شیردال (یا بَشکوچ) یک موجود افسانه‌ای با تن شیر و سر عقاب (دال) است که گوش‌هایی شبیه به اسب دارد و نماد قدرت و شکوه به حساب می آید. سرستون‌های مشهور هخامنشی یکی از مشهورترین سازه‌هایی هستند که شیردال‌ها را نمایش می‌دهند. اما این سازه‌ها که در معماری عیلامی کاربرد داشته‌اند بیش از همه در شوش و مناطقی از آسیای غربی، مدیترانه و یونان پیدا می‌شوند. قدیمی‌ترین «شیردال» کشف‌شده از آسیای مرکزی به سده‌های چهارم و پنجم پیش از میلاد برمی‌گردد و به حکومت‌های تابع امپراطوری هخامنشی تعلق دارد.

 هخامنشیان شیردال را «نگهبانی در برابر اهریمن، جادو و دروغ» می‌دانستند. سرستون‌های مشهور هخامنشی هم یکی از مشهورترین مصنوعات بشری هستند که شیردال‌ها را نمایش می‌دهند. نام این جانور در پارسی میانه «بشکوچ» است. خیلی‌ها اعتقاد دارند سیمرغ در ادبیات کلاسیک پارسی نو، نمود نوینی از شیردال یا بشکوچ است، هرچند نام خود سیمرغ به پیش از اسلام باز می‌گردد.

شیردالی که امریکا به ایران برگرداند قرار است مورد مطالعه باستان شناسان قرار گیرد

طبق افسانه های اروپایی پنجه شیردال شفابخش بود و پر شیردال می‌توانست چشمان نابینا را بینایی ببخشد؛ اما آنچه در عطاری‌های اروپایی به عنوان پنجه شیردال فروخته می‌شد چیزی نبود جز شاخ بزکوهی.

تحقیقات باستان‌شناسی نشان می‌دهد که شیردال، تصویری بود که تاجران عصر باستان که در جاده ابریشم سفر می‌کردند، در کوهستان‌های آلتایی در سرزمین سکاها (قزاقستان و مغولستان امروز) فراوان به چشمانشان می‌خورد؛ اسکلتهای سنگواره‌شده دایناسوری متوسط به نام Protoceratops.

^{شیردال‌ها در سازه های تاریخی ایران زیاد به چشم می خورند}

دانته در «کمدی الهی» جایی که سفر در دوزخ و برزخ به پایان می‌رسد، سوار بر شیردالی که به سرعت برق حرکت می‌کند، سفر به بهشت را آغاز کرد؛ اما این نخستین نمود شیردال در فرهنگ ایتالیایی نیست، در پیزا، از ایتالیای قرون وسطی نیز شیردالی برنجی باقی مانده که به‌نظر می‌رسد منشأ آن، سرزمین‌های اسلامی باشد یا از روی دست صنعتگران مسلمان ساخته شده باشد. این شیردال که بزرگ‌ترین مجسمه‌ی شیردال دوره‌ی اسلامی است بیش از یک متر بلندی دارد و احتمالا در قرن یازدهم میلادی در آندالوس ساخته شده است.

خیلی ها اعتقاد دارند سیمرغ در ادبیات کلاسیک، شکل امروزی همان شیردال است. شیردال‌ها نماد موجوداتی وفادار بودند که حتی اگر جفتشان می مرد، بعد از او به سراغ جفت دیگری نمی رفتند. گفته می‌شود نگاه منفی کلیسا به ازدواج مجدد، به افتخار این افسانه مربوط به شیردال‌ها بوده است؛ چون کلیسا شیردال را که موجودی زمینی و آسمانی بود، نماد عیسی مسیح (ع) می‌پنداشت.

مدیرکل موزه‌ی ملی ایران گفت: جام «شیردال» پس از تحویل به امین اموال این موزه، اکنون در کنار دیگر آثار تاریخی موزه‌ی ملی‌، در مخزن قرار دارد.

مهناز گرجی در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با اشاره به تهیه‌ی شناسنامه برای این اثر، مانند دیگر آثار تاریخی موزه‌ی ملی ایران، اظهار کرد: اطلاعات شناسنامه‌یی این شیء مانند دیگر آثار تاریخی تهیه و تکمیل و سپس به‌عنوان یک اثر نمادین در موزه‌ی ملی ثبت می‌شود.

وی تأکید کرد: در حال حاضر به فرم شکلی این اثر تاریخی کاری نداریم، پیام آن برای ما اهمیت دارد که عمیق‌تر از شکل ظاهری جام است.

