در کسانی که صافی کف پا دارند قوس طولی کف پا یا کم شده و یا کاملا از بین رفته است و در موارد شدید قسمت داخلی کف پا در حالت ایستادن، با زمین تماس پیدا میکند. همچنین در این بیماران پاشنه پا به سمت خارج منحرف میشود.

صافی کف پا مشکلی است که در آن قوس کف پا که معمولاً در سمت داخلی کف پا دیده میشود از بین رفته است. صافی کف پا در بسیاری افراد از نوع صافی قابل انعطاف یا Flexible flat foot است. این افراد وقتی سرپا می ایستند کف پایشان صاف است ولی وقتی روی پنجه پا می ایستند یا وقتی که پایشان را از زمین بلند میکنند قوس کف پا تشکیل میشود. در واقع بسیاری، این وضعیت را اصلاً بیماری ندانسته و ذکر میکنند همانطور که شکل صورت انسان ها با یکدیگر متفاوت است ممکن است شکل کف پایشان هم با هم متفاوت باشد.

در بسیاری از بچه های نوپا وقتی که بچه تازه راه رفتن را آموخته است پدر و مادر متوجه صافی کف پای وی شده و وحشت زده به پزشک مراجعه میکنند. توجه داشته باشیم که صافی کف پا در این سن و سال کاملاً طبیعی است. در اکثر اوقات با افزایش سن بچه، بافت های کف پا بتدریج سفت تر شده و قوس کف پا معمولا تا سنین مدرسه رفتن بچه تشکیل میشود. اگر صافی کف پا تا بعد از این سنین هم ادامه پیدا کرده و موجب درد کف پا شد باید به پزشک مراجعه کرد.

صافی کف پای قابل انعطاف در بسیاری مواقع زمینه خانوادگی دارد یعنی برادر و خواهران یا فرزندان یا یکی از والدین فرد هم ممکن است این حالت را داشته باشد. صافی کف پا گاهی اوقات در حین بارداری یا در سنین بالا تشکیل میشود.

گاهی اوقات صافی کف پا قابل انعطاف نیست به این معنا که وقتی پای بیمار روی زمین نیست هم قوس کف پا دیده نمیشود و یا موقعی که شست پای بیمار به بالا میرود هم قوس کف پا ایجاد نمیشود. به این نوع از بیماری صافی کف پای غیر قابل انعطاف یا ریجید Rigid flat foot میگویند. این نوع صافی کف پا نیاز به توجه بیشتر و درمان دارد. گاهی اوقات صافی کف پا همراه با سفت شدن تاندون آشیل است که در این مواقع هم پزشک معالج دقت بیشتری به وضعیت صافی کف پا میکند.

صافی کف پا از نوع قابل انعطاف بسیار شایعتر از نوع غیر قابل انعطاف یا ریجید است.

 هر پای شما از 26 استخوان که در 33 مفصل به یکدیگر متصل شده اند و بیش از 100 عضله و تاندون و لیگامان تشکیل شده است. این ساختمان ها به گونه ای به یکدیگر متصل شده اند که کف پا دارای چند قوس باشد. در حین راه رفتن این قوس ها کمک میکنند تا نیروی وزن به درستی در کف و مچ پا توزیع شود. این قوس ها همچنین به کف پا قابلیت انعطافی میدهد تا بتواند در هر سطح ناهمواری و به هر شکلی خود را شکل دهد. گاهی تاندون ها و لیگامان های پا نمیتوانند از استخوان های پا حمایت کافی را به عمل آورند و در این وضعیت قوس کف پا تحت فشار وزن صاف میشود.

صافی کف پا در انواع قابل انعطاف معمولا به علت شل بودن لیگامان های کف پا و بالا بودن قابلیت انعطاف در مفاصل کف پا است.

دیگر علل صافی کف پای قابل انعطاف عبارتند از

 مهم ترین علائم کف پای صاف قابل انعطاف عبارتند از :

در هنگام معاینه پزشک از بیمار میخواه کف پای خود را از زمین بردارد سپس شست پای بیمار را به سمت بالا و پشت میبرد در صافی کف پای قابل انعطاف با این کار قوس کف پا دوباره ایجاد میشود. در این بیماران وقتی پزشک از بیمار میخواهد تا بر روی پنجه هر دو پا بایستد انحراف مچ پا به خارج (والگوس پاشنه) برطرف شده و قوس کف پا هم ایجاد میشود.

