- برهان ملك و دين كه ز دست وزارتش
- ايام كان يمين شد و دريا يسار هم
-
واژه نامه
English Translation :
Burhan-i-Mulk and Din, from whose hand of vazirship,
First Mesra Translation:
The happy, time of the mine became his right hand; and of the ocean, his left-- also.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- حجت سلط نت و دين ، كه از بركت مسند وزارتش ; روزگار هم كان يمين شد و هم دريا يسار،دست : مسند، يد، قاعده و قانون ; و دست وزارت مراد مسند و كرسي وزارت است ، چنانكه در اين بيت سعديملك با دل خويش با گفت و گو كه دست وزارت سپارد بدوو در اين عبارت از راحة الصدور راوندي : و هم در اين روز فخرالدين كاشي در دست وزارت نشست ،كان به معني معدن و كنايه از بخشندگي بي دريغ است و تركيب كان يمين چنانكه در لغت نامه آمده به معني كريم و بخشنده است : آنكه دستش مثل معدن بي دريغ مي بخشد،يمين يعني دست راست ،يسار از يُسر به معني نعمت و فراواني و تركيب دريا يسار نيز در لغت نامه داراي دولت و ثروت بي اندازه معني شده است چنانكه دريا داراي چنين ثروتي است ، بحر و كان در اين بيت معروف انوري نيز كنايه از فراواني و بخشندگي آمده اند:گر دل و دست بحر و كان باشد دل و دست خدايگان باشدو در ادب فارسي نظ اير بسيار دارد، در بيت پيشين با عنوان آصف جم اقتدار از وزير ياد كرد و در اين بيت با عنوان برهان ملك و دين از او نام مي برد، مي گويد برهان الدين كه به بركت مسند وزارت او روزگار هم بخشنده (كان يمين ) شد و هم پر از نعمت و بركت (دريا يسار)،تنها نكته گفتني اينكه تركيب كان يمين ثقيل به نظ ر مي آيد و استعمال آن از جانب حافظ بعيد مي نمايد، جز اينكه قرينه دريا يسار و مناسبت معني دريا يسار با كان يمين قدري از ثقل آن مي كاهد،با تشكر از دوست فاضل ، بهاءالدين خرمشاهي ، كه مرا به معني كان يمين متوجه ساختند، **
