تبیان، دستیار زندگی

امام علی (ع) : ايمانتان را به صدقه حفظ کنيد و اموالتان را با زکات نگهداريد و امواج بلاء را با دعا دور سازيد .

146 - و قال [ع ] : سوسوا ايمانکم بالصدقه ، و حصنوا اموالکم بالزکاه و ادفعوا امواج البلاء بالدعاء  

امام علی (ع) : [11] از سخنان امام [ ع ] به کميل ابن زياد نخعی،کميل ابن زياد گفت :اميرمؤمنان علي ابن ابيطالب [ ع ] دست مرا گرفت و مرا به سوی قبرستان کوفه برد هنگامی که به صحرا رسيديم آه پر دردی کشيد و فرمود : [13] ای کميل ابن زياد اين دلها همانند ظرفها است که بهترين آنها ظرفی است که حفظ و نگهداريش بيشتر باشد [14] بنابراين آنچه را برای تو مي گويم از من حفظ کن : [1] مردم سه گروهند : اول علمای الهی دوم دانش طلبانی که در راه نجات دنبال تحصيل علمند [2] و سوم احمقان بي سر و پا که دنبال هر صدائی مي دوند و با هر بادی حرکت مي کنند [3] همانها که با نور علم روشن نشده اند و به ستون محکمی پناه نبرده اند . ایکميل علم بهتر از مال است [4] علم تو را پاسداری مي کند ولی تو بايد مال را حفظ کنی[5] مال با انفاق کم مي شود ولی علم با انفاق افزون مي گردد [6] دست پروردگان مال به مجرد زوال مال از بين مي روند [ ولی شاگردان علم پايدارند ] . [7] ای کميل ابن زياد شناخت علم آئينی است که با آن جزا داده مي شود به وسيله آن انسان در دوران حيات اطاعت فرمان خدا مي کند . [8] و بعد از وفات نام نيک از او مي ماند و علم حاکم است و مال محکوم . [9] ای کميل ثروت اندوزان مرده اند . در حاليکه ظاهرا در صف زندگانند ولی دانشمندان تا دنيا برقرار است زنده اند [10] خود آنها از ميان مردم بيرون رفته اند . ولیچهره آنان در آئينه دلها نقش شده است . [11] [ بدان ] در اينجا علم فراوانی است . [ با دستش اشاره به سينه مبارکش کرد ] اگر افراد لايقی مي يافتم . به آنها تعليم مي دادم . [12] آری تنها کسی را مي يابم که زود درک مي کند ولی[ از نظر تقوا ] قابل اطمينان نيست دين را وسيله دنيا قرار مي دهد [13] و از نعمت خدا بر ضد بندگانش استفاده مي کند و از دلائل الهی بر ضد اولياء حق کمک مي گيرد . يا کسیکه مطيع حاملان حق است [14] اما بصيرتی ندارد با نخستين شبهه و ايراد شک در دل او پيدا مي شود[15] بدان نه اين بدرد مي خورد و نه آن . يا کسیکه اسير لذت است [16] و در چنگال شهوات گرفتار است . و يا کسیکه حريص به جمع و ذخيره مال است . [1] اينها از رهبران دين نيستند و شبيه ترين موجودات به آنها چهارپايان هستند که برایچرا رها شده اند [2] آریاين چنين علم با مرگ حاملانش مي ميرد [ چون افرادیرا که لايق آن باشند نمي يابند که به آن تعليم دهند ] . [3] ولی آری هرگز روی زمين خالی نمي شود . از کسیکه به حجت الهی قيام کند خواه ظاهر باشد و آشکار [4] و يا ترسان و پنهان تا دلائل الهی و نشانه های روشن او باطل نگردد ولی آنها چند نفرند و کجاهستند ؟ [5] به خدا سوگند آنها تعدادشان کم و قدر و مقامشان نزد خدا بسيار است . [6] خداوند به واسطه آنها حجتها و دلائلش را حفظ مي کند تا به افرادی که نظير آنها هستند بسپارند و بذر آن را در قلب افرادی شبيه خود بيفشانند .[7] علم و دانش با حقيقت و بصيرت به آنها روی آورده و روح يقين را لمس کرده اند [8] و آنچه دنيا پرستان هوس باز مشکل مي شمرند بر آنها آسان است . آنها به آنچه جاهلان از آن وحشت دارند انس گرفته اند [9] در دنيا با بدنهائی زندگی میکنند که ارواحشان به جهان بالا پيوند دارد [10] آنها خلفای الهی در زمينند و دعوت کنندگان به دين خدا . [11] آه آه چقدر اشتياق ديدار آنها را دارم . ای کميل [ همين قدر کافی است ] هر وقت مي خواهی بازگرد .