صافی کف پا از نوع قابل انعطاف در اکثریت موارد ایجاد درد و یا ناراحتی نمیکند و نیازی به درمان ندارد.
اگر صافی کف پای شما مشکلی برای راه رفتن یا پوشیدن کفش برایتان ایجاد نکرده باشد نیاز به درمان هم ندارد. 
مهمترین مشکلی که ممکن است در بیماران با صافی کف پای قابل انعطاف ایجاد شود درد کف پا بعد از راه پیمایی طولانی یا ورزش یا ایستادن به مدت طولانی است. این درد معمولا به علت کشیده شدن بافت نرم کف پا بخصوص فاشیای پلانتار است.

موثرترین درمان برای این افراد استفاده از کفشی است که کف آن از داخل قوس دارد. وقتی داخل یک کفش غیر استاندارد را نگاه میکنید میبینید کف آن از داخل کاملا صاف و مسطح است ولی در یک کفش با کیفیت  مناسب داخل کف کفش قوس دارد به این ترتیب که کف کفش در قسمت وسط و داخل کمی برجسته تر است. این برجستگی حتی در کسانی که کف پای طبیعی دارند به راحتی پا در موقع راه رفتن بسیار کمک میکند. این برجستگی کاملا در زیر قوس کف پا قرار گرفته و آنرا حمایت میکند و موجب میشود تا نیروی وزن بطور یکنواخت در کف پا توزیع شود.

در افرادی که کف پای صاف دارند وجود این برجستگی موجب میشود تا وقتی پای فرد در کفش قرار میگیرد بر اثر فشار این برجستگی، قوس کف پا تشکیل شده و کششی که روی فاشیای پلانتار هست کاهش یافته و در نتیجه درد بیمار از بین برود.

پس بهترین و راحت ترین درمان کف پای صاف اسفاده از این کفش ها است. به اسم کفش و یا اینکه طبی یا غیر طبی است توجه نکنید. خودتان کف کفش را بررسی کنید و مطمئن شوید قوس ذکر شده را دارد. با کمی جستجو میتوانید چنین کفشی را پیدا کنید.

راه حل دیگر اینست که کفی هایی را در داخل کفش بگذارید که این قوس و برجستگی را برای کفش شما ایجاد کند. البته بسیاری از کفی های آماده ممکن است به اندازه کفش شما نبوده و خوب در آن جا نگیرد.

بندرت برای درمان صافی کف پا نیاز به عمل جراحی است.  انواع اعمال جراحی که بکار برده میشود عبارتند از:

• آرترودز یا جوش دادن چند استخوان کف پا

• استئوتومی یا بریدن و تغییر شکل چند تا از استخوان های کف پا

• خروج چند تا از استخوان های کف پا

در زمان جنینی در ابتدا استخوان های مچ پا به هم متصل هستند ولی بعد از مدتی از هم جدا شده و بصورت استخوان های مستقلی درمیایند. در صورت جدا نشدن این استخوان ها از هم بیمار مادرزادی ایجاد میشود که به آن تارسال کوالیژن یا چسبیده بودن استخوان های مچ پا میگویند. ممکن است استخوان های پاشنه و ناویکولر به هم چسبیده باشند و یا امکان دارد این اتصال در بین استخوان های پاشنه و تالوس باشد. 

بر اثر اتصال این استخوان ها حرکات بین آنها از بین رفته و در نتیجه صافی کف پا ایجاد میشود.

بیماری های دیگر مانند عمودی بودن استخوان تالوس Vertical talus ، روماتیسم کودکان، شکستگی استئوکندرال مفصل ساب تالار ( زیر تالوس) و یا بیماری های عصبی- عضلانی هم میتوانند علت بروز این بیماری باشند.

در این بیماران صافی کف پا با برداشتن پا از زمین همچنان باقی میماند. با بالا آوردن انگشت شست پای بیمار به توسط پزشک قوس کف پا ایجاد نمیشود و با بلند شدن بیمار بر روی پنجه های پا قوس کف پا بوجود نمیاید. پاشنه پای این بیماران به سمت خارج انحراف دارد. 
حرکات بالا و پایین رفتن مچ پا نرمال است ولی حرکات مچ پا به طرفین بخصوص به سمت داخل محدودیت دارد. حرکت دادن مچ پای این بیماران به سمت داخل به توسط پزشک میتواند موجب درد بر روی عضلات پرونئالساق شود.

