ماه مبارك رفته و روزه می گیرند. از سوی دیگر خانه تكانی نظافت  مساجد و نمازخانه ها گرفتن روزه های قضا و مستحبی و نیز خرید وسایل و لوازم ضروری برای ماه مبارك رمضان صورت می گیرد مردم گلستان ماه مبارك رمضان را فرصت مهمی برای خود سازی و عبادت می دانند. آنان بیش از هر ماه دیگر به نماز جماعت و خواندن نماز اول وقت تقید نشان میدهند.................................

با آغاز ماه مبارك رمضان مسجدهای سراسر استان عطر و بوی خاصی می گیرند. مجالس وعظ و خطابه نیز در آن ها رونق می گیرد و مومنان روزه دار پس از اقامه نماز یومیه با گوش سپردن به واعظان ثوابی مضاعف می برند مسجدهای جامع در شهرهای مختلف استان و مسجدهای محلات نیز همواره پذیرای شهروندان هستند. مسجد جامع و گلشن و... در گرگان و روستاها پایگاهی است كه معمولا : هر ساله مراسم قرآن خوانی تفسیر و موعظه در آنها برگزار می شود برگزاری كلاسهای تفسیر و سخنرانیهای اهل علم در مساجد از مراسمهای خاص در گرگان است كه یكی از آنها سلسله درسهایی پیرامون معارف قرآنی و حقایق اسلامی از سوی حضرت آیت الله حاج سید محمد رضا میبدی دامت افاضاته مدیر حوزه علمیه رضویه و امام جماعت مسجدجامع گرگان است . كه در تالار كتابخانه مسجد جامع پس از افطار و نماز از ساعت 9 30 الی 10 30 برگزار میشود و همواره مورد توجه و استقبال عموم مردم قرار گرفته تا آن جا كه سالن هر شب مملو از علاقه مندانی برای استفاده از فرمایشات ارزشمند  ایشان میشود.  ...............................

یكی از رسم و روسوماتی كه از قدیم الایام در ین مردم استان گلستان رایج بوده بیدار كردن همسایه ها و اهل محل هنگام سحر و مدتی قبل از اذان صبح است تا روزه داران خواب نمانند و برای صرف غذای سحری آماده شوند. در قدیم مردی ظرفی حلبی را در دست می گرفت و بر آن میكوبید و در كوچه ها می گردید و با ابیاتی موزون

مردم را به بیداری دعوت می نمود همچنین شلیك كردن تفنگ و سحرخوانی و نیز شلیك كردن گلوله توپ از سوی پادگان گرگان از دیگر شیوه های بیدار كردن روزه داران هنگام سحر بود « اسدالله معطوفی » تاریخ نگاری كه در حوزه مردم نگاری استان

گلستان پژوهش ها و تالیفات بسیاری دارد در باره آداب ماه مبارك رمضان در استان گلستان میگوید : آب داغ خوردن یكی از آداب خاص افطار باز كردن گرگانی ها بود كه به آن نرم بلاغ (نرم كردن بلاغ ) می گفتند.آب گرم حنجره و معده خشك را برای خوردن لقمه آماده می كرد كه افطار باز كردن با آن رسم بود « ترك » غذای خاص دیگر گرگانیها در ماه رمضان بود. ترك همان مسقطی روان است كه آمیخته با زعفران و خلال بادام بود و در ظرف های كوچك به اندازه هر فرد جا می شد. رنگ این غذا موجب خوشرنگی سفره افطاری میشد و در كنار فرنی پای همیشگی سفره های افطار بود.

برای رفع عطش در ماه مبارك رمضانی كه مصادف با تابستان بود مردم از یخ كش ها یخ می خریدند. یخ كش در استرآباد قدیم شغل بود. یخ ها را از یخچال های طبیعی ارتفاعات می آوردند. در كیسه گونی كاه می ریختند و دور یخ می پیچیدند و كیسه

گونی را هم محكم گل می گرفتند و در سردابه میگذاشتند در افطار خانوادگی معمولا انواع غذاها رایج است از جمله چای نان پنیر مسقطی كتلت آبگوشت فرنی خرما سبزی حلوا آش سوپ نان روغنی شرینهایی مثل گوش فیل و نان پنجه ای نان كنجدی و گاهی هم سوهان عسلی و قطاب و زولبیا بامیه كه هر خانواده به سلیقه خود از آنها استفاده می كند افطاری دادن و میهمانی گرفتن در منازل از سوی همسایه ها و

خصوصا " فامیلها و همچنین افطاری باشكوه در مساجد از مهمترین آداب مردم مسلمان در ماه رمضان میباشد كه نقش مهمی در همبستگی اجتماعی ایفا می كند.كمك غذایی به مستمندان خصوصا مستمندان اهل محل و نزدیك هنگام عصر و قبل از افطار از سنتهای پسندیده مردم استان گلستان است كه غذا به منازلشان میبرند................................................................................................

