تبیان، دستیار زندگی

احتمالا این خاطره در یک روز گرم از فصلی گرم رقم خورده است؛ تابستان با گرمای طاقت فرسایش، می‌تواند با تشنگی ضمیمه شود و فصلی غیر قابل تحمل را ایجاد کند. گرمای هوا باعث از دست رفتن بیشتر آب بدن شده و نیاز بدن به این مایع حیاتی را افزایش می‌دهد. در این جا راه هایی برای مقابله با عطش برایتان داریم.



آب، اولین ماده غذایی و سالم‌ ترین نوشیدنی است که 60 درصد بدن بزرگسالان و 80 درصد بدن نوزادان را تشکیل می‌دهد. کارشناسان تغذیه توصیه می‌کنند، آقایان بیش از 2 لیتر و نیم و خانم‌ها 2 لیتر آب در روز مصرف کنند. در این میان افرادی که ناراحتی کلیه، ناراحتی‌های قلبی- عروقی و فشار خون دارند باید زیر نظر پزشک آب بنوشند.
درصورت حل نکردن معضل تشنگی احتمال ایجاد مشکلات فراوانی وجود دارد.

عطش همان تشنگی تعبیر می‌شود و در زمان تشنگی هم نیاز به نوشیدن آب است. این نیاز زمانی بروز پیدا می‌کند که بدن در مقابل کم آبی که با آن مواجه شده واکنش نشان می‌دهد. کم آب شدن بدن نیز زمانی رخ می‌دهد که آب دفع شده از بدن بیشتر از مقدار جذب آب باشد. از سوی دیگر، عطش به نوعی تشنگی مفرط نیز تعبیر می‌شود که در گرمای شدید و کم آبی‌های طولانی مدت یا ورزش‌های طولانی و سنگین رخ می‌دهد. وقتی بدن کم آب می‌شود، بزاق دهان را می‌گیرد و احساس خشکی دهان به‌ وجود می‌آید. اگر در این مرحله کمبود آب جبران نشود، احساس ضعف، خستگی و سردرد ایجاد می‌شود. تشنگی در اصل علامت خطری برای کم شدن مایعات بدن است. کاهش مایعات نیز می‌تواند در اثر تعریق زیاد، اسهال، استفراغ، تب، آفتاب سوختگی یا رژیم غذایی اتفاق بیفتد.

آنچه مسلم است همه برای ادامه حیات و فعل و انفعالات درون بدن به آب نیاز دارند و این میزان نیاز به‌ طور متوسط 8 تا 10 لیوان است؛ که در کودکان کمتر است اما در بزرگسالان تغییری نمی‌کند. چه بسا افراد مسن که نسبت به نیاز بدنشان به آب کمتر حساس می شوند اما باید 8 لیوان آب را حتما در طول روز مصرف کنند تا سلول‌های بدن دچار کم‌آبی نشوند. در مورد افراد دیابتی به ‌دلیل ماهیت بیماری که افزایش دفع ادرار را به همراه دارد، نیاز بیشتری به آب دارند که بسته به سطح قند خون باید با پزشک معالج در مورد میزان مصرف آب مشورت کنند. بسته به سطح فعالیت افراد و قرارگیری آن‌ها در معرض گرما میزان مصرف تغییر می‌کند و افراد به‌طور معمول آب را از طرق مختلف در طول روز از دست می‌دهند بنابر این باید بسته به میزان فعالیت میزان دریافت آب را تنظیم کرد.

آب به‌ طور معمول به دلیل تنفس، تعریق، ادرار و مدفوع از دست می‌رود. در همین زمان است که مکانیسم تشنگی به ‌وجود می‌آید و بدن به نوعی نشان می‌دهد که به آب نیاز دارد. بنابراین نوشیدن آب کافی و فراوان بسیار اهمیت دارد. در فصول گرم سال و به‌ ویژه تابستان که آب بیشتری از طرق مختلف از دست می‌رود، عطش و تشنگی زودتر بروز پیدا می‌کند. راهکار اصلی رفع عطش در اصل نوشیدن میزان کافی آب است در کنار آب می‌توان از نوشیدنی‌هایی مانند چای کمرنگ و آبمیوه‌های متفاوت نیز برای رفع تشنگی استفاده کرد.  به این نکته باید توجه کنید، برای تامین آب مورد نیاز بدن نباید از نوشیدنی‌های ناسالم استفاده کرد؛ مثلا مصرف زیاد برخی نوشابه‎های گازدار و کافئین دار عوارض جسمی دارند و موجب کاهش کلسیم بدن می‎شوند.

خوردن ناگهانی آب فراوان می‌تواند مشکلات گوارشی و سوء هاضمه در فرد ایجاد کند. توصیه می‌شود بدن به چنین حالتی نرسد و هر نیم تا یک ساعت باید دست‌کم نیم فنجان آب به بدن رساند.

در زمان تشنگی هیچ‌ چیز نمی‌تواند جایگزین آب شود. چای نوشیدنی ای است که به‌ دلیل داشتن مواد آنتی اکسیدان و ضد‌ سرطان برای بدن مفید است اما هیچ گاه جایگزین مناسبی برای آب نیست. چای به‌ دلیل خاصیت مدر بودن باعث می‌شود، مقدار بیشتری از آبی که از طرق مختلف به بدن می‌رسد، دفع شود. به ‌طور کلی توصیه می‌شود، افراد هنگام تشنگی درصورت دسترسی به آب از این نوشیدنی استفاده نکنند.

