تبیان، دستیار زندگی

شهرستان زیبای بهشهر یکی از شهرستان‌های استان مازندران است که از شمال به خلیجِ میانکاله، از شرق به شهرستانِ کردکوی، از جنوب به دامنه‌های البرز و شهرستانِ دامغان و از غرب به شهرستانِ ساری و نکا محدود می‌شود. بهشهر به دلیلِ آب‌وهوای معتدل و بس‌یار مطبوعش، در طولِ تاریخ هم‌واره موردِ توجّهِ گردش‌گران، دل‌باخته‌گانِ طبیعت و شاهان و خوانینِ محلّی بوده است و وجود کاخ‌های متعدد در این منطقهٔ دیدنی از استان مازندران؛ گواهی برای این ادعاست.

بهشهر در طول تاریخ به نامهای مختلف از جمله «کبودجامه»، «پنج‌هزاره»، «نامیه»، «تمیشه»، «قره‌طغان» و «خرگوران» و «اشرف» خوانده شده است. طبقِ اسنادِ تاریخیْ این ناحیه در سالِ ۱۰۲۱هجریِ‌قمری توسّطِ شاه‌عبّاسِ اوّل خریداری شده و از آن پس بوده که نامِ «اشرف» یا «اشرف‌البلاد» گرفته است؛ یعنی شریف‌ترینِ شهرها که اقامت‌گاهِ شاه‌عبّاسِ اوّل در مازندران بود. «میرزاغلام‌حسین‌خانِ أفضل‌المَلِکِ‌مستوفی» (متخلّصِ به المعی، مترجم، مورّخ و ادیبِ عصرِ قاجاریه) در کتابِ «س‍ف‍رِ م‍ازن‍دران و وق‍ای‍عِ م‍ش‍روطه» (معروف به رکن‌الأسفار) وجهِ تسمیهٔ دیگری را هم برای اشرف ذکر می‌کند. او معتقد است زمانی که شاه‌عبّاس این شهر را به صورتِ مدرن و امروزی بنا نهاد، پاره‌ای از درباریان گفتند «هنا أشرفُ مِن فَرَح‌آباد» (که نامِ دیگراستراحت‌گاهِ تابستانهٔ شاه‌عبّاس بوده) و هم‌این کلمه به مذاقِ شاه خوش آمد و به عنوانِ نامِ این شهر برگزیدش. «اسکندربیکِ ترکمانِ‌مُنشی» (مورّخِ صفوی) در کتابِ «تاریخِ عالَم‌آرای عبّاسی»اش  دربارهٔ بنای این شهر می‌نویسد: «باغ‌ها و عمارتِ عالی از قبیلِ کاخ، حمّام، تالارها و بیوتاتْ توسّطِ استادانِ چیره‌دست ساخته شده است.»

تاریخ

تصویری از بهشهر اثر ژول لورن در ۱۸۴۸.

نام بهشهر پیش از دوره صفوی، تمیشه، نامیه، پنجهزاره، آسیابسر بوده‌است. چون مادر شاه عباس، بهشهری بوده، وی با مسافرت به بهشهر، این شهر را پایتخت تابستانی خود ساخته و نام آن را به اشرف‌البلاد، یعنی بهترین و شریف‌ترین شهرها، تغییر داده‌است. او، کاخ‌ها و عمارت‌هایی را در بهشهر بنا نهاد. رکن الاسفار، از درباریان دوره ناصری، در سفرنامه خود وجه تسمیه دیگری را برای اشرف ذکر می‌کند. او معتقد است زمانی که شاه عباس این شهر را به صورت مدرن و امروزی بنا نهاد، پاره‌ای از درباریان گفتند «هذا اشرف من فرح آباد» و همین کلمه به مذاق شاه خوش آمد.

بطور کلی ناحیه جنوبی دریای مازندران از گذشته بسیار دور از اهمیت سیاسی، تاریخی و نظامی فوق العاده‌ای برخوردار بوده‌است. بررسی وکاوشهائی که در سواحل دریای خزر در مکانهائی مانند سابقه غارهای هوتو و کمربند(در نزدیکی بهشهر) انجام گرفته‌است، قدمت این ناحیه را به دوره غارنشینی و تقریبا" 10000 سال قبل از میلاد مسیح به ثبت رسانده‌است. تحقیقات دیگر موید آن است که در ادوار باستانی این منطقه یکی از حوزه‌های مهم تمدن قبل و بعداز تاریخ ایران بوده‌است.

