تبیان، دستیار زندگی

امام رضا (ع)‌ می‌فرمایند[2]:‌ « مَنْ أَحَبَّنَا أَهْلَ الْبَیْت حَشَرَهُ اللَّهُ تَعَالَى آمِناً یَوْمَ الْقِیَامَة‏ » « اگر كسی حبّ ما اهل بیت را داشته باشد در روز قیامت در امنیت محشور می‌شود حبّ از ماده‌ حَبّ (دانه) است كه در دل خاك می‌روید،‌ محبت ، پیوست قدیمی به اهل بیت (ع)‌ است و نتیجه حبّ به اهل بیت (ع) تبعیت از آنهاست. «حَشَرَهُ اللَّهُ آمِناً یَوْمَ الْقِیَامَة » « قیامت روزی است كه همه جزع و فزع دارند همه نگران‌اند امّا حبّ اهل بیت امنیت حقیقی را برای فرد ایجاد می‌كند.

روایت نشان می‌دهد درون‌ مایه‌‌ی ‌حبّ به اهل بیت (ع)‌ اقتدا و تبعیت از آنهاست و ثمره‌ی تبعیت امنیت در قیامت است قیامت روزی است كه عرصه‌های مختلف دارد، كتاب،‌ میزان، صراط، عقبات مختلف، امّا حب به اهل بیت (ع)‌ توشه‌ی همه‌ی این عقبات را فراهم می‌كند و صحنه‌ی قیامت محب را به طور كامل تأمین می‌كند.

در روایت دیگر حضرت می‌فرمایند:‌اگر كسی برای من یك كار انجام دهد و ضامن آن شود من برای او چهار كار انجام می‌دهم و ضامن آن می‌شوم «ضَمِنَ لِی وَاحِدَةً ضَمِنْتُ لَهُ أَرْبَعَة» كاری كه حضرت از مخاطبین درخواست انجام آن را دارند «یَصِلُ رَحِمَه‏» صله‌ی رحم است رحم در روایات به دو معنا بكار رفته است :

یك معنای ظاهری و یك معنای باطنی،معنای ظاهری:‌ شامل روابط سببی و نسبی می‌شود.

حضرت می‌فرمایند:‌ با نزدیكان خود ارتباط خوب و مناسبی داشته باشید به عبارتی حقوق مربوط به آنان را رعایت كنید حق پدر، حق مادر، حق اجداد پدری و مادری امّا رحم در معنای باطنی و حقیقی وجود مقدس اهل بیت (ع)‌ هستند.

البته با توجه به روایت امام رضا (ع) در رابطه با صله‌ی رحمی كه حضرت از مردم طلب می‌كنند باید بگوئیم: هیچ كس دراین عالم توانایی رعایت و پرداخت حقوق حضرات معصومین (ع)‌ را ندارد زیرا وجود مقدس ائمه‌اطهار (ع)‌ جلوه‌ی تام خدای سبحانند همچنان كه در عالم هیچ كس نمی‌تواند حق بندگی حضرت حق را به جا آورد نمی‌توانند حق امام را رعایت كنند و حضرات معصومین (ع) چون خود از این حقیقت آگاهند از این رو آنان در روایات فراوانی حقوق امام را متذكر می‌شوند.

آنكس كه توفیق رعایت كردن حقوق اهل بیت (ع) نصیبش می‌شود زینت اهل بیت است در غیر این صورت مایه‌ی شرمندگی آنان را فراهم ساخته است.

امّا آن چهار چیزی كه امام در مقابل صله رحم ضمانت می‌كند «فَیُحِبُّهُ اللَّهُ تَعَالَى‏»‌ « خدا او را دوست دارد اولین ضمانت حضرت ضمانت عجیبی است صله رحم چنان در روند زندگی فرد مؤثر است كه بنده معشوق خدا و خدا عاشق او گردد در طول زندگی حضرات معصومین (ع) كمتر موردی دیده می‌شود كه آنان از مردم چیزی طلب كنند مگر محبت اهل بیت (ع)‌ را،‌ پیامبر (ص) در زمان رحلت خویش چنین فرمودند:‌ «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله وعترتی ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا بعدی: کتاب الله فیه‌الهدی والنور حبل ممدود من السماء الی الارض وعترتی اهل بیتی وان اللطیف الخبیر قد اخبرنی‌انهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض وانظروا کیف تخلفونی فیهما»

«من در میان شما دو امانت نفیس و گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا قرآن و دیگری عترت و اهل بیت خودم. مادام که شما به این دو دست بیازند هرگز گمراه نخواهید شد و این دو یادگار من هیچ گاه از هم جدا نمی‌شوند.»

