تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اصل مسأله خدمت سربازي براي تأمين امنيت كشور از امور حياتي و اجتناب ناپذير است. البته چگونگي اجراي آن مي تواند اشكال داشته باشد كه چند و چون آن در جايگاه خاص خود و توسط كارشناسان امنيتي كشور قابل بررسي است.تشخيص اين كه سرباز به مقدار كافي مشغول خدمت هستند يا نه، برعهدة مسؤلان است. همين طور مدت زمان سربازي براساس نيازهاي آموزشي و امنيتي تعيين شده است. البته اگر روزي مسؤلان صلاح بدانند كه مدت سربازي كمتر باشد يا اين كه اين مدت را به دوره هايي تقسيم كنند مثلا سه ماه به سربازي بروند، بعد از دو سال دوباره سه ماه ، همين طور تا مدت سربازي تمام شود، در اين صورت هم خدمت سربازي انجام و امنيت كشور تأمين شده، هم سربازان به كار و زندگي خود بهتر مي رسند و مشكل طولاني شدن زمان سربازي پيدا نمي شود . در هر صورت كيفيت و كميت مدت سربازي بر اساس مصالح اجتماعي كشور توسط مسؤلان و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به صورت آيين نامه يا قانون و براساس مصلحت ها و نيازهايي كه پيش بيني مي شود، تعيين مي گردد.

پاسخ : تبليغ به معناي رسانيدن پيغاممي باشد و در اصطلاح تبليغ ديني به معناي رسانيدن و انتقال پيام ديني مي باشد، آيات و روايات توصيه به تبليغ و نشر فرهنگ ديني كرده اند، قرآن كريم مي فرمايد: "الذين يبلّغون رسالات الله و يخشونه و لا يخشون احدا الاّ الله و كفي بالله خسيبا؛ آنان كه پيام هاي خدا را ( به خلق خدا) مي رسانند و از او بيم دارند و جز از خدا از كسي ديگر نمي ترسند و (همان) خدا در مراقبت و نظارت بر اعمال بس است". در ايام تبليغ مبلغان و مروّجان احكام الهي جهت اقامه وعظ و ارشاد مردم به نقاط مختلف كشور مي روند مناطق مختلف را با فرهنگ اصيل اسلامي و ديني خدا آشنا نمايند. در اين راستا سعي شده از مبلغان و روحانيون در راستاي توانايي هاي علمي و قدرت سخنوري استفاده شود. در اين عرصه ممكن است نقيصه و كمبودي مشاهده شود يا شخصي از توان علمي لازم يا قدرت سخنوري شايسته برخوردار نباشد. اما در هر حال سعي مي شود توزيع مبلغان در سطح كشور براساس توانايي مبلغ و ميزان استقبال مردم از او به عمل آيد و مبلغان با استفاده از ابزارهاي تبليغي و آشنايي با علم روز در جهت پاسخگويي به مشكلات ديني مردم موفق تر مي باشند. اما در هر حال حركت حوزه هاي علميه مخصوصاٌ حوزه مقدسه قم براين اساس است كه روحانيون و مبلغان حوزه ها، افرادي عالم و آگاه به مسايل علمي و مباحث روز باشند و با اين ويژگي براي تبليغ اعزام شوند و در دورترين نقطه ايران منشأ اثر و مروّج دين باشند . حال ممكن است در اين حركت عظيم و گسترده تبليغي كمبودي مشاهده شود يا مبلغي در انجام وظايف تبليغي خود موفق نباشد كه اميد است با بررسي و بازبيني مجدد عملكرد افراد، اين مشكل برطرف شود. البته اين بخش از دفتر تبليغات اسلامي ، مسؤليتي در مو رد مبلّغان اعزامي ندارد، بلكه صرفاّ به منظور پاسخگويي به سؤالات اعتقادي، فقهي، تاريخي، اخلاقي و... تأسيس شده است.

پاسخ : دراين مسئله بين مراجع معظم تقليد اختلاف نظر وجود دارد . شما بايد طبق فتواي مرجع تقليد خود عمل كنيد، مثلا به فتواي حضرت امام خميني (ره) و آيت الله فاضل لنكراني چنين شخصي در حال سفر نمي تواند روزه بگيرد و نمازش شكسته است، ولي به فتواي مقام معظم رهبري، آيت الله مكارم شيرازي ، آيت الله شيخ جواد تبريزي ، آيت الله بهجت ، آيت الله وحيد خراساني و آيات عظام ديگر نماز چنين شخصي تمام و روزه اش صحيح است.(1)پي نوشت ها : 1 - امام خميني، توضيح المسائل ، مسئله 316؛ آيت الله فاضل ، جامع المسائل ، ج1، سؤال 492؛ آيت الله خامنه اي ، استفتاآت، سؤال 652؛ آيت الله مكارم شيرازي، استفتاآت، ج2، سؤال 280 و 286 ؛ آيت الله تبريزي، استفتاآت ، سؤال467.

