تبیان، دستیار زندگی

2. به علت خوردن غذا یا نوشابه‌ای مشترک با فرد آلوده ایدز نمی‌گیرید. فرد آلوده ممکن است بزاق خویش را روی نوشابه یا غذای شما برجای بگذارد و شما هم‌چنان به دو دلیل سالم بمانید: نخست این که ویروس به ندرت در بزاق یافت می‌شود. در یک بررسی، در هشتاد و سه بیمار مبتلا به ایدز، ویروس تنها در بزاق یک نفر یافت شد. دوم این که بزاق، ویروس را غیرفعال می‌کند. در بررسی خانواده‌هایی که یک عضو مبتلا داشتند معلوم شد که بیماران مبتلا به ایدز در غذا و نوشیدنی، بشقاب، لیوان، قاشق، چنگال، و مسواک با افراد سالم شریک بودند و هیچ‌کدام، از این راه ایدز نگرفتند.

3. تنها به علت دست دادن با فرد آلوده یا در آغوش گرفتن او ایدز نمی‌گیرید. این ویروس در عرق بدن یا روی پوست یافت نمی‌شود. در خانواده‌های گفته شده، افراد یک‌دیگر را بغل می‌کردند و بسیاری تماس‌های نزدیک اما غیر جنسی داشتند و هیچ موردی از سرایت ایدز مشاهده نشد. دکتر فیشل بیان داشت: «ویروس، برای این که یاخته‌ها را آلوده کند باید وارد گردش خون شود. وقتی شما با کسی دست می‌دهید یا او را در آغوش می‌گیرید این امر اتفاق نمی‌افتد.»

4. با قرار گرفتن در معرض عطسه یا سرفه‌ی بیمار مبتلا به ایدز، ایدز نمی‌گیرید. ویروس ایدز در خلط یا ترشحات بینی افراد مبتلا یافت نشده است. همه‌ی کارشناسان هم‌داستان‌اند که هیچ شاهدی به نفع این که ویروس از طریق این نوع تماس‌های تصادفی سرایت کند وجود ندارد.

5. تنها به علت نشستن روی نشیمنگاه توالت حتی در صورتی که فرد آلوده قبل از شما روی آن نشسته باشد ایدز نمی‌گیرید. یکی از کارشناسان می‌گوید: «این ویروس نمی‌تواند روی نشیمنگاه توالت زندگی کند، بلکه بی‌درنگ در هوای آزاد می‌میرد.» گاهی ویروس در ادرار یافت شده است ولی به تعدادی چنان اندک که دانشمندان تصور می‌کنند که این ویروس از این راه انتقال نمی‌یابد. ویروس ایدز از مدفوع نیز جدا شده است، ولی در یازده بررسی بر بیش از هفت‌صد بیمارِ مبتلا به ایدز که با افراد نیالوده مستراح مشترک داشتند هیچ‌گاه ویروس از این راه سرایت نکرد. در هیچ مورد شناخته شده‌ای تماس با ادرار یا مدفوع – در روی نشیمنگاه مستراح یا هر جایی دیگر – به عفونت منجر نشد.

6. صرفاً به علت شنا کردن در یک استخر یا آب‌تنی در وان آب گرم ایدز نمی‌گیرید حتی اگر فرد آلوده‌ای در آن‌ها غوطه‌ور شده باشد. دکتر آلن لیفسون از اداره‌ی بهداشت عمومی سانفرانسیسکو، بخش ایدز، گفت: «چون شاهدی دال بر آلودگی از طریق تماس‌های بیش‌تر با ادرار در دست نیست خطر آلودگی از ادرار در استخرهای شنا و وان آب گرم ناچیز است.» و چنان که گفتیم ویروس در عرق یا در روی پوست یافت نمی‌شود و خطر آلودگی با مدفوع ناچیز است. در هر حال، ویروس نمی‌تواند در آب زنده بماند.

