تبیان، دستیار زندگی

خداوند سبحان مى فرماید: الا عباد الله المخلصین # اولئك لهم رزق معلوم # فواكه و هم مكرمون# فى جنات النعیم # على سرر متقابلین # یطاف علیهم بكاءس من معین # بیضاء لذة للشاربین # لافیها غول و لا هم عنها ینزفون ؛ مگر بندگان مخلص خدا، كه آنها راست رزقى معین ، از میوه ها و گرامى داشتگانند در بهشت هاى پر نعمت ، بر تخت هایى كه روبه روى هم اند و جامى از چشمه خوشگوار میان شان به گردش در آید، سفید است و نوشندگانش را لذت بخش ، نه عقل از آن تباهى گیرد و نه نوشند مست شود.

در اواخر كتاب كشكول شیخ بهایى است . در حدیث است كه چون پیرى كهنسال توبه كند، ملایك گویند: حال كه حواست به سستى و ناتوانى رسیده و نفست به سردى گراییده (توبه مى كنى )؟!

از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله روایت است كه فرمود: هیچ یك از شما نمیرد جز آن كه به عاقبت خویش علم بیابد و جایگاه خویش را در بهشت یا دوزخ ببیند.

شخصى در حضور وصى از خداوند طلب غفران نموده ، مى گوید: استغفر الله ، امیر مؤ منان در پاسخ مى فرماید: مادرت به عزایت بنشیند! آیا مى دانى كه استغفار چیست ؟ استغفار، مقام والا مرتبگان است . استغفار نامى است كه آن را شش معنا (و شرط) است : اول : پشیمانى بر گذشته . دوم : تصمیم بر آن كه تا ابد گرد گناه نآیى . سوم : آن كه حقوق خلایق را بدانان باز دهى ؛ چنانكه خداوند را ملاقات كنى بدون آن كه حقى بر گردنت باشد. چهارم : آن كه هر عمل واجبى كه ضایع كرده اى قضا و حقش را ادا كنى . پنجم : گوشتى كه از حرام بر بدنت روییده ، با سختى ناراحتى بر گناهانت آب كنى ؛ چنانكه پوستت به استخوان رسد و گوشتى تازه روید. ششم : به بدنت درد عبادت و طاعت رسانى ؛ همچنانكه شیرینى گناه بدان رسانیده اى ؛ پس چون چنین كردى ، حال بگو استغفرالله !

خداوند سبحان مى فرماید: و لله الاسماء الحسنى فادعوه بها ؛ از آن خداست نیكوترین نام ها، بدان نام هایش بخوانید.

امام زین العابدین علیه السلام فرمود: ان الله عزوجل علم اءنه یكون فى آخر الزمان اقوام متعمقون فاءنزل الله تعالى قل هو الله احد، و الآیات من سورة الحدید - الى قوله : و هو علیم بذات الصدور فمن رام و راء ذلك فقد هلك . ⁽³⁰⁹⁾ صدرالمتاءلهین مى گوید: من پیوسته در این آیات تفكر مى كردم تا وقتى این حدیث را دیدم از شوق گریه كردم . امام علیه السلام فرمود: چون خداوند مى دانست كه در آخر زمان مردمى متعمق ، مو شكاف ، دانش پژوه ، فحاص ، بحاث ، پیدا مى شوند براى آنها سوره قل هو الله احد و آیات اول سوره حدید تا علیم بذات الصدور را فرستاد، تا هر فیلسوف متاءله متعمق ، و هر عارف پخته و گردنه ها پیموده و مراحل و منازل سیر كرده ، بخواهد در معرفة الله سخن بگوید و در دریاى بیكران معارف الهى غواصى بنماید، سوره اخلاص و آیات اول سوره حدید آنها را بیان فرموده است ، و میزان قسط همه آراء و عقاید است .

صلوات بر محمد و آل محمد صلى الله علیه و آله و سلم فعلى از افعال ما است و علم و عمل هر دو جوهرند كه گوهر انسان را مى سازند و عین حقیقت و ذات انسان مى شوند و انسان كامل مبراى از امكان ، استعدادى است كه در كمال به فعلیت رسیده است ، هر چند عبد شكور است ، پس ‍ بدان كه صلوات عاید ما مى شود كه از نقص به كمال و از قوه به فعلیت مى رویم نه عابد آنكه خود عارى از قوت است .

ابن خلكان در شرح حال شیخ رییس نقل كرده است كه : هر گاه مساءله اى بر وى دشوار مى شد، وضو مى گرفت و به مسجد جامع مى رفت و نماز مى گزارد و خداى عزوجل را مى خواند كه آن را بر وى آسان گرداند و آن در بسته را به روى او بگشاید.

الهى ! آن كه در نماز، جواب سلام نمى شنود، هنوز نمازگزار نشد. ما را با نمازگزاران بدار!

حواریون عیساى پیامبر به او گفتند: ما با چه كسى همنشینى كنیم ؟ حضرت عیسى علیه السلام فرمود: كسى كه دیدار او شما را به یاد خدا بیاندازد و وقتى به سخن مى آید، حرف او موجب فزونى دانش ما بشود، چیزى به شما یاد بدهد... رفتار و كردار او شما را در كار آخرت ترغیب و تحریص كند.