تحقیقات بعمل آمده از متون تاریخی نشان می‌دهد که در اواسط قرن سوم هجری قمری دین اسلام در شکل علویان در این ناحیه نفوذ یافته‌است. شهرستان بهشهر در ابتداء بعنوان یکی از روستاهای حائز اهمیت با نامهای نامیه، کبود جامه، تمیشه، قره طغان پنج هزاره، واشرف معروف بوده‌است. در دوره صفویان، شکوفائی و رونق این ناحیه بیشتر گردید. علاقه شاهان صفوی به این منطقه باعث شد این شهر بعنوان پایتخت دوم صفویان انتخاب گردد.

اقتصاد

انار شیرین، ترش، نارنگی، پرتقال، برنج، دانه‌های روغنی آفتابگردان، کلزای بهشهر معروف بوده بهشهر از مراکز تولید تخمه، روغن نباتی و صابون در ایران است و کارخانه چیتسازی آن قدمت زیادی دارد. منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی بندر امیرآباد نیز از مناطق اقتصادی روبه‌رشد در نزدیکی بهشهر است.همچنین وجود کارخانه بهپاک بهشهر که یکی از بزرگترین تولید کننده روغن نباتی و سویا در خاورمیانه است به این شهر زیبا وجهه خاصی داده است.قابل توجه است که این کارخانه محصولاتی مانند روغن نباتی لادن-بهار و سویای سبحان را تولید میکند.قابل ذکر است که بندر امیر آباد بهشهر در آینده ای نه چندان دور از بزرگترین بنادر شمال کشور خواهد شد و هم اکنون نیز تنها بندر شمال کشور است که خط راه آهن به آن متصل است

فرهنگ

مشاهیر و فرهیخته‌گان: بهشهر به موازاتِ سابقهٔ عظیمِ تمدّنی و تاریخی‌اش هم‌واره موطنِ بزرگان، مشاهیر، اهلِ علم و فرهنگ، مجتهدین و عالِمانِ دینی بوده است. از علما و مشاهیر و فرهیخته‌گانِ این شهر می‌توان به اشخاصِ ذیل اشاره کرد:

• 
  
  آیت‌الله سیّدمحسن نبویِ‌اشرفی (از شاگردانِ مبرّزِ آخوندِ خراسانی، هم‌درس و هم‌مباحثهٔ آیت‌الله بروجردی)


• 
  
  ملّامحمّد اشرفی (معروف به مقدّسِ اشرفی، از شاگردانِ برجستهٔ مرحوم آخوندِ خراسانی، هم‌مباحثهٔ مرحوم آیت‌الله بروجردی و صاحبِ کتاب‌های: اسرارالشّهاده، شعائرالإسلام فی مسائل‌الحلال‌والحرام، المزار، مصباح‌الهدی فی شرحِ عروه‌الوثقی، دورالقواعد فی غررالفراید، حیاتِ جاوید، تفسیرِ سورهٔ قدر و...)


• 
  
  آیت‌الله محمّد کوهستانی (استادِ حوزهٔ علمیّه و عارف)


• 
  
  سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد (از مبارزینِ انقلاب و صاحبِ کتاب‌های: مناظرهٔ دکتر و پیر، درسی که حسین به انسان‌ها آموخت، مسائلِ عصرِ ما، ره‌برانِ راستین، هستی‌بخش و...)


• 
  
  شیخ‌ابوالحسن ایازی


• 
  
  سید حبیب الله برهانی از علمای فعال منطقه در حوزه‌های مذهبی، سیاسی، اجتماعی و خیریه


• 
  
  آیت الله شیخ محمد شاهرودی (مهدوی اشرف) امام جماعت مسجد جامع بهشهر


• سردارِشهید حبیب‌الله افتخاریان (معروف به ابوعمّار، فرماندهِ سپاهِ مریوان)


• سردارِشهید حسین‌علی مهرزادی (رئیسِ ستادِ لشگرِ ۲۵ کربلا)


• سردار جانباز علی اکبر ییلاقی اشرفی (اولین فرمانده لشگر ۲۵ کربلا)


• دکترعبّاس‌علی امیدیِ‌اشرفی (متخصّصِ پاتولوژی و استاد دانش‌گاهِ علوم‌پزشکیِ مشهد)


