یکی از اساسی ترین مواردی که در تولید آثار رسانه ای بخصوص تولیدات تلویزیونی حائز اهمیت است و به عنوان بخشی جدا نشدنی از هر رسانه ای مورد توجه واقع می شود، مخاطب شناسی است. این که بدانیم برنامه تولیدی مان قرار است چه طیفی از مخاطبان را هدف قرار دهد و بر آنها تأثیر بگذارد، موضوع مهمی است که باید به آن توجهی ویژه داشت.
حتی این که بدانیم پیامی را که از طریق رسانه برای مخاطبان خاصی ارسال می کنیم، باید چه ویژگی هایی داشته باشد و در چه قالب محتوایی و فرمی قرار گیرد، بخش مهمی از تولید است که به شایستگی و با ظرافت و دقت باید مورد بررسی قرار گیرد.
امروزه می توان با روش های علمی برای یک برنامه تلویزیونی که قرار است تولید شود، ضریب القا مشخص کرد و تا حدود زیادی تاثیرات آن و میزان استقبال یا نبود موفقیتش را محاسبه کرد و در این خصوص، گام های درست و سنجیده ای برداشت. گرچه قرار نیست هر برنامه ای که تولید می شود کاملا موفق باشد و بیشترین تاثیر را روی مخاطب داشته باشد، اما اگر برنامه ای که با هزینه ای گزاف روی آنتن می رود، در جذب و انتقال پیام به مخاطب درست عمل کند و نه صددرصد، آن زمان است که می توان گفت بودجه و نیروی انسانی به هدر نرفته است.
تولید چنین برنامه موفقی در سیما، آرزوی بزرگی است که شرایط و امکاناتی خاص می طلبد که البته دستیابی به آن، دور از دسترس نیست. با این وصف، ماجرا درباره تولید انیمیشن کمی متفاوت است. مخاطب انیمیشن آن هم در تلویزیون، هیچ گاه با علم به این که قرار است پیامی را از برنامه مورد نظرش بگیرد پای جعبه جادو نمی نشیند. این مخاطب، عمدتا بزرگسال نیست که بخواهد اخبار ببیند و از همین رو پای تلویزیون دوام آورد.
او در شرایطی قرار دارد که انواع و اقسام سرگرمی های خوب و بد برایش وجود دارد و فقط و فقط قرار است سرگرم شود و تفریح کند. پس در تولید آثار کودک و نوجوان، کار ما سخت تر است و وقتی پای انیمیشن به میان می آید، کار از سخت هم سخت تر می شود، چرا که مخاطب هدف ما با انبوهی از آثار مناسب و نامناسب انیمیشن روبه روست که بیشترشان هم کارشناسی شده یا نشده، از طرف خانواده در اختیارش قرارگرفته است. حال این که بخواهیم او را متقاعد کنیم برنامه ای که ما تولید کرده ایم، بهتر از آن چیزی است که خودت انتخاب کرده ای، دشوار و زمان بر است.
مخاطب هدف ما در بحث انیمیشن ترجیح می دهد قهرمانش را دوست داشته باشد و مهم تر از آن، دوست دارد قهرمانش کارهایی انجام دهد که او قادر به انجامش نیست. به جاهایی برود که در رویاهایش بتواند برای آن خیالپردازی کند و از آن لذت ببرد. اما این هم تمام ماجرا نیست.
او دوست دارد قهرمانش را خارج از دنیای کودکانه خویش ببیند برایش لذت بخش خواهد بود اگر در رستورانی که با خانواده اش می رود عروسکی از قهرمان مورد علاقه اش ببیند که جلوی در به او خوشامد می گوید. وقتی صبحانه اش را می خورد، در لیوانی چای بنوشد که تصویر قهرمانش روی آن نقش بسته و همه اینها موجب می شود وی قهرمانش را مقبول بزرگ ترها ببیند و به آن اعتماد کند.
آن زمان است که رفتار درست وی را تقلید کرده و آن قهرمان شاهد مثالی از رفتار نیک توسط والدینش می شود و وی را ترغیب به آن رفتار و کردار می کند.
اما این رابطه، یعنی پذیرش یک قهرمان رسانه ای توسط کودک و اقبال به آن قهرمان توسط بزرگسالان و در نهایت تاثیر گذاری آن قهرمان بر کودک، چگونه شکل می گیرد؟
واضح است چنین برندسازی پیچیده ای با اجبار، برگزاری همایش و استفاده بی رویه، زیاد و نابجا از آن قهرمان صورت نمی گیرد، همان طور که در خصوص عروسک های سارا و دارا موفقیتی چشمگیر حاصل نشد. اما دلیل این دست ناکارآمدی ها چیست؟ چگونه انیمیشنی بسازیم که کودکانمان قهرمانش را دوست داشته باشند؟ پاسخ، در خود پرسش نهفته است. مخاطب ما ابتدا باید مخاطب نیازهای خودش را ببیند و با آن همذات پنداری کند.
اگر چنین اتفاقی رخ دهد، نیمی از راه را طی کرده ایم و دیگر این که بزرگ ترها باید به این قهرمان بها بدهند، پس باید قهرمان ما برای بزرگ ترها نیز ارزشمند باشد و چند فاکتور دیگر که برخی از آنها در متن اشاره شد و بسیاری دیگرش را باید کارشناسان شناسایی کنند و به کار برند.
اینجا یک مساله مهم دیگر هم باقی می ماند و آن این است که باید اجازه دهیم بازار و تولیدکنندگان کالاهایی که برای کودکان تولید می شود، از قهرمان ما بهره ببرند و کالاهایی با نشان آن تولید کنند. اینجاست که حتی اگر سود مالی آنها بیش از ما باشد، این ما هستیم که به هدف خود (تاثیرگذاری بر مخاطب) دست یافته ایم. هدفی که تحقق آن، فراتر از هرگونه منفعت مالی خواهد بود.
منبع: سایت تبیان زنجان