برگزاری مسابقات فوتبال گل كوچك و یا فوتسال (فوتبال داخل سالنی) از تفریحات جوانان در شبهای ماه رمضان است . در گرگان رسم است كه برخی از خانواده ها برای خوردن جگر به خیابان می روند (هنوز بساط این جگركیها در حاشیه خیابان های اصلی شهر بخصوص فلكه كریمی خیابان مطهری و بعضی از محلات پهن است  در قدیم در شهر گرگان پس از افطار مردها فورا به حمام عمومی محل می رفتند و بازی شاه و وزیر می كردند. هر كس كه در این بازی می باخت بالنگ تابیده كه سر آن هم گره داشت شلاق می خورد.از جمله حمام هایی كه این بازی در شبهای ماه رمضان در آنجا زیاد استقبال می شد « حمام قاضی » بود كه اكنون تعطیل و بصورت آثار باستانی در آمده است ..............................................................................................

شبیه خوانی » در استان گلستان بویژه گرگان مربوط به دوران قدیمی تر است و در حال حاضر جز مناسك فراموش شده محسوب می شود . در گذشته در شهر گرگان « شبیه خوانی قنبر » رایج بود كه در شب احیا 21 ماه رمضان انجام می شد . قنبر از یاران امام علی (ع ) بود .در این شبیه خوانی مردی با در دست داشتن كشكول و تبرزین و شمشیر طی مراسمی خاص و با خواندن اشعار مذهبی حضرت علی(ع ) را فریاد میزد و می طلبید. مردم نیز با گریه و سوگواری با نیت رواشدن حاجت های خود مقداری پول به داخل كشكول شبیه خوان می ریختند. همچنین در روز احیا هم « محفه » درست می كردند محفه اطاقك كوچك چوبی بود كه آنرا سپاپوش كرده و بر آن عمامه ای سبز می نهادند. محفه بر دوش مردان حمل می گردید. محفه را گاهی « شبیه سازی امام علی » نیز می نامیدند. مردم در پشت سر محفه به زنجیرزنی و سینه زنی می پرداختند و جمعیت به همراه آن غالبا از مسجد جامع بسوی امام زاده عبدالله و خرابه های دروازه فوجرد سابق (در حاشیه مرده شور خانه فعلی امام زاده ) سرازیر می شدند . در شب 27 ماه رمضان گرگانیها عموما كله پاچه درست می كردند و فردای آن روز را خانم ها حنا می كردند و اگر كسی بچه دار نمی شد پیراهنی می دوخت تا سال دیگر بچه دار شود.

مردم این منطقه در شب های قدر با حضور در مساجد بزرگ استان و در گرگان بویژه مصلا و مسجد جامع قرآن بر سر می گیرند و عاجزانه دعا و انابه می كنند . در شبهای 19 و 21 و 23 ماه مبارك رمضان با شركت در محافل معنوی دعای جوشن كبیر دعای فرج امام زمان و ابوحمزه و در میان اهل سنت خواندن نماز « تراویح » رایج است این

شب ها را گرامی میدارند به گفته « معطوفی » در قدیم شبهای احیا 19 20 و21 بسیاری خرج میدانند . آنان غذا را در دیس نهاده و به نیت نذری كه داشتند به

مساجد می بردند و قسمتی از غذاهای دیگران را نیز كه به مسجد آورده بودند به عنوان تبرك با خود به منزل برمیگرداندند. در این شبها مردم در تكایا و مساجد و تعدادی از منازل تجمع كرده و به خواندن دعاهای مخصوص می پرداختند. آنان قرآن سر گرفته و تا نزدیكی های سحر به خواندن دعاهای مذهبی می پرداختند و تعدادی نیز در حین

خواندن دعا بویژه با گفتن « الغوث » « الغوث » كه قسمتی از دعای جوشن كبیر بود را بر حبه های قند می دمیدند و آنرا متبرك نموده برای شفای بیماران به منازل می آوردند باز بودن مغازه ها بعد از افطار از سنت های ماه مبارك رمضان در استان گلستان بویژه شهر گرگان است تا جایی كه كاسبی و رفت و آمد در شهر در شب از روزها پر رونق تر است  با فرارسیدن عید فطر كه یكی از چهار عید مهم مسلمین است درنخستین روز ماه شوال پس از یكماه میهمانی خدا مردم آن را جشن می گیرند و بر این ضیافت یك ماهه الهی افتخار می نمایند و معبود را بخاطر این توفیق عبادی و معنوی سپاس می گویند. در این گلستان مردم در نخستین ساعات روز عید فطر به مساجد خصوصا مصلا و