• احمد توکلی (اقتصاددان و نمایندهٔ مجلسِ شورای اسلامی، وزیرِ کارِ سابق و سخن‌گوی کابینهٔ شهیدرجائی)


• پروفسور علی یخکشی (پدرِ دانشِ محیطِ زیستِ ایران)


• پرفسور حسن بادکوبه‌ای (دکترای مهندسیِ محیطِ زیست، استادِ نشنال‌یونیورسیتیِ امریکا)


• خسرو معصومی (کارگردان و نویسنده)


• محمّد عمرانی (بازیگرِ تلویزیون)


• علی عمرانی (بازیگر تئاتر و تلویزیون)


• علی مهدیان (شاعر بلند آوازه مازندرانی


• منصور خورشیدی (دبیرِ ادبیّات، شاعر و منتقدِ شعر حجم)


• بهرام روشن (شاعر بومی و پارسی سرا)

آثار باستانی

کاخ صفی آباد پیش از بازسازی درسال 1305

کاخ صفی آباد بعد از بازسازی و پیش از تبدیل به منطقه نظامی

کاخ صفی آباد در جنوب غرب شهر بهشهر و در بالای ارتفاعات منتهی به دشت قرار دارد. این کاخ در زمان شاه صفی نوه شاه عباس توسعه پیدا کرده و عمارت با شکوه صفی آباد مرهون توجه خاص شاه عباس بود. این کاخ در میان باغی زیبا به صورت بنایی مربع شکل که دارای ابعاد ۲۵ * ۲۵ متر بوده و در دو طبقه ساخته شد. ورودی کاخ در سمت شمالی قرار داشته که با عبور از پنج پله امکان دسترسی به داخل طبقه اول کاخ وجود دارد. طبقه اول دارای اتاقهای متعدد بوده که از طریق راهرو و هشتی امکان دسترسی به داخل آن وجود دارد. طبقه دوم نیز دارای راهرو و اتاق‌های زیبا است.

بنا بر روایت مورخان دیوارهای درونی کاخ دارای نقاشیهای گوناگون بوده که متاسفانه امروزه، اثری از آن بر جای نمانده‌است. از مصالح به کار رفته در این کاخ، سنگ، آجر و گچ است که در قرن اخیر بر اثر ویرانیهای پیاپی ساخته شد.

این کاخ در زمان حمله افغان‌ها آسیب دیده و در زمان نادر شاه تعمیر و بازسازی شد. این بنا در زمان قاجاریه نیز مورد مرمت قرار گرفت و در قرن اخیر کاملا احیاء شده‌است. قابل ذکر است که این کاخ بسیار زیبا در دوران شاهنشاهی تحت تصرف مستشاران آمریکایی بوده و در آنجا تجهیزات مدرن راداری و ماهواره‌ای برای زیر نظر داشتن کشور شوروی سابق وجود داشته به طوری که اندازه یکی از این ماهواره‌ها به قدری بزرگ است که از درختان نیز بزرگتر بده و از نمای داخل شهر به مثابه تخم مرغ سفید رنگ بزرگی است که از دل جنگل‌های اطراف سر برآورده است.

• کاخ چشمه عمارت


• بنای تاریخی چشمه عمارت بهشهر


• غارهای هوتو و کمربند و کمیشان


• دریاچه و سد عباس آباد و جزیره بار عام آن


• باغ‌های تاریخی بهشهر عباس آباد


• آثار تاریخی متفرقه به جا مانده در مجموعه عباس آباد (مانند حمام و...)


• تپه همایون(نمایان تپه)


• کاخ عباس آباد بهشهر


• سایت موزه و تپه تاریخی گوهرتپه


• تالاب و منطقه حفاظت شده زاغمرز


• شبه جزیره میانکاله (پناهگاه پرندگان مهاجر ازسیبری)


• آتشکده کوسان

باغ چهل ستون اشرف

باغ چهل ستون واقع در بهشهر

باغشاه، باغ مصفا و دلفریبی که امروزه محل شهرداری بهشهر است، همان باغ چهل ستون اشرف معروف به اشرف البلاد دوره صفوی است که به گفته سیاحان و جهانگردان پر از درختان سرو صد ساله و گل‌های آراسته بوده‌است. عمارت فوق در اثر بی توجهی از بین رفت. از لحاظ ساختاری باغ شازده ماهان بسیار به این باغ شباهت دارد.

