تبیان، دستیار زندگی

سرانه مصرف شکر برای هر ایرانی ۳۰ کیلوگرم است در حالی که این میزان در جهان ۵/۱۳ کیلوگرم و بدون احتساب چین ۸ کیلوگرم است. یعنی هر ایرانی ۳ برابر میانگین دنیا شکر مصرف می کند. با ما همراه شوید شاید به نتیجه ای برای کم کردن مصرف شکر و فرآورده هایی که شیرینی شان را از شکر می گیرند و باعث ابتلای ما به برخی بیماری ها از جمله پوسیدگی دندان و ایجاد استرس می شوند؛ پیدا کنیم.




آمار مصرف قند و شکر در کشور که با بررسی مصرف و نه میزان خرید و فروش در سطح خانوار در سال های 79 و 81 انجام شده، نشان می دهد هر نفر به طور میانگین حدود ۶۰ گرم موادقندی شامل قند و شکر، مربا، عسل و…در روز مصرف می کند که حدود ۵۱ گرم از این میزان فقط مربوط به قند و شکر است. این آمار مربوط به شهر و روستاست و در آن تفاوتی بین یک کودک نوپا یا سالمند در نظر گرفته نشده است.
از قند و شکر در کتاب های تغذیه قدیمی با عنوان “انرژی خالی” یاد شده است، یعنی این مواد هیچ خاصیتی ندارند جز اینکه فقط انرژی اضافه وارد بدن کنند.

مهم ترین بخش مصرف قند و شکر در کشور ما مربوط به مصرف چای است. چای در ایران نوشیدنی بسیار رایجی است که در کنار آن قند یا شکر خورده می شود بنابراین مقدار مصرف این مواد در کشور ما تقریبا منحصر به فرد است. نتیجه این امر آن است که هم کالری اضافه وارد بدن می شود و هم دندان ها آسیب می بینند.
مقدار مصرف قند به چند عامل بستگی دارد؛ یکی از این عوامل مقدار و حجم مصرف چای است؛ کسانی که دفعات بیشتری چای می نوشند یا چای را در لیوان و در حجم زیادی می خورند، طبیعتا قند بیشتری هم مصرف می کنند.
عامل دیگر، خوردن چای داغ است. هر چه چای داغ تر باشد، قند سریع تر در دهان حل می شود بنابراین ممکن است فرد با یک فنجان چای کوچک اما داغ 4 تا 5 حبه قند بخورد.
این ها در کنار استفاده زیاد از موادقندی دیگر مانند نوشابه باعث می شود آمار مصرف بالا برود.

برخی افراد به جای این قندها، قندطبیعی مصرف می کنند. مثلا با چای توت خشک، خرما، کشمش و موادی از این قبیل می خورند تا قندخونشان بالا نرود. و بعد با یک فنجان چای ۲۰ عدد توت خشک یا میوه های مشابه می خورند.
اتفاقا قندی که در قندان هایمان داریم نیز قندمصنوعی نیست و قندطبیعی است که از نیشکر و چغندر گرفته شده است. از طرفی قندی که در میوه هایی مانند کشمش، توت خشک، خرما و…وجود دارد، قند آزاد است. یعنی به راحتی جذب بدن می شود و میزان کالری آن مانند سایر قندهاست یعنی به ازای هر یک گرم، مصرف آنها ۴ کیلوکالری انرژی به بدن می رسد و مصرف زیاد این خوراکی ها مانند مصرف زیاد قندهای معمولی عوارضی دارد.

یک حبه قند حدود ۳ گرم وزن دارد. با این فرض که هر، یک گرم قند، ۴ کیلوکالری انرژی تولید کند، انرژی دریافتی بدن با خوردن یک حبه قند معمولی ۱۲ کیلوکالری است. در حالی که بیشتر افرادی که چایشان را با تعدادی خرما، کشمش، توت خشک و…می خورند، حدود 50 تا 60 کیلوکالری انرژی دریافت می کنند.
بعضی هم عادت دارند چایشان را با بیسکویت های سبوس دار یا کیک، شکلات و…بخورند. کالری این مواد آنقدر بالاست که به هیچ وجه قابل مقایسه با انرژی دریافتی از قند نیست. به هر حال بیسکویت ها حتی از نوع سبوس دارشان هم با آرد و روغن تهیه شده اند و کالری شان بسیار بیشتر از یک حبه قند است.

اگر چای زیاد می خورید و دوست دارید چایتان را با قند بخورید، ابتدا کمی صبر کنید چایتان کمی خنک شود. بعد آن را فقط با یک حبه قند بنوشید. حتی اگر قند پس از اتمام چای در دهانتان باقیمانده بود، آن را خارج کنید و لزومی ندارد که حتما آن را قورت بدهید. انجام این کار خیلی بهتر از آن است که چایتان را با مقدار زیادی توت خشک، کشمش، خرما و سایر میوه های خشک بخورید. درست است که این مواد فواید زیادی دارند، اما به هر حال قند آزادشان به راحتی جذب بدن می شود و فرقی با قندهای معمولی ندارد.

اگر فردی بخواهد وزنش را کنترل کند و در عین حال دوست داشته باشد چایش را با یک ماده شیرین بخورد، می تواند از میوه های خشک استفاده کند اما مقدار مصرف آن ها باید در بسته کالری فرد به وسیله متخصص تغذیه تعیین شود تا بداند از کدام شیرین کننده ها چه مقداری استفاده کند. نوشیدن چای با حداقلِ شیرینی، کار سختی نیست و ذائقه به تدریج عادت می کند که چای با شیرینی کمتری مصرف شود.