این بیماران مکررا دچار پیچ خوردگی مچ پا میشوند. راه رفتن این بیماران در بسیار ی از موارد با درد همراه است. 
در رادیوگرافی ممکن است چسبیده بودن بعضی از استخوان های کف پا دیده شود.

نزدیک 75 درصد این بیماران از درد کف پا ناراحت هستند و هدف اصلی درمان این بیماران کاهش درد آنها است. 
درمان بیماران معمولا با استفاده از گچ کوتاه پا بمدت 6 هفته است و پس از آن بیمار باید از کفش هایی که کفی آن در داخل قوس طولی مناسب داشته باشد استفاده کند.

در مواردی که درمان فوق موثر نباشد ممکن است از عمل جراحی استفاده شود. انتخاب نوع عمل جراحی بسته به شرایط بیمار متفاوت بوده و معمولا به یکی از روش های زیر انجام میشود

قابل درمان بودن صافی کف پا در سنین پایین

سایت علوم پزشکی: یک فوق تخصص ارتوپدی گفت: استفاده از کفش و کفی‌های طبی موجب اصلاح صافی کف پا نمی‌شود.  محمدرضا اعتمادی، با اشاره به این‌که صافی کف پا می‌تواند مادرزادی و یا در دوران کودکی ایجاد شود، اظهار کرد: در این عارضه خمیدگی کف پا در فرد وجود ندارد.  وی با بیان این‌که صافی کف پا بیماری نیست و معمولا در سنین پنج یا شش سالگی قابل درمان است، افزود: والدین باید به نحوه راه رفتن کودک توجه کنند و در صورتی که احساس کردند کودک در راه رفتن مشکل دارد و یا پاشنه پای کودک به درستی روی زمین قرار نمی‌گیرد به پزشک مراجعه کنند.  این فوق تخصص ارتوپد با بیان این‌که صافی کف در بیشتر موارد پا نیازی به درمان ندارد، اضافه کرد: اغلب افراد دارای صافی کف پا مشکلی ندارند اما در برخی موارد نادر و شدید این عارضه با جراحی کف پا رفع می‌شود.

اعتمادی با اشاره به این‌که صافی کف پا در مواردی که قوس پا کم باشد به راحتی درمان می‌شود، عنوان کرد: استفاده از کفی و کفش طبی چندان تاثیری در اصلاح صافی کف پا ندارد اما این کفش‌ها هنگام راه رفتن فشار کم‌تری به پا وارد می‌کنند و هم چنین موجب حفظ تعادل در راه رفتن می‌شوند.  وی با بیان این‌که افراد بالغی که دارای کف پای صاف هستند هنگام ایستادن‌های طولانی مدت و یا پس از انجام برخی از ورزش‌ها دچار درد و خستگی در پا می‌شوند، ادامه داد: انجام ورزش‌های سبک مشکلی برای این افراد ایجاد نمی‌کند.  این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بیان کرد: بیشترین احساس درد در افرادی که دارای صافی کف پا هستند در ناحیه مچ و کف پا و زانو ایجاد می‌شود که با اصلاح نحوه راه رفتن کاهش می‌یابد.  اعتمادی با اشاره به این‌که استفاده از کفش‌های طبی موجب کم شدن فشار بر روی کف پا می‌شود، اضافه کرد: صاف بودن کف پا بر روی ستون فقرات و کمر تاثیر قابل توجهی ندارد، اما استفاده از کفش یا کفی طبی در این موارد می‌تواند در کاهش درد ناحیه مچ و کف پا و زانو موثر باشد.  این فوق تخصص ارتوپد با اشاره به این‌که ساده‌ترین آزمایشی که می‌توان برای این کار انجام داد آزمایش جای پای خیس است، افزود: برای انجام این آزمایش کف پا را با آب خیس کنید و سپس روی یک سطح صاف بایستید، هرچه اثری که از پا روی سطح باقی می‌ماند کامل‌تر باشد نشان‌دهنده صاف‌تر بودن کف پا است.