تبیان، دستیار زندگی

البته مردان مادى كه همه چیز را از دریچه مادى‏گرى مى‏نگرند، پیش خود تصور مى‏كنند كه چون خدیجه ثروت‏مند و تجارت پیشه بود، براى امور تجارتى خود، بیش از هر چیز به یك مرد امین نیازمند بود. از این لحاظ، با محمد (ص) ازدواج نمود . محمد نیز از وضع زندگى آبرومندانه او آگاه بود، با این‏كه توافق سنى نداشتند، تقاضاى او را پذیرفت. ولى آن‏چه تاریخ نشان مى‏دهد، این است كه محرّك خدیجه براى ازدواج با امین‏ قریش، جهات معنوى بود، نه جنبه‏هاى مادى. در این جا به شواهدى اشاره مى‏كنیم:


1. هنگامى كه از «میسره» سرگذشت سفر جوان قریش را مى‏پرسد، او كرامت‏هایى را كه در طول سفر از حضرت دیده و آن‏چه را از راهب شام شنیده بود، براى او نقل مى‏كند. «خدیجه» شوق مفرطى كه سرچشمه آن علاقه به معنویت محمّد (ص) بود، در خود احساس مى‏كند و بى‏اختیار به او مى‏گوید: میسره! كافى است، علاقه مرا به محمد دو چندان كردى. برو، تو و همسرت را آزاد كردم و دویست درهم، دو اسب و لباس گرانبهایى در اختیارت مى‏گذارم.
سپس آن‏چه را از «میسره» شنیده ، براى «ورقة بن نوفل» كه داناى عرب بود، نقل مى‏كند. او مى‏گوید: صاحب این كرامات پیامبر عربى است.

2. روزى «خدیجه» در خانه خود نشسته و دور او را كنیزان و غلامان گرفته بودند.

یكى از دانشمندان «یهود» نیز در آن محفل بود. اتفاقا «جوان قریش» از كنار منزل آن‏ها گذشت . چشم دانشمند یهود به پیامبر افتاد. فورا از خدیجه درخواست كرد كه از «محمد» تقاضا كند از مقصد خود منصرف شود و چند دقیقه در این مجلس شركت نماید. رسول گرامى (ص) تقاضاى داناى یهود را- كه مبنى بر نشان دادن علایم نبوت در بدن او بود- پذیرفت. در این هنگام، خدیجه رو به دانشمند یهودى كرد و گفت: هرگاه عموهاى او از تفتیش و كنج‏كاوى تو آگاه گردند، عكس العمل بدى نشان مى‏دهند، زیرا آنان از توجه گروه یهود به برادر زاده خود هراسانند. در این موقع، داناى یهود گفت: مگر مى‏شود به محمد كسى صدمه‏اى برساند؛ در صورتى كه دست تقدیر، او را براى ختم نبوّت و ارشاد مردم پرورش داده است؟ خدیجه گفت: از كجا مى‏گویى كه او حایز چنین مقامى مى‏شود؟ وى گفت: علایم پیامبر آخر الزمان را در تورات خوانده‏ام و از نشانه‏هاى او این است كه پدر و مادر او مى‏میرند و جد و عموى وى از او حمایت مى‏كنند و از قریش همسرى انتخاب مى‏نماید كه سرور زنان قریش است.