هر چه مقدار آب در میوه ای کمتر شود، طبیعتا غلظت قند آن بالا می رود بنابراین میزان کالری میوه های خشک در وزن مساوی با میوه های تازه بالاتر است مثلا میزان کالری ۱۰۰ گرم توت خشک در مقایسه با ۱۰۰ گرم توت تازه حدود 4 تا 5 برابر بیشتر است. با توجه به درجه آبگیری میوه و مقدار قندی که دارد، این میزان متغیر خواهد بود.
برای بدن فرقی نمی کند که کالری اضافه از کجا آمده است. فرد میوه خشک خورده یا میوه تازه یا قند یا هر ماده شیرین دیگری. هر ماده اضافه ای که وارد بدن می شود، در صرافی بدن به کالری تبدیل می شود. بدن باید کالری ها را خرج کند، یا جای خرج دارد یا ندارد. اگر جای خرج داشت که چه بهتر اما اگر جای خرج نداشت، کالری اضافه به بافت چربی تبدیل و در بانک بدن ذخیره می شود. پس نباید گفت میوه ای که می خوریم، بیشترش آب است و چاق کننده نیست. میوه ها هم حاوی قند هستند و قند مازاد بر نیاز بدن چاق کننده است.

عسل هم قند آزاد دارد بنابراین قندش فرقی با قند میوه ها ندارد. آنچه در خوردن یک ماده غذایی اهمیت دارد، مقدار مصرف آن است. عسل طبیعی خوب و باکیفیت، فواید زیادی دارد اما همین عسل می تواند باعث پوسیدگی دندان شود یا کالری اضافه وارد بدن کند. در علم تغذیه هیچ ماده ای بد واقعی یا خوب واقعی نیست. مهم این است که چه کسی، چه مقداری و چه زمانی ماده ای را مصرف کند. خیلی ها عسل را در چایشان می ریزند تا هم چای شیرین شود و هم از خواص عسل استفاده کنند. این کار تا حدی اشتباه است زیرا عسل حاوی آنزیم ها و مولکول های حیاتی ای است که جذبشان از پپتید است. پپتیدها با حرارت تخریب می شوند و کارکردشان را از دست می دهند.

شیرین کننده های مصنوعی از جنس قند نیستند و عمدتا افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که وزن بالایی دارند، از آنها استفاده می کنند. شیرین کننده ها انواع مختلفی دارند؛ اولین شیرین کننده «ساخارین» بود که بعدها در مورد سرطان زا بودنش به خصوص در مثانه بسیار بحث شد. در حال حاضر مصرف ساخارین بسیار محدود شده و فقط در صنعت دارویی از آن استفاده می شود.
بعد از ساخارین، «آسپارتام» تولید شد. آسپارتام ترکیب دو اسیدآمینه است و ضمن اینکه خاصیت شیرین کنندگی دارد، کالری اش زیاد نیست و دیابتی ها و افراد چاق به عنوان یک ماده جایگزین قند آن را مصرف می کنند.
جدیدا هم یک مولکول دیگر به نام «سوکرالوز» تولید شده که با اسامی تجاری مختلفی در بازار عرضه می شود.
«لاکتولوز» هم شیرین کننده دیگری است که هم در صنعت داروسازی و هم در صنعت تولید مواد غذایی مثل تهیه آدامس استفاده می شود.
چند مساله را باید هنگام استفاده از این شیرین کننده ها در نظر داشت؛ اول اینکه شیرین کننده ها به درد افرادی که دوست دارند با چایشان یک ماده شیرین بخورند، نمی خورد زیرا خاصیت شیرین کنندگی این مواد بسیار بالاست و حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ برابر شیرین تر از قند معمولی هستند بنابراین افرادی که قند می خورند روی خوشی به این شیرین کننده ها نشان نمی دهند. بعضی از تحقیقات نشان داده اند ذائقه افراد مصرف کننده قندهای مصنوعی طی زمان به طعم بسیار شیرین این مواد عادت می کند. در نتیجه امکان وزن گیری آنها در سال های آتی بسیار بیشتر است زیرا مواد شیرین طبیعی به دهانشان بی مزه می آید و این حالت باعث مصرف بیشتر قند و شکر معمولی می شود و فرد را چاق می کند.

عنوان شیرینی دیابتی که برای فروش بیشتر به کار می رود، بسیار خطرناک است. درست است که قند موجود در این شیرینی ها قندمصنوعی است و کالری ندارد اما به هر حال در پخت شیرینی از آرد سفید و روغن جامد استفاده شده است. یعنی بدترین موادی که یک فرد مبتلا به دیابت می تواند آنها را مصرف کند و قندخونش را بالا ببرد. تبلیغ چنین خوراکی هایی بسیار خطرناک است. چون بسیاری از افراد دیابتی فکر می کنند اگر این شیرینی ها را مصرف کنند، مشکل قند و افزایش وزن پیدا نمی کنند. در حالی که اصلا چنین چیزی نیست و این یک تفکر فوق العاده خطرناک است. ضمن اینکه مصرف زیاد قندهای مصنوعی نیز خالی از زیان نیست.

http://phow.ir