فیبرها در نگهداری آب نقش مهمی دارند بنابراین خوراکی‌های فیبردار گزینه‌ های مناسبی هستند. علاوه بر میوه‌ها، سبزی‌ها هم منبع بسیار مناسب فیبر و در نتیجه آب هستند. کاهو، خیار، کرفس و سبزی خوردن چون آب را در خود نگه می‌دارند باعث استمرار و تداوم آب ‌رسانی به بدن می‌شوند. در مقابل برخی خوراکی‌ها مانند انواع شیرینی و کباب و جگر تشدید ‌کننده تشنگی هستند و در فصول گرم سال که احتمال کم ‌آبی بیشتر است باید از خوردن آن‌ها پرهیز کرد.

میوه‌ها علاوه بر نقشی که در تامین ویتامین‌ها، مواد معدنی، آنتی اکسیدان‌ها و فیبر مورد نیاز بدن دارند، نقش مهمی نیز در پیشگیری و درمان انواع سرطان، بیماری‌های قلبی – عروقی، سکته مغزی، پوکی استخوان، دیابت و چاقی ایفا می‌کنند. علاوه بر این، آن‌ها به‌طور کلی یکی از منابع حاوی آب هستند و می‌توان بخشی از نیاز بدن به آب را از طریق میوه‌ها تامین کرد. میوه‌ها در ساختمان خودشان فیبر دارند و این فیبر در دستگاه گوارش باعث ماندگاری آب و تحویل تدریجی آب به جریان خون می‌شود و به این ترتیب تاخیر زیادی در احساس تشنگی به‌ وجود می‌آید اما باید دانست که بدن نیاز به آب خالص هم دارد و روزانه 8 لیوان آب برای ادامه حیات و حفظ آن ضروری است که بخشی از آن را می‌توان از طریق میوه‌ها به‌دست آورد.

میوه‌هایی مانند طالبی، هندوانه، گرمک، خربزه و یا سایر میوه‌هایی که در فصل تابستان در دسترس هستند را به برنامه غذایی روزانه که 5 واحد (5 عدد میوه) در روز است، اضافه کنید.

2 مسئله مطرح است، یکی نیاز بدن به آب و دیگری احساس تشنگی. زمانی که درباره احساس تشنگی بحث می‌شود برخی از نوشیدنی‌ها مثل شربت آبلیمو که به‌ دلیل وجود آبلیمو در آن باعث ترشح بزاق بیشتر می‌شوند، احساس تشنگی را زودتر برطرف می‌کنند ولی این به آن معنا نیست که نیاز بدن به آب تامین شده است.

نوشیدنی ای مانند خاکشیر به ‌دلیل داشتن دانه ‌های خاکشیر که آب را درون خود حبس می‌کند و چند برابر ظرفیت می‌تواند ذخیره آب داشته باشد در زمان تشنگی نوشیدنی بسیار مناسبی است. این دانه‌ها در دستگاه گوارش آب را در داخل خود نگه می‌دارند و به‌ تدریج آن را به بدن تحویل می‌دهند و نیاز بدن را در مدت طولانی‌ تر نسبت به آب تامین می‌کنند. نوشیدنی دیگری که می‌توان نام برد تخم شربتی است که عملکردی مشابه خاکشیر دارد و به ‌دلیل نگه داشتن آب درون خود باعث می‌شود، فرد دیرتر احساس تشنگی کند اما از آنجا که این نوشیدنی‌ها با شکر مصرف می‌شوند باید در میزان استفاده از آن‌ها احتیاط کرد چون مصرف بیش از اندازه آن‌ها موجب اضافه وزن و چاقی می‌شود. بهتر است آنها را یا بدون شکر یا با حداقل شکر مصرف کرد.

میزان خنکی آب می‌تواند در رفع علائم تشنگی موثر باشد. یکی از وظایف آب تنظیم دمای بدن است. زمانی که فرد دچار کم آبی می‌شود، به طبع دمای بدن نیز دچار تغییراتی شده و علائم نسبت به کم آبی شدید تر می‌شود. زمانی که آب خنک همراه با یخ مصرف می‌شود چون دمای بدن را به‌خصوص در قسمت فوقانی دستگاه گوارش برای مدت کوتاهی پایین می‌آورد، احساس لذت‌ بخش ‌تری دارد ولی این موضوع ربطی به نیاز سلول‌های بدن به آب ندارد. به هر حال بدن به مقدار معینی آب نیاز دارد و دمای آن آب اهمیت چندانی ندارد مگر در حالت گرمازدگی. در گرمازدگی که فرد دچار بی‌ حالی می‌شود یکی از درمان‌ها غوطه‌ ور کردن فرد در یخ است اما در حالت رفع تشنگی نوشیدن آب ‌یخ مزیتی از لحاظ سلامت، بر نوشیدن آب با دمای معمولی ندارد. حتی در مواردی ممکن است شوک حرارتی نیز به فرد وارد شود.

نکات و هشدارها

در فصل گرما و تابستان برای جلوگیری از کم آبی، مصرف مایعات را افزایش دهید تا دچار کمبود ویتامین‌ها و املاح نشوید.
با عرق کردن، تعداد زیادی از ویتامین‌ها و املاح همراه با آب بدن از دست می‌رود پس ضرورت استفاده از مایعات مناسب از جمله آب ساده و خالص، نوشیدنی‌های سالم مثل دوغ کم نمک و بدون گاز و یا آب‌ میوه‌های طبیعی برای جلوگیری از کم ‌آبی بدن بیشتر احساس می شود. استفاده از نوشیدنی‌های گازدار برای رفع تشنگی توصیه نمی‌شود.

http://phow.ir