پیامبر (ص) در حدیث ثقلین مردم را به دو امر دعوت می‌كنند:

* حفظ كتاب الله (قرآن) و عترت [حضرات معصومین (ع)‌ ]

اگر روایات و توضیحات را كنار بگذاریم پیامبر (ص) به محبت اهل بیت (ع)‌ اشاره می‌كند و امام رضا (ع)‌ به صله‌ی رحم، و اگر ارحام را حضرات معصومین (ع) بدانیم، پیامبر (ص) حتی زمان مرگ دغدغه‌ی اهل بیت را داشته‌اند زیرا بارها قبل از وفات در میان جمع‌ گفته‌اند:‌  « اگر كسی فاطمه(س) را دوست داشته باشد مرا دوست دارد و هر كه مرا دوست داشته باشد خدا را دوست دارد و هركه خدا را دوست داشته باشد خدا هم او را دوست دارد.

«وَ یُوَسِّعُ عَلَیْهِ رِزْقَه‏»‌ « خداوند رزق او را توسعه می‌بخشد » صله‌ی رحم روزی بنده را افزایش می‌دهد این روزی اعم از روزی مادی و معنوی است. صله رحم اگر در همین معنای ظاهری بكار رود سبب افزایش روزی است و اگر ارحام را اهل بیت (ع)‌ معنا كنیم خواهیم گفت:‌ دوستی و ارتباط نزدیك با اهل بیت (ع)‌ سبب افزایش روزیهای معنوی و مادی می‌شود یعنی اثر سرسپردگی در مقابل ارحام حقیقی سبب می‌شود كه در گوشه گوشه زندگی فرد بركت خاصی جاری ‌شود. بركت در وقت، توفیق طاعت، توفیق ترك معصیت و انواع خیرات به او برسد.

«وَ یَزِیدُ فِی عُمُرِهِ» خداوند عمر او را افزایش می‌دهد اگر كسی اهل صله رحم باشد خدا عمر مباركی به او عطا می‌كند به یقین سخن حضرت از طولانی بودن عمر ظاهری فراتر است زیرا چه بسیار عمرهایی كه در گناه و معصیت سپری می‌شود عمر زمانی ارزشمند است كه قیامت فرد را تأمین كند اضافه شدن به عمر می‌تواند اضافه‌ی طولی نباشد بلكه عرض عمر بنده افزایش یابد زندگی بعضی از بزرگان و شهداء دلیل واضحی بر این توضیح است آنان با وجود طول عمر كوتاه ولی برای همیشه در تاریخ جاودان شدند.

«وَ یُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ الَّتِی وَعَدَه‏» « خداوند وارد بهشت می‌كند كسی را كه صله رحم می‌كند.»

ظاهر این ضمانت به آخرت بنده باز می‌گردد در حالی كه حضرات معصومین (ع) وعده‌‌های محقق الوقوع می‌دهند و عده‌ای كه هم در دنیا قابل اجراست و هم در آخرت اگر بهشت را فضایی بدانیم كه آرامش و طمأنینه بر آن حاكم است و هر كس از ورود به آن احساس رضایت و خشنودی می‌كند و مردم می‌كوشند تا روزی به بهشت دست یابند همان بهشتی،‌ كه قرآن از آن سخن می‌گوید كه جویهایی روان و فضایی سبز و درختانی پر میوه ... دارد.

در حالی كه غافل از این نكته‌اند رسیدن به چنین مكانی اگر همراه با آرامش و طمأنینه قلبی باشد بهشت است و در غیر این صورت بهشت بی‌معناست ( بهشتی كه اهل دل از آن سخن می‌گویند‌ و منتظرند تا در قیامت به آن دست یابند بهشت وصال به حق است نه آن بهشتی كه مردم در انتظار آنند. )

با این توضیح كوتاه اگر بهشت را فضای امن و آرامش و طمأنینه بدانیم در همین دنیا رسیدن به فضای بهشتی غیر ممكن نیست، صله‌رحم یکی از راه‌های رسیدن به بهشت آرامش است و فرد را از نگرانی‌های بی‌ثمر و دل‌مشغولی‌های بی‌فایده می‌رهاند آن كس كه در همین عالم زندگی كند و توكلش بر حق باشد و چیزی او را به غیر حق به خود مشغول نكند در بهشتی زندگی می‌كند كه وعد‌ه‌ی آن در روایت آمده است.

پس می‌‌توان گفت:‌ صله رحم هم بنده را محبوب حق می‌كند هم روزیهای معرفتی او را افزایش می‌دهد هم گستردگی و بركت به عمرش می‌بخشد و چون این سه فراهم گردد به بهشت آرامش و طمأنینه می‌رسد تا در آن بهشت فقط بندگی كند و تسلیم باشد.

وَقِّرُوا كِبارَكُم وَ ارحَمُوا صِغارَكُم وَ صِلُوا اَرحامَكُم؛

به بزرگترهایتان احترام بگذارید و با كوچكترها مهربان باشید و صله رحم نمایید.

امام رضا علیه السلام