از کاخ صفی آباد و تا باغ چهل ستون اشرف که به عمارت چهل ستون مشهور است، یک راه زیر زمینی احداث شده بود که در مواقع ضروری مورد استفاده عبور و مرور یا سایر جریان‌های دیگر می‌گردید. فاصلهٔ کاخ تا دریا در حدود ۱۶ کیلومتر است و در ایام سلطنت صفویه به ویژه شاه عباس کبیر این راه زیر زمینی جهت امور سوق الجیشی و جلوگیری از تهاجمات ازبکان و سایر ملل وحشی که در حول و حوش دریای خزر زندگی می‌کردند، استفاده می‌شد. در موازات کاخ صفی آباد چشمهٔ آبی موجود است که به چشمه «پلنگ خیل» شهرت دارد. این آب در ایام فرمانروایی صفویه با شکل روباز و قیمتی و نیز با تنپوشه‌های سفالی جریان داشت و در وسط ساختمان طبقه اول حرفی مرمر به شکل کثیر اطلاع احداث بود و در تمام طبقات ساختمان از دیواره و غیره به وسیلهٔ تنپوشه‌های سفالی آب جریان داشت تا تهویهٔ هوا برای ایام تابستان یا احتیاجات دیگر شود.

این کاخ تا سطح دریای خزر حدود ۶۵۰ متر ارتفاع دارد که چراغ‌های بندرترکمن و بندرگز ازآن نمایان است و تا ۳۰ کیلومتر چشم انداز دارد. این کاخ در حدود ۷۰ سال پیش طعمهٔ حریق شده و به کلی آثار و شکوه باستانی خود را از دست داد.

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی

• دانشگاه علم و فناوری مازندران


• دانشگاه پیام نور بهشهر


• دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهشهر


• دانشکده فنی امام خمینی


• دانشگاه غیر انتفاعی تمیشان


• دانشگاه علمی - کاربردی بهشهر


• دانشکده پرستاری و مامایی

دانشگاه علم و فناوری مازندران

دانشگاه علم و فناوری مازندران، در ابتدا شعبه‌ای از دانشگاه علم و صنعت ایران بود که در سال ۱۳۷۳ در شهرستان بهشهر تأسیس شد. در بدو تاسیس سه رشته مهندسی کامپیوتر گرایش نرم‌افزار، مهندسی صنایع گرایش تولید صنعتی و ریاضی کاربردی در این دانشگاه فعال بودند.
که رشته مهندسی برق-الکترونیک نیز از سال ۱۳۸۸ به این رشته‌ها اضافه گردید.

روند اداره این دانشگاه تا شهریور ۱۳۸۸ فقط به صورت شبانه بوده و بابت حضور دانشجویان در هر ترم از آنها شهریه دریافت می‌شده‌است. که از سال ۱۳۸۸ در دو رشته برق (الکترونیک) و ریاضی (کاربردی) در نوبت روزانه نیز ورودی جدید گرفته‌است.

واحد بهشهر دانشگاه علم و صنعت ایران با پذیرش ۹۰ دانشجو در سه رشته مهندسی کامپیوتر (نرم‌افزار)، مهندسی صنایع (تولید صنعتی) و ریاضی کاربردی تاسیس گردید. این واحد دانشگاهی در حال حاضر دارای ۸۳۰ دانشجو در رشته‌های فوق می‌باشد تا بحال ۱۱۰۰ نفر از واحد بهشهر دانش‌آموخته شده‌اند. از این دانشگاه ۳۲۵ در مهندسی صنایع، ۲۲۹ در مهندسی کامپیوتر و ۱۹۱ نفر در ریاضی کاربردی دانش‌آموخته شده‌اند. این دانشگاه با ۵۰ هکتار مساحت دارای ۳۳۹ دانشجوی دختر و ۴۴۱ دانشجوی پسر می‌باشد.

از شهریور ماه ۱۳۸۸ ساختمان آموزشی (دانشکده صنایع) با زیر نایی بالغ بر ۷۲۰۰ متر مربع در حال ساخت می‌باشد که از سال ۱۳۸۹ بهره برداری می‌گردد.

دانشگاه علم و صنعت بهشهر در 21 بهمن 1391 از دانشگاه علم و صنعت ایران مستقل شد و به دانشگاه علم و فناوری مازندران تغییر نام داد.