تبیان، دستیار زندگی

هه دل هف نیه خار خوت بکی

ننگ و بدبختی بار خوت بکی

هه دل هف نیه بلرزه قولت

او چشته بویشی نخوازه دلت

هه دل هف نیه خوت شره بویی

سربسای د سر کمتارو روی

نوروز
نوروز اییای اُمرُو ، صوا ، آخر زمسونه بیو
--------می اید- امروز --فردا----------------------- بیا
بندشک دورِ گندمل می بلبل ایخونه بیو
گنجشک-------- گندم ها مثل ----------میخواند

گل ور کشیده تا کمر ، زَنگُل در اُومَه سر و سر
-------بالا کشیده-شده --------(نوعی گل) در امده
سر کاکُلل بسه کپر ، تاج بیابونه بیو
پرچم گل ها .....

غاچ برنجوکی خشه ، وقتی که چاله پر تشه
قارچ برنجی خوشمزه است ------------------------------اتش
دیَه دلم وَش نیکشه ، بسکی فراوونه بیو
دیگه کششی ندارد ------------از بس

هم بال زرد گازرین ، هم کرم نوروزی ببین
--------------(نوعی حشره)
قافله کُشک مثل نگین ، ری اسب شیطونه بیو
(نوعی حشره) -----------------------(نوعی حشره فصل بهار)

سر پیر ، گُل چاس ایپزه ، هم گز گزو پاشَ ایگزه
در ارامگاه مقدس عروس نهار درست میکند حشرات کوچک به پایش نیش میزنند
هم کار گل روغن دزه ، چربیش که نیمونه بیو
نوعی گل--------------------------------------- نمی ماند

محشر گرفته دور اُو ، پر تا پر آویده گُروُ
--------------------------اب ----------------شده جو
هر بــــانـــدی گیر شنو ، من اُوه بارونه بیو
پرنده--------------- مشغول شنا------ در اب

سه تشک سر پر شودرل ، می خال سر لوُ دهترل
لکه های سیاه بر سر برگ های گلهای شبرو مثل خال لب دختر ها
قلا حونی کموترل ، اُمروُز مهمونه بیو
کلاغ خانه کبوتر ها

دهتر من رهَ بسه صف ، ایرن شوُهَ سی یه علف
دختر در راه بسته -------------------میروند زیر سایه علف
ری صورتل مثل صدف ، مُرواری غلطونه بیو
روی صورت ها مثل صدف --------مروارید

سینۀ سفید مرمری ، بــــِر زَ میون رو سری
----------------------------پیداست از میان روسری
مهَ سر زده جلدی وری ، شوُ نور بارونه بیو
-----------------زود بلند شو شب

گـــُه سی مِلوُ : گل گودری ، بی جیکه کن سراسری
نوعی گل نوعی گل با نوعی گیاه خوردنی لج بازی میکنند
چاری شدَمبوُ نیتری ، یُو مهلی اعیونه بیو
کاری با شب بو نمیتوانی بکنی این خیلی اعیان

کُردک شَ کِرد چیپون ورش ، چمته شَ بس پر کمرش
کردک اش را پوشد چوپان ------------------------------شالش را دور
نی شَ نها او تی ترش ، ناشتاش پرُه نونه بیو
نهاد اون طرف تر-------------------- صبحانه اش در تکه ای نانه

ای پـــرپـــروک یارمهَ بجو ، هُمار من گوشش بگو
-------------پروانه یارم را پیدا کن ------یواش در
عید بیوُ تی ایرجو ، سیت عیدی ایسُونه بیو
------بیا پیش ایرج -----برایت می خرد


شاعر : ایرج شمسی زاده(از گناوه)

وختی که بارون نباره نوگ و نودون سی چمن
ای نباشه نون خشکی چیل و دندون سی چمن
چندل خونه شکس طاقش گلمبی ری سرم
فرش مرغوب کویر و فرش کاشون سی چمن
اسغون مونده تو زخم و خار بمبک تو گولیم
زنده ی گلخونه ای وزیر نیلون سی چمن
جنگل سوزی میخوام تا سیم بخونه بلبلی
ناله مرغ شو و خار بیابون سی چمن
هم دگل اشکس و هم فرمن و هم کانی سکون
باد قبله، باد برو،باد هیرون سی چمن
ری سر جی شیر نر که زوزه میده گرگ گر
اسب تازی لکه میره اسب شیطون سی چمن
وختی همسادم نمیره او خوشی گولیش دومن
قلیه هامور پی مرغ و فسنجون سی چمن
دل تو سینه وختی خوش نی غرق درد و ماتمن
تار و تمبور و دوهل ساز نی انبون سی چمن
دسم الان زیر سنگن داد و فریادم هوان
وعده ی ملک ری و تخت سلیمون سی چمن
ای خدا حالم پریشونن ز دس روزگار
خال تو کنج لب و زلف پریشون سی چمن
کار ازیی حرفا گذشته پیچ تو دل کشتتم
اوشه هیچ فویده نداره زیره زنیون سی چمن
بال فر کردن میخوام تا فر کنم از ای قفس
دس اشکسه تو گردن پای لنگون سی چمن
میکنه شکوه ((خلیلو)) از ته دل تا ابد
وختی نی نور سحر شام غریبون سی چمن
تمهید

وختی =وقتی
نوگ=ناودان
سی چمن =برای چیست
چیل =دهان
چندل=نوی چوب در ساخت خانه
گلمبی ری سرم=به یک باره ریخت روی سرم
خار بمبک =خار کوسه
گولیم= گلو یم
زنده ی گلخونه ای وزیر نیلون =زندگی گل خونه ای زیر پلاستیک
تا سیم =تا برایم
دگل اشکس =دکل شکست
فرمن =فرمان
ری سر جی =روی جای
او خوشی گولیش دومن=اب خوشی از گلویش پایین
اوشه هیچ فویده =اویشن هیچ فایده
زیره زنیون =زیره و....
بال فر کردن =بال باز کردم
تا فر کنم =تا پرواز کنم
نی =نیست