پاسخ : ايرانى‏ها از نظر استعداد و تعداد سلول‏هاى مغزى از ژاپنى‏ها كم‏تر نيستند، بلكه از اين كه ما ايرانيان ادعاى مسلمانى داريم و دين اسلام، دين ترقى و علم و پيشرفت و توسعه است و همگان را به پيشرفت فرا مى‏خواند، از نظر ايدئولوژى بر آنان برترى داريم. مسلمانان همان گونه كه درگذشته نشان دادند، مى‏توانند پرچم دار علم و تمدن و توسعه باشند؛ اما چه شد كه امروزه ايرانيان نسبت به مردم ژاپن عقب افتاده‏اند؟ آن پيشرفت و اين عقب ماندگى از ريشه‏ها و عوامل مختلف بهره‏مند است كه به برخى از آن‏ها اشاره مى‏كنيم:ژاپن در چند قرن گذشته به جهت موقعيت خاص جغرافيايى و سوق الجيشى در رشد صنعت كشتيرانى، ماهى‏گيرى و دريانوردى گام برداشت و همانند برخى از كشورهاى اروپايى در پى كشورگشايى برآمد. درجنگ جهانى اول و دوم فعالانه شركت داشت و سرانجام در سال 1945 م درجنگ جهانى دوم آمريكا با بمب اتم آن را شكست داد و كشور را اشغال نمود اما بعد از يك دهه توقف، به سوى توسعه گام برداشت.در اين توسعه زمينه‏ها و عوامل بيرونى و درونى بسيارى نقش داشتند، از جمله:1 - برنامه ريزى درست و دقيق و منطبق با واقعيت‏ها و توانمندى كشور، بدين شرح:1 - 1 - اصلاحات وسيع با اولويت در تخصيص منابع به نظام‏هاى آموزشى و تربيتى ؛ 2 - 1 - تلاش سازمان يافته براى دست يابى به علم و فناورى (تكنولوژى)؛3 - 1 - بومى كردن تكنولوژى ؛ انتقال آن بدون نيروى انسانى كارآمد به آفت مهارت زدايى از جمعيت بومى مى‏انجامد. ژاپنى‏ها براى رهايى از اين آفت در پى سازگارى انتقال تكنولوژى با توسعه درون زا برآمدند و به جاى تقليد، تكنولوژى را بومى كردند و به نوآورى در صنعت نايل شدند. 4 - 1 - حركت در چهارچوب برنامه‏اى منظم براى سازمان دهى زيرساخت‏هاى قتصادى؛ 5 - 1 - بازسازى بخش خصوصى توسط دولت در چهارچوب مصالح ملى؛6 - 1 - توجه به ارزش‏هاى ملى و هويت فرهنگى درانتخاب الگوى توسعه؛7 - 1 - شناخت دقيق واقعيات جامعه و درك امكانات و محدوديت‏هاى كشور.2 - مديريت كارآمد؛3 - مردم سخت كوش؛ ژاپنى‏ها بعد از جنگ، روزانه بيش از چهارده ساعت كار مى‏كردند، تا كشور خودشان را آباد كنند و توسعه بدهند متوسط ساعات كار ژاپنى‏ها در سال 1983 از تمامى كشورها بيش‏تر گزارش شده است؛ يعنى 2152 ساعت كه نسبت به كشور بعدى؛ يعنى آمريكا 254 ساعت بيش‏تر است.(1)يك ژاپنى به نام ما سوشيتا كتابى نوشته به نام "نه براى لقمه‏اى نان" او در اين كتاب مى‏كوشد فرهنگ ژاپنى را بيان كند كه اين هم تلاش براى يك لقمه نان نيست، بلكه براى رشد و پيشرفت كشور است.4 - فرهنگ استقلال‏طلبى (به ويژه استقلال اقتصادى)؛جالب است بدانيد دو ملت ژاپن و كره جنوبى نسبت به بهره‏گيرى از كالاهاى توليدى كشور خودشان خيلى پافشارى مى‏كنند (بر خلاف ما ايرانيان كه از كالاهاى خارجى استقبال مى‏كنيم. آنان كالاهاى خارجى را تحريم مى‏كنند)چند سال گذشته سازمان تجارت جهانى به حكومت‏هاى ژاپنى و كره جنوبى فشار آوردند تا اجازه دهند برنج از خارج وارد كنند. اما مردم اين دو كشور حاضر نشدند برنج‏هاى وارداتى را به مصرف برسانند.