تبیان، دستیار زندگی

safavygilan62.parsiblog.com/Posts/152/



گله کار:
تزیین و پوشش دیوار و کف اطاق خانه های گیلان چنین نبود که هست، هر خانواده( حتی مستاجر هر اطاق ) در یک روز اسفند ماه حصیرهای خانه را به حیاط می ریخت، زنبیل خاک رس ( خاک بعضی از زمینها رسی بود و چون زیر قیمت نداشت هرکس از هر جا می توانست خاک رس بردارد) در حیاط خانه می ریخت و مقداری آب ( پوست شلتوک) به آن می پاشید و لگد می زد (پا برهنه شبیه درجا زدن سربازان ) تا حالت ارتجاعی پیدا کند. آنگاه لایه ای از گل را با ماله ی چوبی به کف اطاق می کشید که پوشش آن صاف و تمیز شود چون هوای گیلان مرطوب است، «گل کار» در چند ساعت خشک نمی شد و حداقل سالی یک بار در اسفند ماه « گل کار » می کردند تا پستی و بلندی خاک کف اطاق همطراز شود.

عروسه کوله:
از شب چهارشنبه سوری به بعد، در رشت و حومه های شهر، شخصی را که عروس کوله می گفتند لباسهای قشنگ محلی (که دارای زینتهای فراوانی بوده) می پوشاندندو با عده ای از کودکان همراهش به رقص و پایکوبی ودست فشانی می پرداختند، شادی کرده و می گفتند :
« عروس کوله باوردیم جان دله باوردیم »
(یعنی عروس قشنگ و خوب و زیبا آوردیم. عروسی که محبوب و مطلوب دلهاست.) عروس کوله از کارهای نمایشی بسیار جالب و دوست داشتنی محلی برای همه است که نمایشگران آن عبارتند از:
1ـ عروس2ـ پیر بابو 3ـ غول 4ـ دیاره زن ( دایره زنگی

نوروز خوانی در گیلان:
نخستین روزهای اسفند ماه نوروزخوانها به در حالی که خسته هستند، ولی با چهره ی گشاد و روحیه ی بسیار خوب. اینان بیشتر از مناطق رودبار به ویژه( جلگه ی سرسبز گیلان و مناطق کوهستانی دیلم می روند و لهجه ی خاص خود را دارند که این لهجه شباهت بیشتر به لهجه ی مردمان مناطق «شهر خورشید»(خورگام)، دیلمان، امام کجید، شوییل، کلیشم، اشکور بالا و پایین، سیار ستاق دارد که در کوچه ها شنیده می شود. نوروزخوانها سراسر خاک سرزمین گیل و دیلم را زیر پا می گذارند و نیز نیمی از بخش های مناطق کوهستانی و جنگلی استان مازندران را، بخش های عمارلو و تا مناطق کجور را که از لحاظ فرهنگی در یک خطه قرار گرفته اند درمی نوردند.آنها به ترجیع که می رسند، آن را دو نفری تکرار می کنند می خوانند.
در نوروزخوانی، که ترجیعش با باد بهاران آمده آغاز می شود، سطرهایی در ستایش یا نکوهش «صاحبخانه » می سرایند و گاه مقداری پول برنج، چای یا تخم مرغی را که می خواهند در شعر قید می کنند و چنین می خوانند:
«بخوانم  من امام اولین را              شه کشور امیرالمؤمنین را
وصی جانشین یعنی علی را         به یاسین و الف لام و به فیروز    
دهید مژده که آمد عید نوروز           امام دومین هم دسته ی گل
شفاعت می کند او بر سر پل           اما سومین شاه جهان است
بود نامش حسین شاه یگانه و . . . . »
آنها این اشعار را تا امام دوازدهم تکرار می کنند.
«امام دوازدهم مهدیش نام است              تمامی کل عالم را امام است
بدانید حضرت صاحب الزمان است          به یاسین و الف و لام و به فیروز
دهید مژده که آمد عید نوروز                 خدایا صاحبخانه را خوشحال گردان
 جوانان را داماد گردان                       عروسش صاحب اولاد گردان
به یاسین و الف و لام و فیروز             دهید مژده که آمد عید نوروز
هوا سرد است و بگرفته صدایم             که چند تا تخم مرغ باشد دوایم
ایا همشیره ی فرخ لقایم                    بکش زحمت بیار عیدی برایم
جوانب خیر ببینید از دعایم و . . . . »

نوروزخوانها که در گذشته خبردهندگان و پیام آوردن نوروز بودند، امروزه در بسیاری از مناطق روستایی و کوهستانی گیل و دیلم کار خود را ادامه می دهند. نوروزخوانها معمولاً در شب حرکت می کنند و فانوس و چراغی همراه دارند. از فانوس برای دیدن راه و از چماق برای زدن حیواناتی نظیر سگها و شغالها استفاده می کردند و از محله ای به محله ی دیگر و از خانه ای به خانه ی دیگر سر می زدند بنابراین نوروزخوانها در جلوی هر خانه شعرهایی برای خوشامد صاحبخانه می خواندند. مثلاً دعا می کردند پسرهای خانه داماد شوند و روزی سعادت و نیکبختی برای اهل خانه آرزو می کردند که صاحب خانه ها هم هدیه ای مانند تخم مرغ، برنج، شیرینی، پول و . . . به نوروزخوانها می دادند.

کاشت سبزه

شیرینی پزان نوروز

چهار شنبه سوری

لباس عید

سفره ی هفت سین

تحویل سال

دید و بازدید در نوروز