تبیان، دستیار زندگی

به نام خالق مخلوقات

با سلام وصلوات بر محمد و ال محمد(ص)

انشاالله این تایپیک منبعی باشد برای

خاطرات و تاریخ زندگی پربار

علما

البت سخنانشان را این جا نیمگذاریم آن را در "جرعه ای از سخن بزرگان دین"

میگذاریم

و معرفی کتابشان را در " خواندن این کتاب ها توصیه میشود"

ه شهید ثانی


زندگی نامه
زیدالدین بن علی معروف به شهید ثانی در سال 911 هجری قمری در یک خانواده سرشناس که همه اهل علم و دانش و دین بوده، فقها و علمائی، تحویل جامعه اسلامی داده بودند در جبع یکی از توابع جبل عامل دیده به جهان گشود، خانواده وی تا جائی مهد علم و دانش بوده که جد ششم وی شاگرد علا مه حـلـى بـوده و به سلسله الذهب مشهور گشته بودند ولی در میان همه ستارگان علمی و فقهی این خاندان، شهید ثانی درخششی ویژه‌ای از خود به یادگار گذاشت. ایشان در تربیت علمی فرزندانش چنان دقیق عمل نموده که یکی از آنها صاحب کتاب معالم و شده، تحویل جامعه اسلامی داده است.
. .

تحصیلات
ایشان قرآن و ادبیات و فقه را که در طول آن از شرایع محقق حلی و لمعه شهید اول نیز مطالعتی بدست آورد، را در نزد پدرش آموخته، پس از فوت پدرش در 14 سالگی، در طی مسافرتی هشت ساله به شعر میس تحت شاگردی شیخ عبدالعالی، مبادرت به تحصیل فقه استدلالی نموده، سپس در منطقه کرک نوح، نزد مولف محجة البیضاء، اصول عقائد و فقه گذراند. در دمشق تخصصهای طب و هیئت و حکمت اشراقی را ضمیمه علم و دانش خود نموده و در سفر دوباره‌ای که به این سرزمین داشته به قرائت اخبار و احادیث روی آورده، در سال 953 پس از مراجعت به وطن از عراق در مدرسه بعلبک به تدریس فقه در مذاهب مختلفه اسلام همت گماشته است. البته ایشان علاوه بر سفرهای فوق، سفرهایی نیز به مصر، حجاز، عتبات عالیات، بیت المقدس، حلب، قسطنطنیه، که مجموعا شانزده سفر می‌باشد به عمل آورده.

درجه علمی
طبق نظر اساتید فن، ایشان در مهد علم و دانش متولد گشته، در سایه آموزشهای علمی پدر و شوهر عمه و تلاش و جدییتهای خودش در اثر هوش و استعداد سرشاری که داشته به درجه اجتهاد رسیده و در علوم اسلامی صاحب نظر گردید. تا جائیکه وقتی می‌دید استاد، مطلب تازه‌ای برایش ندارد پای درس استاد دیگری می‌رفته، بر همین اساس است که مدت زیادی در پیش یک استاد توقف نمی‌کرد، بدین سبب نظرات علمای معاصر خود را بیواسطه و مستقیم بدست می‌آورده از محضر اساتید زیادی اعم از شیعه و سنی بهره‌ها برده، تا جائیکه اجازه روایتی از بیست و پنج علمای شیعه و سنی را کسب نموده است.

شاگردان
ایشان علاوه استادان برجسته و مشهوری که از آنها کسب فیض و علم بوده شاگردان مشهوری نیز تربیت کرده که هر یک مانند ستاره درخشانی در آسمان دنیای اسلام نورافشانی کرده‌اند، مانند سیدنورالدین موسوی عاملی جبعی، صاحب مدارک یعنی سید علی حسینی عاملی جبعی، صاحب معالم یعنی شیخ حسین عالمی حارثی همدانی، شیخ ابوالقاسم عاملی، پدر شیخ بهائی، عموی شیخ بهائی و دیگران ..