بعد از جنگ جهانى دوم، كاخ امپراتور را به همان شكل قبلى ساختند كه تنها شيشه كم داشتند. از حكومت خواستند اجازه دهد شيشه وارد كنند، اجازه داده نشد و گفته شد: اگر شيشه وارد شود، تلاش براى راه اندازى كارخانجات شيشه سازى كاسته مى‏شود! اين فرهنگ مايه رشد و پيشرفت است.5 - رعايت نظم و قانون و احترام به حقوق ديگران؛6 - وجود برخى از حوادث تلخ و ناگوار؛ طبيعى مانند زلزله و غير طبيعى مانند خسارات جنگ به ويژه جنايات آمريكا در بمباران اتمى ناكازاكى و هيروشيما، موجب بيدارى و كوشش جهت مقابله با آن‏ها مى‏شود. چون در كشور ژاپن بسيار زلزله رخ مى‏دهد، آنان به ناچار خانه‏هاى خود را مقاوم مى‏سازند تا از اين بلاى طبيعى در امان باشند. اين مسئله موجب پيشرفت بسيار در برخى از علوم مرتبط مانند مهندسى مى‏شود.7 - بهره‏مندى از باران و روخانه‏هاى فراوانى؛ خودكفايى در امور كشاورزى اولين قدم در امر توسعه است. ميزان بارندگى در ژاپن بيش از ساير كشورها است. در اين كشور به طور متوسط سالانه 1700 تا 1800 ميلى متر باران مى‏بارد كه حدود ده برابر بارندگى در كشور ما است. پر بارانى زمينه مساعدى است كه در امور كشاورزى و دامدارى و تأمين غذا خودكفا شوند، نيز به جهت رودخانه‏هاى فراوان و پر شيب بودن آن در صنعت برق آبى رشد خوبى داشته باشد.ژاپنى‏ها به تناسب موقعيت‏ها و امكانات تلاش كردند و براى توسعه مملكت كوشيدند و پيروز شدند. ما هم اگر بكوشيم، پيروز خواهيم شد. امام على(ع) به مسلمانان گوشزد نمود: "مبادا تنبلى كنيد و ديگران به دستورهاى قرآن عمل كنند و پيروز شوند،(2) اما شما در جا بزنيد".امروزه اگر برخى از خصلت‏هاى ما ايرانيان و ژاپنى‏ها را ملاحظه نماييم، اين حقيقت را به روشنى مى‏بينيم و قرآن به ما مى‏گويد: تنبلى نكنيد و نظم را رعايت كنيد و... اين‏ها را ژاپنى‏ها بيش از ما عمل مى‏كنند.اما عقب ماندگى ما ايرانيان، از زمينه‏ها و عوامل بسيارى برخوردار است، كه بر دو گونه‏اند: 1 - زمينه‏ها و عوامل بيرونى:1 - 1 - تاخت و تازهاى بيگانگان همانند مغول (تهاجم نظامى) 2 - 1 - استعمار غرب كه از 1507 م توسط پرتغالى‏ها و با اشغال نظامى جزاير و سواحل جنوب ايران آغاز شد، سپس به ترتيب انگليسى‏ها، روس‏ها، آلمان‏ها و امريكاييان هر يك به گونه‏اى در ايران نقش تخريبى بازى نمودند. متجاوزان با انواع تهاجمات خود از جمله تهاجم فرهنگى در عقب نگاه داشتن ايران نقش ايفا نمودند.2 - عوامل و زمينه‏هاى درونى: اين بر دو قسمت است، انسانى و غير انسانى (يا اقليمى)1 - 2 - زمينه‏ها و عوامل اقليمى؛ از جمله:وجود ذخاير عظيم نفت و گاز درايران و منطقه: وجود نفت اگر چه نعمت بزرگى است، ليكن با وجود حاكمان و مديران بى كفايت و فاسد، باعث عقب‏ماندگى كشور شده است. به گفته جلال آل احمد، غرب زدگى با پول نفت آغاز شد. پول نفت، فرهنگ مصرف گرايى (مصرف كالاهاى غربى و دريافت مواد آماده) پديد آمد كه مايه بدبختى ما ايرانيان شد.كمى باران: سرزمين ايران در زمره كشورهاى خشك و كم باران قرار دارد. كمى باران در كنار پول نفت و در كنار استعمار و تهاجم فرهنگى بيگانگان و سوء مديريت و حاكمان نالايق و فاسد مايه بدبختى گرديد. منطقه سوق الجيشى: ايران در منطقه‏اى قرار گرفته است كه همه چشم طمع به آن دوخته‏اند. همان گونه كه در دو عنوان "كمى باران" و "وجود ذخاير عظيم نفت و گاز" بيان داشت، اين امتياز در كنار حكومت‏هاى نالايق و سوء مديريت و استعمار و تهاجم بيگانگان مايه بدبختى مى‏گردد، زيرا اگر ما به ديگران كارى نداشته باشيم، ديگران به جهت نفت و موقعيت ممتاز ايران به ما كار دارند. اگر مبتلا به سوء مديريت و حاكمان نالايق و بى كفايت بشويم، همين موقعيت ممتاز موجب وسوسه ديگران مى‏شود.