پرسش

سلام علیكم
چرا از خداوند می خواهیم تمام مریضها را شفا بدهد. به نظر من این درخواست و دعا در نهایت كاری عبث خواهد بود زیرا از حالتهای زیر خارج نخواهد بود:
1- خداوند از مریض كردن آدمها به دنبال هدفی بوده بنابراین بیخیال این دعا می شود
2- خداوند لطف می كند و همه یا بعضی ها را شفا می دهد در اینصورت مریض شدن آدمها در ابتدا كاری بیخود و عبث بوده و آن آدمهایی كه مریض شده بودند در اصل مسخره خدا بودند.
اصلا چنین دعایی دخالت در كار خداوند است .فرض كنید شما به مدیر مدرسه ای میگویید تمام دانش آموزان مردود شده را قبول كند هرچند این درخواست منطقی نیست ولی یكبارش موردی ندارد اما اینكه همیشه ودایم به مدیر مدرسه بگویید چنین كاری بكند مطمئنا مدیر مدرسه به این فرد میگوید خدا یك پولی به من بدهد و یك عقلی به تو.

پاسخ

با عرض سلام و تحیت.
دوست محترم!
آنچه به ذهن شما رسیده سؤال بسیار خوبی است، و به طور خاص مورد توجه علمای اخلاق و كلام قرار می گیرد، و البته بر اساس تعالیم دینی جواب ارزشمندی هم دارد.
در دیدگاه دینی همه كارها در دست باكفایت خداوند است، و او "فعال مایشاء" عالم خلقت است. تقدیر همه چیز را او تعیین می كند، و براساس حكت بالغه اش رقم می زند.
اما همین حكمت اقتضا می كند كه برای انسان اختیار قائل باشد و به اختیار انسان ترتیب اثر بدهد. ترتیب اثر الهی به آن است كه براساس انتخاب خوب و بد انسان تقدیرش را احیانا تغییر دهد. تقدیر جدید در هندسه جدید اختیار انسان، خود بر اساس حكمت بالغه الهی تنظیم می شود.
بداء در فرهنگ شیعه به همین معنا است، و به سبب اعطای اختیار به انسان بوجود آمده است. البته لازم به ذكر است كه با آن كه در لوح محو و اثبات بداء صورت می گیرد، اما لوح محفوظ یعنی علم الهی دستخوش تغییر نمی شود و او از ازل بر همه چیز آگاه است.
با این توضیح، می توانیم بدانیم كه اگر مریضی با دعایی خوب می شود، تقدیر جدیدی واقع می شود كه در پی این دعا، بهترین گزینه برای نظام خلقت است؛ كما این كه قبل از این دعا تقدیر او حكیمانه ترین تقدیر بود.
در واقع قانون و قضای بالغ خداوند به این تعلق گرفته كه برای دعا و نذر و توسل اثر قرار دهد. دعا و نذر و توسل ما تقدیر خدا را در نظام قضای الهی مشمول بداء می كند.
بله، اگر دعا و مثل آن مورد امر شرایع الهی نمی بود، ممكن بود كسی در وجود این قضا تردید كند، ولی وقتی خود خداوند می فرماید: «أدعونی أستجب لكم» یعنی مرا بخوانید تا اجابتتان كنم ـ (غافر/60) ـ چه جایی برای این می ماند كه بگوییم دعایمان بی تأثیر است یا ...
باز باید گفت: صحیح است كه "خداوند از مریض كردن آدم ها به دنبال هدفی بوده" ـ مثلا "خداوند بنده مؤمنش را بوسیله بلا تغذیه و رشد می دهد چنانچه مادر كودك را با شیر"(ر.ك. به: میزان الحكمة، ماده "بلاء") ـ ولی همین خدا از جعل تأثیر برای دعای ما نیز هدفی داشته كه ممكن است بر هدف اول فائق آید؛ و لذا بی خیال دعای ما نمی شود. همو می فرماید: «قل ما یعبأ بكم ربی لولادعاؤكم» یعنی بگو پروردگارم به شما اعتنایی ندارد اگر دعای شما نباشد.(فرقان/77)
زیباترین جلوه های بندگی از طریق مناجات و دعا رخ می دهد. پس طبیعی است كه در پی آن خداوند لطف كند و همه یا بعضی ها را شفاء بخشد؛ البته اگر مصلحت فرد و نظام تكوین اقتضا كند.
با التماس دعا.
مشاوره مذهبی ـ قم.