سپس اشاره به خدیجه نمود و گفت: خوشا به حال كسى كه افتخار همسرى او را به دست آورد.
3. ورقه (عموى خدیجه) از دانایان عرب بود و اطلاعات فراوانى درباره كتاب‏هاى عهدین داشت و مكرر مى‏گفت: مردى از میان قریش از طرف خدا براى هدایت مردم برانگیخته مى‏شود . یكى از ثروت‏مندترین زنان قریش را مى‏گیرد . چون خدیجه ثروت‏مندترین زنان قریش بود، از این لحاظ گاه و بیگاه به خدیجه مى‏گفت: روزى فرا مى‏رسد كه با شریف‏ترین مرد روى زمین وصلت مى‏كنى.
4. خدیجه، شبى در خواب دید: خورشید، بالاى مكّه چرخ خورد و كم كم پایین آمد و در خانه او فرود آمد. خواب خود را براى ورقه نقل كرد. وى چنین تعبیر نمود:با مرد بزرگى ازدواج خواهى نمود كه شهرت او عالم‏گیر خواهد شد.
این‏ها جریان‏هایى است كه بعضى از مورخان (2) نقل كرده‏اند و در بسیارى از كتاب‏هاى تاریخى ثبت شده است. مجموع این‏ها، علل تمایل خدیجه را آفتابى مى‏كند كه بیش تر مولود ایمان و اعتقاد او به معنویت جوان قریش بود. (3)
پی نوشت ها :
1. بحارالانوار، ج 16، ص 14.
2. همان.
3.جعفر سبحانی ، فروغ ابدیت، ج1ٌ ، ص 195-196 ؛ سیره این هشام ، ج ،ص204 ،بحار الانوار، ج16، ص 19و ج6، ص104

پس از وفات عُتیَّق، با ابوهالة بن زرارة بن نَبّاش بن عدی التمیمی ازدواج كرد و صاحب دو پسر به نام‌های هند و عبدالله شد و به خاطر هند، كنیه امّ هند گرفت. هند همان كسی است كه برای امام حسن ـ علیه السّلام ـ شمایل رسول خدا(ص) را توصیف كرد و بسیار مورد علاقة رسول خدا(ص) بود و در جنگ جمل در ركاب حضرت علی ـ علیه السّلام ـ به شهادت رسید.[3] جمعی از علمای بزرگ معتقدند كه ایشان قبل از حضرت رسول ـ صلّی الله علیه و آله ـ ازدواج نكرده بودند و فرزندان قبلی منتسب به ایشان را مربوط به خواهر حضرت خدیجه می‌دانند.[4] ازدواج پیامبر با خدیجه یك ماه پس از سفر به شام انجام گرفت؛ یعنی پنج سال بعد از فجار گفته شده است. خدیجه در هنگام ازدواج چهل سال و پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ بیست و پنج سال داشته است. البته برای حضرت خدیجه سن بیست و هشت سال یا كمی بیشتر را هم ذكر كرده‌اند و از آنجا كه حضرت خدیجه از پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ صاحب چندین فرزند شده است، سن چهل سال زیاد به نظر می‌آید.

خدیجه مدت بیست و پنج سال در خانة پیامبر زندگی نموده است و تا زمانی كه او زنده بود پیامبر همسر دیگری انتخاب نكرد. خدیجه در دهم ماه رمضان سال دهم بعثت در سن 65 سالگی تقریباً‌یك سال و نیم پس از بیرون آمدن بنی‌هاشم از شعب ابی‌طالب و به فاصله سه روز تا شش ماه بعد از وفات ابوطالب از دنیا رحلت فرمود.
پیامبر او را در حجون مكه در قبرستان ابوطالب كنار قبرهای عبدالمطلب و عبدمناف دفن كرد و خود در قبرش فرود آمد. اندوه حضرت از رحلت آن تنها محب و مشفق او به نهایت انجامید و آن سال را عام الحزن نامید.[5]
معرفی منابع، جهت مطالعه بیشتر:
1ـ پیامبر و یاران، عالمی دامغانی.
2ـ تاریخ پیامبر اسلام، ابراهیم آیتی.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . الطبقات الكبری، ابن سعد، بیروت، ج 1، ص 132.
[2] . عسقلانی، ابن حجر، اصابه، بیروت، دارالصادر، ج 4، ص 281.
[3] . ابن اثیر، اسد الغابه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 5، ص 72.
[4] . بحارالانوار، بیروت، الوفاء 1403 ق، ج 16، 18، 22.
[5] . مصدری، التنبیه والاشراف، تحقیق عبدالله اسماعی الصاوی، قاهره، ج 1، ص 200.