147 - و من کلام له عليه السلام [11] لکميل بن زياد النخعی [12] قال کميل بن زياد : اخذ بيدی امير المؤمنين علی بن ابی طالب [ع ] ، فاخرجنی الی الجبان فلمااصحر، تنفس الصعداء ، ثم قال : [13] يا کميل بن زياد ، ان هذه القلوب اوعيه ، فخيرها اوعاها ، [14] فاحفظ عنی ما اقول لک : [1] الناس ثلاثه : فعالم ربانی ، و متعلم علی سبيل نجاه ، [2] و همج رعاع اتباع کل ناعق ، يميلون مع کل ريح ، [3] لم يستضيئوا بنور العلم و لم يلجؤوا الی رکن وثيق [4] يا کميل ، العلم خير من المال ، العلم يحرسک وانت تحرس المال [5] و المال تنقصه النفقه ، و العلم يزکو علی الانفاق ، [6] و صنيع المال يزول بزواله [7] يا کميل بن زياد ، معرفه العلم دين يدان به ، به يکسب الانسان الطاعه فی حياته ، [8] و جميل الاحدوثه بعد وفاته و العلم حاکم ، و المال محکوم عليه [9] يا کميل ، هلک خزان الاموال وهم احياء ، و العلماء باقون ما بقی الدهر : [10] اعيانهم مفقوده ، و امثالهم فی القلوب موجوده [11] ها ان ها هنا لعلما جما [ و اشار بيده الی صدره ] لو اصبت له حمله [12] بلی اصبت لقنا غير مامون عليه ، مستعملا آله الدين للدنيا ، [13] و مستظهرا بنعم الله علی عباده ، و بحججه علی اوليائه ، او منقادا لحمله الحق ، [14] لا بصيره له فی احنائه ، ينقدح الشک فی قلبه لاول عارض من شبهه [15] الا لا ذا و لا ذاک او منهوما باللذه ، [16] سلس القياد للشهوه ، او مغرما بالجمع و الادخار [1] ليسا من رعاه الدين فی شی ء ، اقرب شی ء شبها بهما الانعام السائمه [2] کذلک يموت العلم بموت حامليه [3] اللهم بلی لا تخلو الارض من لله بحجه اما ظاهرا ، [4] و اما خائفا مغمورا ، لئلا تبطل حجج الله و بيناته و کم ذا و اين اولئک ? [5] اولئک و الله الاقلون عددا و الاعظمون عند الله قدرا [6] يحفظ الله بهم حججه و بيناته ، حتی يودعوها نظراءهم و يزرعوها فی قلب اشباههم [7] هجم بهم العلم علی حقيقه البصيره ، و باشروا روح اليقين ، [8] و استلانوا ما استعوره المترفون ، و انسوا بما استوحش منه الجاهلون ، [9] و صحبوا الدنيا بابدان ارواحها معلقه بالمحل الاعلی [10] اولئک خلفاء الله فی ارضه ، و الدعاه الی دينه [11] آه آه شوقا الی رويتهم انصرف يا کميل اذا شئت    

امام حسین (ع) :

امام صادق (ع) : كسي كه مؤمني را از گرفتاري نجات دهد ، خدا او را از گرفتاريهاي آخرت نجات بخشد و از گورش با دل خنك شده و مسرور درآيد .