7. صرفاً به علت بوسیدن گونه یا لب فرد آلوده ایدز نمی‌گیرید. باز هم دلیلی وجود ندارد که بزاق ویروس را منتقل کند. افراد خانواده یک‌دیگر را بوسیده‌اند بی‌آن‌که ویروس را انتقال دهند. لیکن کارشناسان علیه بوسه‌های طولانیِ فردِ احتمالاً آلوده (به نحوی که آلودگی با بزاق اجتناب‌ناپذیر باشد) هشدار داده‌اند. سرایت ویروس از این طریق به اثبات نرسیده است ولی چون ویروس (گرچه در موارد نادر) از بزاق جدا شده است، احتراز از این کار مطمئن‌تر است. دکتر لیفسون می‌گوید: مورد اثبات شده‌ای از سرایت به وسیله‌ی بزاق مشاهده نشده است، بنابراین خطر آلودگی از راه بوسه بر گونه و لب‌ها ناچیز است.

8. تنها به علت غذا خوردن در یک رستوران ایدز نمی‌گیرید حتی اگر آشپز آلوده باشد. در بالا گفتیم که از طریق تماس با بزاق، عرق، و پوست، کسی ایدز نمی‌گیرید. ولی چه می‌شود اگر آشپز آلوده‌ای دستش را ببرد و خونش آغشته به سالادی شود که بعد شما همراه با غذای خود می‌خورید؟ خطر باز هم چندان زیاد نیست. کارشناسان می‌گویند که تعداد ویروس موجود در چند قطره خون آلوده ناچیز است، و احتمال این که ویروس بتواند ضمن عبور از دستگاه گوارش زنده بماند بسیار اندک است.

9. تنها به علت دادنِ خون ایدز نمی‌گیرید. این تصورِ باطل که ویروس ممکن است از این راه منتقل شود عده‌ای را به این باور رسانده که دادن خون خطرناک است. ولی به عقیده‌ی متخصصان مرکز کنترل بیماری‌ها این حرف درست نیست. در صورتی که سوزن انتقال خون فقط یک بار به کار رود به هیچ وجه چنین خطری برای خون دهندگان وجود ندارد. ویروس ایدز ممکن است به وسیله‌ی سوزن‌های غیرسترون مورد استفاده در طب سوزنی، خالکوبی، و سوراخ کردن گوش سرایت کند. لیکن سترون‌سازی، همه‌ی خطرها را از میان می‌برد. غوطه‌ور ساختن سوزن‌ها در محلول 10 : 1 ماده‌ی سفید کننده، الکل، آب اکسیژنه ویروس را می‌کشد. هم‌چنین است حرارت صد و چهل درجه‌ی سانتیگراد به مدت ده دقیقه.

10. به علت گزش پشه یا حشرات دیگر ایدز نمی‌گیرید. این تصور وقتی رواج پیدا کرد که پژوهشگران نظر دادند که ممکن است پشه‌ها عامل سرایت ایدز در بِل‌گلید (در فلوریدای امریکا) باشند؛ در این‌جا یک همه‌گیری از 1982 تا 1987 بدون عامل خطر شناخته شده در بین اهالی اتفاق افتاد. این تصور – و نگرانی مربوط به واقعه‌ی بل گلید – به سه دلیل به فراموشی سپرده شد. نخست این که ایدز وابسته به سن است. اکثر افراد آلوده، در سنین بیست تا چهل و نُه سال هستند، در حالی که حشرات تبعیض سنی قائل نمی‌شوند. دوم این که در بل گلید دانشمندان بالاخره کشف کردند که رابطه‌ی جنسی و کاربرد مواد مخدر درون سیاه‌رگی مسیرهای آلودگی هستند. سوم این که دلیلی بر وجود ویروس ایدز در حشرات وجود ندارد.

11. از واکسن هپاتیت B یا تزریق گاماگلوبولین (که برای پیش‌گیری از هپاتیت A به کار می‌رود)، ایدز نمی‌گیرید. این افسانه از آن رو پدید آمد که ماده‌ی تزریقی گاماگلوبولین و یک شکل از واکسن هپاتیت B از خون به دست می‌آیند، و امکان وجود ویروس ایدز در این فراورده‌ها را مطرح می‌کنند. ولی به رغم تجویز این مواد به هزاران نفر از مردم، هیچ موردی از ایدز با تزریق واکسن یا گاماگلوبولین مربوط نبوده است. فرایند تهیه‌ی واکسن، همه‌ی ویروس‌های شناخته، از جمله ویروس ایدز، را غیرفعال می‌کند.