اگر چه در نگاه نخست چندان مهم جلوه نمی‌کند، اما با کمی تحقیق و مطالعه مطالب مربوط به سلامت و بهداشت و.... متوجه خواهید شد که بسیار مهم است. چرا که طبخ غذا در برخی از ظروف ممکن است صدمات جبران‌ناپذیری به اعضای خانواده زده و موجب بروز برخی بیماری‌ها شود.

با توجه به این موضوع در این بخش ما ضمن معرفی انواع ظروف موجود در بازار که برای طبخ غذا مورد استفاده قرار می‌گیرند، بهترین ظروف برای پخت و پز در آشپزخانه را نیز به شما معرفی می‌کنیم.پس اگر به این موضوع علاقه‌مندید و یا نگران سلامت خانواده هستید، این مطلب را بخوانید:

ظروف استیل، چدن، رویی، مسی، سفالی، پیرکس یا شیشه‌ای نشکن، سیلارگان ، تفلون و... از جمله ظروف متداول برای طبخ غذا هستند.

اما واقعا کدامیک از این ظروف بهترین گزینه برای طبخ غذا هستند؟

بر اساس بررسی‌های انجام شده مشخص شده است
طبخ غذا در ظروف نا مناسب ممکن است باعث بروز برخی از بیماری‌ها شود و یا احتمال وقوع بیماری‌های صعب‌العلاج را افزایش دهد.

افسردگی، بروز اخلالات گوارشی، کم‌خونی، آلزایمر، سرطان و... برخی از بیماری‌هایی هستند که استفاده از ظروف نامناسب برای پخت و پز غذا در بروز آنها بی‌تاثیر نیست.

به همین دلیل باید هنگام انتخاب ظرف مناسب برای طبخ غذا نهایت دقت را  کرده و ظرفی را انتخاب كنیم که کمترین عوارض را داشته باشد. البته همه ظروف موجود در بازار معایب و محاسنی دارند که بهتر است ما با مطالعه این معایب و مزایا بهترین ظرف را انتخاب کنیم. در این بخش ما به برخی از این موارد اشاره می‌کنیم:

ظروف آلومینیومی و رویی:
آلومینیوم یک فلز سبک و ارزان قیمت است که به خوبی حرارت تولید شده در اجاق گاز و یا فر را به غذا منتقل می‌كند. همچنین به دلیل براق بودن سطح فلز مقداری از گرما منعكس شده و مانع از تیره شدن سطح غذا می‌شود. به همین دلیل این جنس از ظروف آشپزخانه تا سال‌های سال مورد توجه خانم‌های خانه‌دار بوده‌اند.

اما این ظروف دارای برخی محدودیت‌ها و البته مضرات بوده و هستند و به همین دلیل با توصیه‌های اکید کارشناسان این ظروف کم کم مخاطبان خود را از دست دادند.

بر اساس اعلام کارشناسان، استفاده از ظروف آلومینیومی (رویی) خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند آلزایمر، زخم معده، کولیت، خشک شدن دهان، یبوست و تغییر رنگ زبان را افزایش می‌دهد.
 از طرفی اسیدهای آلی موجود در برخی غذاها با تاثیر بر ظروف آلومینیوم و سایش جزئی و در نتیجه وارد شدن این عنصر به غذا، باعث افزایش نامطلوب میزان آلومینیوم در رژیم غذایی و در نتیجه بروز اختلال در سیستم عصبی، افزایش خطر ابتلا به آلزایمر، اختلال در متابولیسم استخوان، مسمومیت کلیه، کبد و التهاب مفاصل می‌شود. به همین دلیل این ظروف که از قدیمی‌ترین‌ها در عرصه پخت و پز غذا هستند، طرفداران خود را از دست دادند.

ظروف تفلون: پس از تبلیغات منفی فراوان علیه ظرف‌های رویی، ورود آنها به منازل کمتر شد، اما از آنجا که برای پخت و پز به یک جایگزین نیاز بود، ظروفی از جنس تفلون با انواع و اقسام مارک‌های ایرانی و خارجی و با کیفیت‌های متفاوت راهی منازل شد.

در تعریف این ظروف باید بگوییم که این ظروف طوری طراحی شده‌اند که مانع از چسبیدن غذا به سطح ظرف شده و همچنین مانع از مصرف بیش از حد روغن نیز می‌شود. ظروف تفلون داری سطح تیره بوده و نسبت به سطوح براق و یا رنگ روشن گرمای بیشتری را جذب می‌كنند و ممكن است موجب سوختن غذا شوند. در حقیقت تفلون در مقایسه با پوشش‌های نچسب دیگر، از بالاترین ضریب نچسبی برخوردار است و اداره نظارت بر غذا و داروی آمریكا تفلون را به عنوان پوشش مجاز در ظروف پخت غذا مورد تایید قرار داده است.