او اهمیت این اثر تاریخی از بعد نمادین بودن آن، موضوعی دانست که موزه‌ی ملی روی آن تأکید دارد و افزود: برگرداندن این اثر باب فتحی برای تعاملات فرهنگی بیشتر میان ایران و آمریکا و افزایش احتمال بازگشت آثار تاریخی است که به‌صورت غیرقانونی از کشور خارج شده‌اند و باید به کشور مبدأ برگشت داده شوند.

وی که از سال 1375 مسوولیت بخش مرمت و حفاظت را در موزه‌ی ملی ایران برعهده داشته است، با اشاره به نبودن ارتباطات فرهنگی بین ایران و آمریکا در چند دهه‌ی گذشته، اظهار کرد: جام «شیردال» حدود 10 سال پس از ضبط شدن در آمریکا، به ایران برگردانده شد‌. امیدوارم با این اتفاق، مدت زمان توقیف آثار قاچاق‌شده از ایران در کشورهایی مانند آمریکا کوتاه‌تر شود.

گرجی که عضو هیأت اجرایی الکویم و عضو ایکویوس ایران نیز است، برگرداندن الواح هخامنشی را از دانشگاه شیکاگو، قدم بعدی پس از بازگرداندن جام «شیردال» به ایران دانست.

بازگشت «شیردال» به ایران از نگاه CNN

نجفی که یک سیاستمدار اصلاح‌طلب شناخته می‌شود، حالا رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران است و در این شغل که در گذشته نیز تلاش‌هایی برای به‌دست آوردن آن داشته، به‌عنوان یکی از معاونان رییس‌جمهور ایران، مسوول حفاظت از موزه‌های مهم و نهادهای پژوهشی - فرهنگی ایران است.

در این میان، نجفی با مطرح کردن بحث دیپلماسی فرهنگی، اظهار کرد: من قویا به دیپلماسی فرهنگی اعتقاد دارم و بر این باورم که عاملی که می‌تواند روابط بین ایران و آمریکا را پس از سال‌ها فراز و نشیب بهبود بخشد، دیپلماسی فرهنگی است.

او در زمان حضورش در نیویورک نیز با مسوولان موزه‌ی متروپولیتن در زمینه‌ی مطالعه‌ی آثار تاریخی ایرانی در این موزه و همچنین فعالیت‌های مشترک دانشگاهی با بخش مطالعات شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو گفت‌وگو کرد.

«سی‌.ان‌.ان» در پایان این گزارش افزوده است: در این شرایط، این‌طور به‌نظر می‌رسد، همان‌طور که نجفی هم فکر می‌کند دوره‌ی تنش‌های بزرگ بین دو کشور به پایان رسیده است. روحانی نیز پنج‌شنبه شب در جریان دیدارش با ایرانیان مقیم آمریکا با اشاره به این موضوع که یخ رابطه بین ایران و آمریکا آب شده است، گفت که اگر شرایط همین‌طور پیش رود، در مدت چندماه، مشکلات موجود در زمینه‌ی امور آموزشی، علمی و فرهنگی بین دو کشور حل خواهد شد.

از لطف شما ممنون خسته نباشید.

جام شیردال تقلبی از آب درآمد

به گزارش فرهنگ نیوز ، جام شیردال که آمریکایی ها به عنوان هدیه به هیئت ایرانی اهدا کرده بودند اصل نیست . این خبر به نقل از ماسکارلا کارشناس موزه متروپولیتن آمریکا منتشر شده است. وی عنوان کرده مجسمه شیردال کپی شده از کار اصلی است. اما قائم مقام سازمان میراث فرهنگی می گوید : تمام اشیائی که غیر از حفاری بیرون می آیند، همیشه در آنها این شک وجود دارد که آن شیء اصل است یا تقلبی، آن هم بر حسب صحت و توانایی آن سازنده است.

بنابراین در بسیاری از اشیاء بحث اصالت اصلاً موضوعیت ندارد و آمریکایی ها ادعایی بر اصیل بودن این شی ندارند چون این شی را از گمرک ضبط کرده بودند که اول به صورت یک شی سوریه شناسایی شده بود که بعد دیدند از نظر ظاهر شبیه به اشیاء ایرانی است و ۱۰ سال منتظر بودند که موقعیتی پیدا شود که این را در اختیار ایران قرار دهند که این موقعیت در این سفر به وجود آمد.

زمانی که آمریکایی ها یک هدیه ای را بدون آنکه ادعایی بکنند که اصالتی دارد یا نه در اختیار ما قرار می دهند طبیعتا ما این هدیه را به عنوان نماد فرهنگی قبول می کنیم . حتی اگر این شی تقلبی هم باشد برای ما ارزش دارد. اصلا اگر فقط یک گل می دادند بازهم یک نماد بود.