تالیفات
از ایشان علاوه بر شاگردانی که تربیت نموده، حدود هفتاد و نه کتاب و رساله نیز ضبط گردیده که بر حسب ترتیب موضوعى اشاره می‌کنیم، لازم به ذکر است که لحاظ تاریخی کتاب «روض الجنان» اولین تالیف وی و کتاب «الروضة البهیه» ازلحاظ تاریخ پایان تألـیـفات وی مى‌یابد.
الف ـ کتب و رسالات فقهى
1 ـ روض الـجـنـان فى شرح ارشاد الاذهان.
2 ـ مـسـالک الافهام فى شرح شرایع الاسلام.
3 ـ الفوائد العملیة فى شرح النفلیة .
4 ـ المقاصد العلیة فى شرح الالفیة.
5 ـ نتایج الافکار فى حکم المقیمین فى الاسفار.
6 ـ رسالة فى ارث الزوجة من العقار.
7 ـ رسالة فى احکام الحیوة.
8 ـ رسالة فى وجوب صلوة الجمعه .
9 ـ رسالة فى الحث على صلوة الجمعه .
10 ـ رسالة فى تحریم طلاق الحائض الحامل المدخول بها, الحاضر زوجها.
11 ـ رسالة فى حکم طلاق الحائض الغائب عنها زوجها.
12 ـ رسالة فى تحقیق النیة .
13 ـ مناسک الحج الکبیر.
14 ـ مناسک الحج الصغیر.
15 ـ رسالة فى عدم جواز تقلید المیت .
16 ـ الفتاوى المختصره , غالبا در مسائل مربوط به عبادات است .
17 ـ رسالة فى انفعال ما البئر.
18 ـ رسالة فیما اذا احدث المجنب حدثا صغیرا فى اثنا الغسل .
19 ـ رسالة فیما اذا تیقن الحدث و الطهارة و شک فى السابق منهما.
20 ـ المسائل النجفیه .
21 ـ مسائل جبل عامل .
22 ـ رسالة فى عدم قبول الصلوة الا بالولایة .
23 ـ الـرسـالـة الاسـطنبولیة فى الواجبات العینیه .
24 ـ الـروضـة الـبـهیة فى شرح اللمعة الدمشقیه .
25 ـ حاشیة المختصر النافع .
26 ـ حاشیه ارشاد الاذهان .
27 ـ حاشیه قواعد الاحکام .
28 ـ حاشیه شرایع الاسلام .
کتب درایه
29 ـ الـبـدایة فى علم الدرایة.
30 ـ شرح البدایة فى علم الدرایة .
کتب اصول فقه
31 ـ تـمـهید القواعد الاصولیه لتفریع الاحکام الشرعیه .
کتب مربوط به حدیث
32 ـ غنیة القاصدین فى اصطلاحات المحدثین .
33 ـ شرح حدیث (الدنیا مزرعة الاخرة ).
34 ـ کتاب فى الاحادیث .
کتب ادعیه
35 ـ رسالة فى الادعیه .
36 ـ رسالة فى آداب الجمعه .
کلام
37 ـ حقائق الایمان یا تحقیق الاسلام و الایمان .
تفسیر
38 ـ رسالة فى شرح بسمله .
نحو
39 ـ منظومة فى النحو.
40 ـ شرح المنظومة فى النحو.
اخلاق و عرفان دینى
41 ـ منار القاصدین فى اسرار معالم الدین .
42 ـ منیة المرید فى آداب المفید و المستفید.
43 ـ مـسـکـن الـفؤاد عند فقد الاحبة و الاولاد .
44 ـ تلخیص مسکن الفؤاد.
45 ـ کشف الریبة عن احکام الغیبة .
46 ـ التنبیهات العلیه على وظائف الصلوة الغیبیة

بانو مجتهده امین

    بانو مجتهده امین بانوئی بود كه در علم و معرفت سر آمد زنان روزگار خود شد یكی از علمای اصفهان میگوید:روزی به منزل بانو امین رفتم بانو گفت ((قبل از این كه شما بیائید به من حالتی دست داد  كه تمام در ختان و گل و گیاه منزل را در حالت سجده دیدم ))


                                                                                                         ((((از كلام آن بانو)))))

((((  تا {با}  خودیت و استقلال در خود می نگری به حق آشنا نشوی و تا از خود فانی نگردی به او باقی نباشی و تا هرچه داری از دست ندهی به حریم قدس پی نبری)))

محقق حلی ، آفتاب درخشان فضلا

مقام علمی

مرحوم محقق ازهمان كودكی به تحصیل مقدمات علوم زمان خود پرداخت، همچنین علم هیأت و ریاضیات و منطق و كلام را نیز آموخت. سپس فقه و اصول را نیز نزد پدر و دیگر اساتید بزرگش فراگرفت.

