تبیان، دستیار زندگی

 
گریم در ردیف هنرهای نمایشی ظریف محسوب می شود.

ریشه و اصل پیدایش گریم را در دوران ایتدایی، در مراسم آئینی می توان جست ، در این مراسم ، از گریم به شکل ابتدایی استفاده شده است. چهره ها را با رسوب مختلف ، رنگهای معدنی و یا عصاره گیاهان رنگ آمیزی می کردند و گاه صورتک هایی که از پوست درختان تراشیده شده بود ، بر چهره می نهادند.

در طول زمان همچنان گریم را نزد مصریان باستان می توان مشاهده کرد که عمدتاً اطراف چشمان را با رنگ سبز و خطوط سیاه رنگ آمیزی می نمودند ، آفریقاییان نیز علاوه بر بکار بردن رنگهای شاد و زنده برای چهره ، سر را با پرهای رنگی تزئین می کردند و در آئین های خود ، صورتک های بزرگ و کوچک و الوان بر چهره می نهادند ، همچنین سرخ پوستان با بکار بردن رنگهای مختلف بر چهره و تزئین سر با پرهای رنگی و صورتک هایی با رنگ های بسیار شاد ، گریم را در زندگی و آئین های خود به کار می بستند.

بشر از بدو خلقت در پی فراهم آوردن موجبات سرگرمی خویش به اشکال گوناگون بوده است، مانند : بازی با سایه ، اجرای رقص ، موسیقی و نمایش. در نمایش ، بازیگر (مجری اصلی) سعی کرده است، برای داشتن چهره ای متفاوت از دیگران و نیز به منظور تاثیر گذاردن نقش بر تماشاگر با تغییر شکل دادن خود به کمک رنگ آمیزی چهره ، مو و به کار بردن صورتک ، توسل جوید.
منبع:http://www.elearnpars.org

امروزه واژه گریم در زبان فرانسه از سال ۱۷۷۸ میلادی مفهوم آنچه در نمایش مورد نظر است بکار گرفته شده ، به معنای اداء شکلک، صورتک و یا نقش یک پیر مسخره.

مصدر این کلمه گریمه به معنای خطوط پیری بر چهره انداختن ، آراستن چهره برای تئاتر و سینما است، صفت فاعلی آنرا گریمور می نامند.

گریم در ردیف هنرهای نمایشی ظریف محسوب می شود. این هنر بر پایه نقاشی و مجسمه سازی بنا شده است. نقاش ، نخست با کمک قلم مو ، صفحه بوم را با رنگی می پوشاند ، سپس با سایه روشن منظره یا چهره ای را می آفریند . مجسمه ساز با ایجاد حجم و خطوط بر مقداری گل یا گچ چهره ای را خلق می کند . بوم گریمور چهره بازیگر است ، با سطحی جاندار و حساس. گریمور با رنگ آمیزی چهره به وسیله فن(رنگ زمینه) ، سپس با کمک قلم مو و نوک انگشتان با رنگ و روغن مخصوص چهره ، با ایجاد خطوط سایه و روشن شخصیتی را بر چهره بازیگر می آفریند. گاهی نیز با تغییر دادن اعضای چهره با خمیرهای مخصوص و قالب گیری از چهره بازیگرو اضافه کردن قسمت هایی بر مدل مورد نظر عملیاتی مشابه مجسمه ساز انجام می دهد.

گریم ، پوشش چهره بازیگر است ، بکار گرفتن و استفاده کردن از این پوشش نیاز به ظرافت و دقت بسیار دارد.

گریم در دو نوع است .
نوع اول گریم صحنه ، که شامل : تئاتر ،اپرا و باله است ، که هر کدام حاوی تکنیک خاص خود است. گریم اکران شامل : سینما ، تلویزیون و عکاسی است که تکنیک کار هر کدام تا حدودی از هم متمایز می باشد.

پایه و اساس هر دو یکی است، ولی در رنگ آمیزی چهره و کاربرد رنگ جهت حجم ها تفاوت کلی دارند. گریم تئاتر در مقایسه با گریم سینما ، تلویزیون و عکاسی غلیظ تر و در مقابل گریم سینما ، تلویزیون و عکاسی نیازمند ظریف کاری و دقت بیشتری است

       نقش گریم در تئاتر

از آغاز پیدایش نمایش در مصر ، یونان ، هند ، چین و ژاپن هنر گریم همواره در کنار بازیگر بوده است . گریم گاه با رنگ آمیزی مو ، زمانی با نقاشی بر چهره و گاه بصورت صورتک های کامل و نیمه بازیگر را به ارائه شخصیت های مورد نظر قادر ساخته و تماشاگر را به خصوصیات شخصیت نمایش واقف نموده است.

