناعه مال لا ينفد [8] و من اکثر من ذکر الموت رضی من الدنيا باليسير ، [9] و من علم ان کلامه من علمه قل کلامه الا فيما يعنيه

امام علی (ع) : مردان ستمگر سه نشانه دارند : با نافرمانی به مافوق خود ستم مي کنند و با قهر و غلبه به زيردستان خويش ظلم روا مي دارند و پشتيبان ستمگرانند

350 - و قال [ع ] : للظالم من الرجال ثلاث علامات : يظلم من فوقه بالمعصيه ، و من دونه بالغلبه ، و يظاهر القوم الظلمه

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را از رشك بردن ( بر ديگري ) رهايي ده ، و از گناهان بازم دار ، و از حرامها ( نارواهايي كه در شرع نهي شده ) پرهيزكارم فرما ، و بر نافرمانيها دليرم مگردان ، و ميل و خواهش من را به نزد خود گردان و رضا و خشنوديم را در آنچه از جانب تو به من مي رسد قرار ده ، و براي من در آنچه روزيم كرده اي و آنچه عطا فرمودي و آنچه احسان نموده اي بيافزا ، و من را در هر حال ( از هلاك و تباهي و نقصان در دين و بدن ) محفوظ و نگاهداشته و پنهان شده ( كه جز تو كسي بر بديهايم آگاه نگردد ) و باز داشته و پناه داده و زينهار شده قرار ده

اللهم صل علي محمد و آله ، و خلصني من الحسد ، و احصرني عن الذنوب ، و ورعني عن المحارم ، و لا تجرئني علي المعاصي ، و اجعل هواي عندك ، و رضاي فيما يرد علي منك ، و بارك لي فيما رزقتني و فيما خولتني و فيما انعمت به علي ، و اجعلني في كل حالاتي محفوظا مكلوء مستورا ممنوعا معاذا مجارا .

امام سجاد (ع) : بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را به انجام آنچه كه در جهتي از جهات براي خود يا براي آفريده اي از آفريدگانت بر من لازم و واجب گردانيده اي توفيق ده اگر چه بدنم از بجا آوردنش ناتوان و نيرويم از آن سستي ورزد ، و تواناييم به آن نرسد ، و دارايي و سرمايه ام گنجايش آن را نداشته باشد ، خواه آن را به ياد داشته يا فراموش كرده باشم

اللهم صل علي محمد و آله ، و اقض عني كل ما الزمتنيه و فرضته علي لك في وجه من وجوه طاعتك أو لخلق من خلقك و إن ضعف عن ذلك بدني ، و وهنت عنه قوتي ، و لم تنله مقدرتي ، و لم يسعه مالي و لا ذات يدي ، ذكرته أو نسيته .

امام علی (ع) : چون سختيها به آخرين درجه شدت برسد فرج نزديک است و در آن هنگام که حلقه های بلا تنگ شود نوبت راحتی و آسايش فرامي رسد

351 - وقال [ع ] : عند تناهی الشده تکون الفرجه ، و عند تضايق حلق البلاء يکون الرخاء