شیخ نجم الدین حلی از اساتید بسیار مبرزی کسب فیض نموده است که برخی از آنها عبارتند از: پدرش شمس الدین حسن حلی، ابن زهره، ابوحامد نجم الاسلام محمد حلبی، ابن نما، محمد بن جعفر حلی، شیخ الشرف شمس الدین ابوعلی فخار بن معد موسوی، سید مجد الدین علی بن حسن عریضی، تاج الدین حسن بن علی بن دربی و دیگر بزرگان.

اما شاگردان این مرد بزرگ را برخی تا چهارصد نفر شمرده‏اند که بسیاری از آنها از علمای بزرگ قرن هفتم به‏شمار می‏روند، که در اینجا به نام برخی از این بزرگان اشاره خواهیم داشت: علامه حلی، ابن داود حلی، ابن ربیب آدمی، سید غیاث الدین عبدالكریم بن احمد بن طاوس، سید جلال الدین مجد بن علی بن طاوس، جلال الدین مجد بن الشیخ الامام ملك الادبا، شیخ صفی الدین عبدالعزیز بن سرایای حلی، عزالدین حسن ابی طالب یوسفی، جمال الدین ابوجعفر محمد بن علی كاشی، مختصر الدین محمد حلی پسر علامه حلی، رضی الدین علی بن یوسف حلی برادر علامه حلی، شیخ جلال الدین محمد بن شمس الدین محمد كوفی و بسیاری از بزرگان دیگر.

مرحوم محقق دارای تألیفات نابی است که در علوم مختلف نگاشته است در اینجا به توضیح مختصری راجع به برخی از نوشته‏های این عالم محقق اشاره خواهیم کرد:

المسلک فی اصول الدین در باب اعتقادات، النکهة فی المنطق در علم منطق، سلسله قصیده‏ها در باب ادبیات، المسائل العزیة و المسائل المصریة در باب پاسخ به سوالات، المعارج فی اصول الفقه و نهج الوصول الی علم الاصول در علم اصول فقه.

اما در علم فقه: شرح نکت النهایة شیخ طوسی و النافع فی مختصر الشرایع و مختصر مراسم سالار و  رسالة فی القبلة و المعتبر و  شرایع الاسلام فی معرفة الحلال و الحرام که این کتاب معروف‏ترین اثری است که از محقق به یادگار مانده است که با الفاظی کم و عباراتی شیوا و سبکی روان در فقه نگاشته شده است.

کلام دیگران

عـلامـه حـلـى در درباره استاد و دایی بزرگوارش مرحوم محقق حلی  این‏گونه نوشته است: "این مرد بزرگ، فقیه‏ترین مردم روزگار خویش بوده است. او رئیس علما و فقیه حكما، آفتاب درخشان فضلا، ماه شب چهارده عرفا بود."

علامه نورى نیز این‏گونه محقق را معرفی می‏کند: "كـشـف كننده حقایق شریعت با ظریف‏ترین نكته‏هایى كه تاكنون هیچ انس و جنى با آنها انس و آشنایى نداشته است ... او وارث علوم پیشوایان معصوم و حجتهاى حق بر جهانیان مى‏باشد او برافرازنده پرچم تحقیق بر جهانیان مى‏باشد، وقتى محقق گفته شد، هدف تـنـهـا اوسـت... انگشت قلم، عاجز از بازشماری اوصاف اوست او كتاب شرایع الاسلام دارد كه به مثابه قرآن فقه است كتاب معروف النافع، المعتبر، و دیگر المعارج در اصول فقه دارد."

ابن داود تقی الدین حلی شاگرد محقق نیز آورده است: "محقق حلی یكتای عصر خویش و گویاترین اهل زمان و منطقی‏ترین آنان، فردی كه حضور ذهن سریع داشت."

مرحوم تستری در قاموس الرجال نیز می‏نویسد: "او نخستین کسی است که کتابهای فقهی را به روش و ترتیب متأخرین در آورد. او در کتاب شرایعش نخبه آنچه در کتاب نهایه شیخ طوسی آمده گردآوری کرده است."

وفات

سرانجام محقق حلی پس از حدود هفتاد و پنج سال زندگی بابرکت در سیزده جمادی الثانی سال 676 هجری قمری در شهر حله بر اثر سقوط از بام خانه مسکونی‏اش از دنیا رفت و در همان شهر به خاک سپرده شد.


ابنا.

منابع
روضات الجنات، سید محمدباقر خوانساری، قم، اسماعیلیان.

ریحانة الادب، محمدعلی مدرس تبریزی، تهران، شفق.

ریاض العلماء، عبدالله افندی، مشهد، آستان قدس.