اما با این وجود، گاهی برخی از كارشناسان نسبت به استفاده از این ظروف هشدار می‌دهند. كارشناسان می‌گویند: در تهیه ظروف تفلون از كادمیوم استفاده می‌شود كه از فلزات سنگین است. این ماده به مرور وارد غذا می‌شود و باعث بروزسرطان، كوتاهی قد و ضایعات پوستی می‌شود. علاوه بر این، كادمیوم در سنتز هموگلوبین دخالت می‌كند و منجر به كم خونی می‌شود .

در مقابل این نظر، تولیدگان ظروف تفلون می‌گویند: كادمیوم قبلا برای تولید رنگ قرمز به كار می‌رفت. این رنگ در قسمت خارجی ظروف استفاده می‌شود و به همین دلیل كادمیوم نمی‌تواند وارد غذا شود، اما به هرحال در تولید ظروف جدید استفاده ازاین فلز ممنوع شده است و هیچ نگرانی از این جهت وجود ندارد.

چندی پیش هم محققان دانشگاه تورنتو بر پایه نتایج یك تحقیق اعلام كردند كه تفلون در اثر حرارت تجزیه می‌شود و گازی كه در اثر تجزیه از آن متصاعد می‌شود، برای محیط زیست زیان آور است. این مساله نگرانی‌های جدیدی در مورد ظروف تفلون به وجود آورد، اما شركت «دوپونت» در یك اظهارنظر رسمی اعلام كرد: پوشش‌های نچسب این شركت، كیفیت خود را تا دمای 260 درجه سانتی گراد حفظ می‌كنند و تجزیه پوشش فقط زمانی اتفاق می‌افتد كه درجه حرارت به طور مستمر از 340 درجه تجاوز كند. این درحالی است كه در طبخ غذا هیچ‌گاه دما از 250 درجه بالاتر نمی‌رود.

با تمام این تفاسیر این ظروف یکی از پرفروش‌ترین ظروف آشپزخانه‌ها بوده و همچنان تا حدودی هستند. با توجه به این محبوبیت نمی‌توان انتظار داشت به ناگاه ظروف دیگری به کلی جایگزین این ظروف شوند. به همین دلیل اگر شما هم از دسته افرادی هستید که به این ظروف علاقه‌مندید هنگام انتخاب، برخی از فاکتورها را  مد نظر قرار دهید.

 به‌عنوان مثال، تنها ظروفی كه در كارخانه‌هایی با مجوز پروانه ساخت از وزارت بهداشت تولید می‌شوند، استاندارد و بهداشتی هستند و بهتر است شما که علاقه‌مند به استفاده از ظروف تفلون هستید، از این کالاها استفاده کنید. همچنین برای شست‌وشوی این ظروف حتما از ابر استفاده كنید. بهتر است از پودرهای شوینده استفاده نكنید و به استفاده از مایع ظرف شویی بسنده كنید. این را هم در نظر داشته باشید که قاشق فلزی را به ته ظرف تفلونی نكشید و برای این كار از قاشق‌های تفلون یا چوبی  استفاده كنید.

ظروف استیل: فولاد ضدزنگ یا Stainless Steel در ایران به نام مختصر «استیل» شناخته می‌شود.

ظروفی که از این جنس ساخته و به بازار عرضه شده‌اند، دارای قیت مناسب وكاربردهای متنوعی هستند كه به دلیل درخشندگی و استحكام بالای این فلز است. همچنین این ظروف به مواد غذایی با اسیدیته بالا واكنش نشان نمی‌دهند.

این ظروف از تركیب آهن و فلزات دیگر ساخته شده‌اند و بسیار با دوام و درمقابل فرسودگی مقاومند. نگهداری ظرف استیل نسبت به انواع آلومینیومی و مسی ساده‌تر است، زیرا به ساییدن و برق انداختن نیاز ندارد. این ظروف زنگ نمی‌زنند اما رسانای حرارتی خیلی خوبی نیستند و حرارت را به طور یكنواخت منتقل نمی‌كنند به همین دلیل هنگامی که بر روی شعله مستقیم قرار می‌گیرند، بعضی از قسمت‌های آن داغتر می‌شوند و غذا را باید مرتب در آنها هم زد تا یكنواخت حرارت ببیند.

این روزها برای انتقال بهتر گرما در بعضی از انواع جدیدتر این ظروف یک صفحه از جنس مس یا آلومینیوم در زیر ظرف قرار داده شده است. هرچقدر ضخامت این صفحه بیشتر باشد، تقسیم حرارت بهتر انجام می‌گیرد.

هنگام خرید توجه کنید که صفحه مذکور موجود باشد و قطر آن از 3 میلیمتر کمتر نباشد. تولیدكنندگان این ظروف هشدار می‌دهند كه مواد غذایی اسیدی مثل گوشت، گوجه فرنگی، آلو، چغندر و نمك برای مدت طولانی در ظروف استیل نگهداری نشوند.