من نفس عن مؤمن كربة نفس الله عنه كرب الاخرة و خرج من قبره و هو ثلج الفؤاد .

امام سجاد (ع) : پس براي آنچه به من رسانده اي برگرداننده و براي آنچه متوجه ساخته اي دفع كننده و براي آنچه بسته اي گشاينده و براي آنچه گشوده اي بستنده و براي آنچه دشوار كرده اي آسان كننده و براي آن كه خوار كرده اي ياري دهنده اي نمي باشد ( در قرآن كريم " سوره 10 ، آيه 107 " فرمايد : وان يمسسك الله بضر فلا كاشف له الا هو وان يردك بخير فلا راد لفضله يعني و اگر خدا ضرر و زياني به تو رساند جز او كسي نتواند آن را دفع كند ، و اگر خير و نيكي براي تو خواهد فضل و احسان او را جلوگيري نيست . و " سوره 3 ، آيه 160 " فرمايد : ان ينصركم الله فلا غالب لكم وان يخذلكم فمن ذا الذي ينصركم من بعده يعني اگر شما را خدا ياري كند كسي بر شما غلبه و تسلط نيابد ، و اگر خوارتان گرداند كيست كه بعد از او " بتواند " شما را ياري كند ؟ )

فلا مصدر لما اوردت ، و لا صارف لما وجهت ، و لا فاتح لما اغلقت ، و لا مغلق لما فتحت ، و لا ميسر لما عسرت ، و لا ناصر لمن خذلت .

امام سجاد (ع) : پس بر محمد و آل او درود فرست ، و اي پروردگار در آسايش را به فضل خود به روي من باز كن ، و تسلط غم و اندوه را به قوت و توانايي خود شكست ده ( از بين ببر ) و به من در آنچه شكوه دارم حسن نظر داشته باش و در آنچه درخواست نمودم شيريني بخشش ( خود ) را به من بچشان ، و از جانب خويش رحمت و گشايش بي رنج به من ببخش ، و از نزد خود به زودي رهايي يافتن ( از گرفتاريها) را براي من قرار ده

فصل علي محمد و اله ، و افتح لي يا رب باب الفرج بطولك ، و اكسر عني سلطان الهم بحولك ، و انلني حسن النظر فيما شكوت ، و اذقني حلاوة الصنع فيما سألت ، و هب لي من لدنك رحمة و فرجا هنيئا ، و اجعل لي من عندك مخرجا وحيا .

امام صادق (ع) : هركس گرفتاري مؤمني را كه در سختي افتاده رفع كند خدا حوائج دنيا و آخرتش را آسان كند .

أيما مؤمن نفس عن مؤمن كربة و هو معسر يسر الله له حوائجه في الدنيا و الاخرة .

امام حسین (ع) : براي پيران زشت تر از آن نيست كه هوسراني كنند .

ألفسق في الشيخ قبيح .

امام علی (ع) : انسان زير زبان خود پنهان است [ تا سخن نگفته باشد عيب و هنرش نهفته باشد ]

148 - وقال [ع ] : المرء مخبوء تحت لسانه    

پیامبر اکرم (ص) : از لوازم ايمان اين است كه براي خشنودي كسان ، خدا را خشمگين نسازي و بر نعمتي كه خدا داده كسي را سپاس نگذاري و براي آن چه خدا نداده كسي را مذمت نكني كه روزي به آز حريصان فزوني نگيرد و به تنفر كسان نقصان نپذيرد .

ان من اليقين أن لا ترضي أحدا بسخط الله ولا تحمد احدا علي ما آتاك اللهولا تذم أحدا علي ما لم يؤتك الله ، فان الرزق لا يجره حرص حريص ولا يصرفهكراهة كاره .