مسجد جامع میروند تا در نماز جماعت عید فطر شركت نمایند آنان مقیدند كه هر چه زودتر و قبل از ظهر روز عیدفطر فطریه خود را به افراد مستحق و مراكز مورد نظر تحویل نمایند. خوشحالی و دیدار از بزرگتر‌ها از جمله سنت‌های مردم استان گلستان در روز عید فطر است. ...................................................................................

آداب ویژه ماه مبارک رمضان در استان گلستان

مردم استان چند روز قبل از فرا رسیدن ماه رمضان خود را آماده استقبال از ماه خدا مى‏كنند. مساجد را مى‏ آرایند و غبار آن را مى‏ زدایند. برخى از مؤمنین بنابر سنت دیرین خود، از چند روز قبل با روزه گرفتن به پیشواز ماه رمضان مى‏روند. با آغاز این ماه پر خیر و بركت مردم به مساجد روى مى‏آورند و جان خویش را با كلام خدا و سخن واعظان آرامش مى‏بخشند.

از مراسم پرشكوه ماه رمضان جلسات قرائت قرآن در مساجد و منازل است. در برخى از شهرهاى استان نیز در شب‏هاى رمضان مراسم «الله رمضونى» انجام مى‏شود.

در این مراسم، جوانان به جمع‏ آورى اعانات براى مستمندان مى‏ پردازند و از محل جمع‏ آورى این كمك‏ها به مستمندان افطارى مى‏دهند. (معمولاً غذاى تهیه شده را به منازل مستمندان مى‏برند.)

با فرا رسیدن شب‏هاى احیاء، مساجد شور و نشاطى خاص مى‏ یابد و مردم روزه‏ دار با اشتیاق فراوان در مساجد حضور مى ‏یابند و مراسم احیاء را با خواندن قرآن، دعاى جوشن كبیر و قرآن بر سر گرفتن، به‏ جا مى‏ آورند. این شب‏ها كه مصادف با شهادت امام امیرالمؤمنین علیه‏ السلام است، دسته‏ هاى عزادار در مساجد به سینه ‏زنى و عزادارى مى ‏پردازند.

از جشن‏هاى ماه رمضان در این استان مى‏ توان به جشن نیمه رمضان (ولادت حضرت امام حسن مجتبى علیه‏ السلام) و جشن 27 رمضان (كشته شدن ابن ملجم) اشاره نمود. با فرا رسیدن ماه رمضان تركمن‏ ها با آداب و رسوم خاص این منطقه مهیاى میهمانى خدا مى ‏شوند. در این ایام مساجد گرم و پرنور مى ‏شود. نماز تراویح از مهم‏ترین مناسك عبادى ماه رمضان پس از نمازهاى یومیه است. از دیگر مراسم ماه رمضان كه مختص تركمن‏ هاست برگزارى مراسم «یا رمضان» است كه در شب چهاردهم رمضان و پس از اداى نماز عشاء و تراویح انجام مى پذیرد.

در این مراسم دسته‏ هاى چند نفرى از جوانان با خواندن سرودهایى با مضامین مذهبى از درب مساجد به سوى منازل مردم حركت مى‏ كنند و در هر خانه‏اى با خواندن سرود از صاحب‏خانه تقاضاى كمك براى مستمندان را مى‏ نمایند.

تركمن‏ ها در شب‏هاى رمضان قربانى مى ‏كنند و مردان براى میهمانى حاضر مى‏ شوند و براى زنان غذا به منزل‏ ها فرستاده مى ‏شود. به این مراسم «الله یولى» یعنى در راه خدا مى ‏گویند. مراسم شب قدر نیز در میان آن‏ها از اهمیت خاصى برخوردار است.

در این شب علاوه بر عبادات معمول، اداى نمازهاى نافله و قرائت قرآن، به صله ارحام به شكل وسیع مى ‏پردازند. آن‏ها براى شب بیست و هفتم ماه رمضان اهمیت فراوانى قائلند و آن را «قدر گیجه» مى ‏نامند.

در این شب میهمانى مفصلى مى‏ دهند و تا سحرگاهان بیدار می ‏مانند.