ظرف‌های بزرگی که بیشتر برای جوشاندن مایعات به کار می‌روند نیازی به پخش‌کننده حرارتی ندارند و فاقد چنین صفحه‌ای هستند.

در هر حال متخصصان تغذیه ظروف استیل را از ظروف مناسب برای پخت و پز معرفی می‌کنند و تنها نکته‌ای را که در مورد آنها هشدار می‌دهند، پرهیز از نگهداری طولانی‌مدت غذاهای اسیدی و نمک‌دار در این ظروف است. با این همه، خانم‌های خانه‌دار، به دلیل اینکه این ظروف غذا را زود می‌سوزانند، آنها را برای آشپزی مناسب نمی‌دانند. 

ظروف مسی:

مس بهترین رسانای حرارت بوده و بسیارسریع و یکنواخت داغ می‌شود. اما ظروف مسی گران قیمت هستند و به رسیدگی و صیقل کاری نیاز دارند. در غیر این‌صورت فعل و انفعالات شیمیایی بسیار خطرناکی رخ می‌دهد.

برای جلوگیری از فعل و انفعالات شیمیایی مس و تركیب آن با مواد غذایی، داخل ظرف‌های مسی را با لایه‌ای از قلع یا فولاد ضدزنگ می‌پوشانند. یكی از بزرگ‌ترین مشكلات این ظروف این است كه به رطوبت موجود در هوا واكنش داده و یك لایه سمی روی سطح ظرف تشكیل می‌شود. برای افزایش ایمنی این ظروف سطح آنها را با قلع، نقره و یا فولاد آبكاری می‌كنند.

در هر حال این ظروف در بازار کنونی جایگاه چندانی ندارند. اما برخی تحقیقات داخلی، چندین مورد بیماری ذخیر ه مس در كبد را گزارش کرده‌اند که آن را مربوط به ظروف مسی می‌دانند. عمده‌ترین علت بروز این بیماری، استفاده از ظروف مسی برای پختن غذا یا داغ كردن شیر یا انتقال شیر در این نوع ظروف است. این ظروف باعث اضافه شدن مس در غذای روزانه افراد شده و مس اضافی در كبد ذخیره شده و باعث از كار افتادن كبد و در نهایت مرگ شخص می‌شود.

مس همچنین به غذاهای اسیدی واكنش می‌دهد. اگر ظروف مسی با لایه‌ای از یك فلز دیگر مثل قلع یا فولاد ضد زنگ یا نیكل پوشانده شوند، از ورود مس به غذا جلوگیری می‌شود و ازعوارض افزایش غلظت مس در خون (تهوع، استفراغ و اسهال) کاسته خواهد شد.

در هر حال استفاده از این ظروف بسیار با احتیاط و دقت باید صورت گیرد و هر غذایی را نباید در این ظروف طبخ کرد. هنگام استفاده از این ظروف نیز بهتر است، از حرارت کم یا متوسط استفاده کنید. هنگام طبخ غذا، هم از قاشق‌های پلاستیکی، چوبی یا نایلونی استفاده کنید. قاشق‌های فلزی ممکن است به لعاب ظرف آسیب برسانند. هنگام برداشتن این ظروف، حتما از دستکش یا دستگیره استفاده کنید، زیرا ممکن است دسته‌های آنها خیلی داغ شوند. ظرف داغ را بلافاصله داخل آب سرد یا فریزر قرار ندهید، اجازه دهید تا ظرف به تدریج خنک شود.

ظروف پیرکس:

این ظروف از شیشه‌های با قابلیت تحمل دماهای بالا تهیه شده‌اند و به خوبی حرارت را منتقل می‌كنند ودر مایكروویو و فر قابل استفاده هستند. همچنین به راحتی پاك شده و به غذاهای اسیدی واكنش نمی‌دهند. برای محافظت از این ظروف باید بعد از خروج از فر مدت زمانی را برای خنك كردن آن صرف كرد و سپس آنها را درون یخچال و یا فریزر قرار داد.

سیلارگان: Silargan  فولاد با روکش سرامیک و ترکیبات نقره است. چند لایه بسیار محکم و مقاوم در برابر حرارت بالا و سرامیک صنعتی با هسته فلزی فرومغناطیسی ذوب شده در حرارت 860  درجه سانتی گراد به شکل یک ترکیب جدا نشدنی قالب شده‌اند.

Silargan  فوق العاده سخت، ضدخش و ضدخراش، ضدساییدگی است و در نتیجه ظرف‌هایی بسیار مقاوم و نچسب را از آن می‌سازند. برعکس سایرمواد سرامیکی، سرامیک سطح خارجی ظروف بسیار صیقلی و براق است، و از مواد خنثایی است که با مواد غذایی ترکیب نمی‌شود و کاملا مناسب و بهداشتی است.