گریم ، بازیگر را قادر به ایفای نقش هایی نموده است ، که بدون استفاده از آن خصوصیات جسمانی ، چهره بازیگر می توانسته است مانعی جدی برای ارائه نقش بصورت کامل باشد.

گریمور با شخصیت بخشیدن بر چهره بازیگر ، او را در اجرای نقش یاری می دهد ، بدین ترتیب گریم مکمل کار بازیگر و یاری کننده او در بازی است.در صحنه تئاتر به علت تابش نور پروژکتور ، چهره بازیگر بیرنگ و مسطح است. بواسطه مسافت ، خطوط آن نا مشخص به نظر می رسد. چشمها و ابروها در هم و حفره مانند جلوه می نمایند. گریمور با دو هدف گریم صحنه را بر چهره بازیگر (زن – مرد) انجام می دهد.

با زدن فن (رنگ زمینه چهره) به چهره بازیگر رنگ طبیعی می بخشد. با عمل تصحیح ، زیر ابروها را تا حدی محو می نماید. پشت چشم را با رنگ روشن رنگ آمیزی نموده به آن حجم می دهد. خطوط چشم و ابروها را ترسیم می نماید، در نتیجه چشم ها و ابروها از یکدیگر باز شده و میمیک چشم و ابروها به آسانی به تماشاگر منتقل می گردد. با تکنیک سایه و روشن حجم های چهره مانند بر آمدگی ابروها، بر جستگی گونه ها ، سطح بینی ، پره های بینی ، چانه و فک را مشخص می نماید.

گریمور با دو هدف گریم را بر چهره بازیگر انجام می دهد ، نخست بهتر نشان دادن حجم ها ، خطوط و میمیک چهره بازیگر به تماشاگر ، سپس شخصیت بخشیدن ظاهری بر چهره ، با در نظر گرفتن هدف اول.

گریم تئاتر باید به اندازه ای باشد که به میمیک چهره لطمه نزند. چنانچه شخصیتی کامل بارنگ و روغن بسیار بر چهره بازیگر کار شود ، میمیک چهره تا حدودی از بین می رود و گریم بشکل صورتک ارائه می شود ، در اغلب نمایش های شرق مانند کاتاکی تئاتر چین ، نو ، کابوکی، از این نوع گریم استفاده می کنند ، که به آن (گریم ماسک) یا گریم (اکسپرسیون) می گویند.

در گریم تئاتر فاصله بازیگر با تماشاگر در نظر گرفته می شود ، نمایش در سالن بزرگ بدیهی است که فاصله تماشاگر با بازیگر زیاد است ، گریم ، غلیظ تر انجام می پذیرد ، بدین شکل که سایه تیره تر و روشنی ، روشن تر از معمول به کار می رود. در سالن کوچک ، فاصله تماشاگر با بازیگر کمتر است، گریم رقیق تر انجام می گیرد. رنگ فن طبیعی تر و سایه روشن ، روشن تر از معمول انتخاب می گردد.

در سالن بزرگ خطوط و حجم های اصلی چهره به کار گرفته می شود در صورتی که در سالن کوچک علاوه بر خطوط و حجم های اصلی ، خطوط ریز نیز کار می گردد.

برای شخصیت ها ، متفاوت بکار می رود. معمولاً رنگ زمینه متمایل به نارنجی کم رنگ مخصوص گریم تئاتر ساخته شده است ، در زیر نور پروژکتور این رنگ ، رنگ طبیعی به چهره می دهد و اغلب چهره شخصیتها با این رنگ ، رنگ آمیزی میشود. البته برای بعضی از شخصیت ها نیاز به رنگ زمینه دیگری ست مانند : شخصیت جواب چاق و پیر چاق رنگ زمینه متمایل به قرمز ؛ شخصیت مریض ، پیر و نژاد زرد پوست (ژاپنی و مغولی و …) رنگ زمینه متمایل به زرد و …

رنگ فن (رنگ زمینه)که چهره را می پوشاند ،برای شخصیت کشاورز ، رنگ زمینه قهوه ای روشن ، شخصیت معتاد رنگ زمینه دودی کم رنگ یا عاجی مات ، شخصیت مرفه (جوان- پیر) و بعضی چهره های اروپایی رنگ زمینه متمایل به صورتی ، شخصیت معتاد به الکل رنگ زمینه قرمز روشن، شخصیت معتاد به تریاک رنگ زمینه قهوه ای متمایل به دودی ، شخصیت دلقک و میم ، رنگ زمینه سفید و غیره انتخاب می شود.

