- دلي كه غيب نماي است و جام جم دارد
- ز خاتمي كه دمي گم شود چه غم دارد
-
واژه نامه
- جم :
مخفف جمشيد،از پادشـاهان سلسله پيشداديان در داستانهاي ملي ايران است كه كشف شراب و سـاختن جام و بسياري از وسائل زندگي را به او نسبت مي دهند، در بعضي اشعار حافظ مقصود سليمان است
English Translation :
That heart that is the hidden-displayer; and that the cup of Jamshid- hath,
First Mesra Translation:
For a seal ring (of Sulaiman), that awhile became lost, what grief (is it that) it hath':
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- دلي كه اسرار غيب در آن نمودار است و جام جمشيد دارد; براي انگشتري كه لحظه اي گم شود چه غم دارد،جــام جــم : يا جام جهان بين جمشيد، جامي بوده كه به گفته افسانه ها اسرار غيب در آن منعكس مي شده است و نزد صوفيه نماد دل صوفي است ، استاد فروزانفر در تعبير آن گويد: در اصطلاح صوفيان جام جم يعني دل و عده اي آن را به روح تعبير كرده اند، شيخ عطار در كتاب الهي نامه آن را روح دانسته و سنائي در طريق التحقيق و سير العباد آن را به دل تعبير كرده است ،گم شدن خاتم در مصراع دوم اشاره به داستان حضرت سليمان و گم شدن انگشتري دارد،قصه هاي جمشيد و سليمان ، چنانكه پيش از اين نيز گفته شد، در حافظ با هم مخلوط شده اند و در اين بيت نيز، به خاطر يافتن خاتم سليمان از جام غيب نماي جمشيد مدد خواسته ،مي گويد براي كسي كه دلش آن اندازه روشن و با صفا باشد كه مانند جام جمشيد اسرار غيب در آن منعكس شود، رنج و زحمتي نخواهد بود كه لحظه اي انگشتري خود را گم كند، زيرا مكان انگشتري بر دل غيب نماي او مكشوف مي گردد،با توجه به اين نكته كه انگشتري سليمان مايه سلطنت او بود و با گم شدن آن سليمان سلطنت خود را از دست داد اشاره به شاهي است كه از سلطنت افتاده است ، سودي مي گويد شاه منصور بوده ، **