فراگیری رشته گریم تئاتر

گریم تئاتر را به دو طریق می توان فرا گرفت.

1. ۱٫       آموختن گریم بر چهره خود

1. ۲٫       آموختن گریم بر چهره دیگران

آموختن طریق یک ، خاص بازیگر تئاتر است. یک بازیگر تئاتر از زمان شروع آموختن رشته بازیگری چه در دانشگاه وچه به شکل آماتور ، باید رشته گریم را همزمان در کنار رشته بازیگری فرا بگیرد. چهره خود را از نظر (فرم چهره) حالا میمیک بشناسد. عضو متناسب و یا نا متناسب چهره خود را تشخیص بدهد ، تا بتواند در نقش آفریدن از آنها بهره برد. مسلم است که انجام گریم بر چهره خود تا حدودی مشکل است ، ولی با تمرینات مکرر می توان به این کار مسلط شد.

آموختن طریق دو خاص گریمور است، که موظف به انجام گریم بر چهره بازیگر است. بطور کلی با شناخت تکنیک هر کار وهنری آنرا می توان آسانتر فرا گرفت. رشته گریم نیز شامل تکنیک است. مسلم است پیشروی در فراگیری بستگی کامل به میزان علاقه مندی ، ذوق و استعداد فرد به آن رشته را دارد. برای یاد گیری این رشته باید تا حدودی به هنر نقاشی و مجسمه سازی آشنایی داشت.

  گریم بر چهره خود

روپوش گریم پوشیده ، بر صندلی با فاصله پنجاه سانتیمتر مقابل آئینه قرار بگیرید ، فن زدن به چهره خود آسان است ولی ترسیم خطوط و سایه تا حدودی مشکل است از اینرو برای ترسیم خطوط ، آرنج دو دست را بر میز قرار دهید با دست چپ مچ دست راست را بگیرید و با قلم مو خطوط را رسم نمایید. تکیه آرنج ها سبب خواهد شد تا تسلط بیشتری داشته باشید . برای سایه می توانید از قلم مو با نوک انگشتان هر دو دست استفاده نمایید ، باید سعی شود خطوط ، سایه ها و حجم های چهره و به طور کلی گریم دو طرف چهره قرینه باشد.

گریم بر چهره دیگران

بر بازیگر ، روپوش گریم بپوشانید سپس بر صندلی مقابل آئینه قرار گیرد. چهره بازیگر باید بدون حرکت و مستقیم رو بروی آئینه باشد. در طرف راست بازیگر با فاصله ای مناسب قرار بگیرید. فن صحنه را به چهره بازیگر بزنید . خطوط و سایه ها را ترسیم نمایید. با ترسیم هر خط و تبدیل آن به سایه ، به چهره بازیگر در آئینه نگاه کنید چون آئینه گویای تمام عیوب کار خواهد بود و باید سعی شود ، خطوط و سایه ها و حجم های چهره ، بطور کلی گریم دو طرف چهره قرینه باشد.

آناتومی

یک اصل کار در گریم ، آناتومی و شناخت عضلات و استوان های سر و چهره است ، که گریمور باید به آن آگاهی و شناخت داشته باشد . برای ارائه گریمی صحیح ، آگاهی از زیر بنای چهره یعنی استخوان ها ، عضلات و پوست، امری ضروری است.

شناخت یکا یک عضلات چهره و نحوه عمل آنها در کار میمیک ، شخصیت سازی بر چهره بازیگر را آسان خواهد نمود و نیز ایجاد سایه و روشن بر چهره منوط به شناخت استخوان ها و عضلات است.

در قسمت تکه سازی مانند ، ساختن پوست سر ، پیشانی ، بینی ، گونه ، چانه ، غبغب و فک و نیز تکه سازی جهت نشان دادن پیری تدریجی به شناخت کافی از آناتومی سر و چهره احتیاج دارد . استخوان ها ، کالبد سر و چهره را تشکیل می دهد و عضلات ، بافتهای متحرکی هستند که بر روی استخوان و اطراف حفره های چهره جای دارند. پوست بر روی عضلات کشیده شده و در واقع حافظ آن است.