همين امر سبب شد كه بارها روسيه تزار و انگليس بر ايران تاخت و تاز كنند و بسيارى از مناطق ايران را اشغال نمايند."پتر كبير" در پى اين بود كه به آب‏هاى گرم جنوب برسد. بدين جهت در چند قرن گذشته مدام قدرت‏هاى روسيه، انگليس، آلمان، فرانسه و آمريكا در مورد ايران رقابت داشتند.2 - 2 - عوامل و زمينه‏هاى انسانى، از جملهأ) عامل سياسى، حكومت‏هاى استبدادى ما حاكمان نالايق و بى كفايت و سوء مديريت. از پانصد سال پيش كه عصر رنسانس آغاز شد و اروپائيان در پى توسعه قدم برداشتند، متأسفانه كشور ايران به جهت وجود حكومت‏هاى استبدادى ومديران نالايق نتوانست در جهت توسعه قدم بردارد.در دوره حكومت صفويه آن گاه كه پرتغالى‏ها با ناوگان دريايى‏شان با بيش از ده هزار كيلومتر دريانوردى آفريقا را دور مى‏زنند و به جنوب ايران لشكركشى مى‏كنند، در همين هنگام حاكمان نالايق و بى كفايت صفوى نمى‏دانستند كه پرتغال در كجا قرار دارد.آنان كه بر كشور پهناور ايران (كه بيش از ده برابر كشور پرتغال بود) فرمانروايى داشتند، نتوانستند خطر تهاجم بيگانگان را دفع نمايند. به جهت بى كفايتى حكومت‏ها منطقه سوق الجيشى جنوب ايران تا قبل از انقلاب اسلامى ايران به صورت مستقيم و غير مستقيم در اختيار بيگانگان قرار داشت.در سال 1625 م هيأتى رسمى از ايران عازم هلند شدند تا درخصوص مناسبات بازرگانى و ديپلماسى ميان دو كشور رايزنى شود، هيچ يك از اعضاى اين هيئت نه به زبان هلندى آشنايى داشتند و نه به هيچ زبان ديگر اروپايى! (3)در طول دو قرن فرمانروايى صفويان اگر چه كشور ايران از حاكمان نالايق برخوردار بود و كشور سير نزولى را طى مى‏كرد. اما دست كم در زمينه‏هاى اقتصادى و تا حدودى اجتماعى، حاكمان صفوى موفق بودند و به پيشرفت هايى نايل گشتند اما در دوره بعد از صفويه همين دستاوردها به سرعت رو به زوال گذاشت. هجوم قبايل افغان، ظهور نادرشاه به همراه سال‏ها جنگ و كشورگشايى، كشمكش‏هاى پايان‏ناپذير ميان جانشينان نادر و مدعيان تاج و تخت بعد از او، رمق چندانى براى ايران بعد از صفوى بر جاى نگذاشته بود. بدبختى و عقب ماندگى ايرانيان در عصر حاكمان نالايق‏تر قاجار بيش‏تر شد. به عنوان نمونه: فتحعلى شاه قاجر از سركنسول بريتانيا مى‏پرسد: چند متر زمين را بايد گند تا به ينگه دنيا (آمريكا) رسيد؟ سركنسول كه از اين سخن بسى متحير شده بود، در پاسخ گفت: ينگه دنيا از طريق كندن زمين نيست. شاه گفت: نماينده انگليس اطلاعى ندارد. اين سخن را قنسول عثمانى شخصاً به من گفت كه با كندن زمين مى‏توان به ينگه دنيا رسيد! (4)ب) عامل فرهنگى و خصلت‏هاى ايرانيان (معايب اخلاقى): با كمال تأسف ميان ما ايرانيان تنبلى‏ها و راحت به دست آورده، افراط و تفريطها، دروغ و بى نظمى‏ها، بى سوادى، كبر و غرور وجود دارد.ايرانيان از سابقه تمدنى بزرگ بهره‏مند هستند، كه اين پيشينه در بسيارى مايه غرور مى‏شود و به جاى اين كه با تلاش خود افتخار كسب نمايند، از آبروى نياكانشان استفاده مى‏كنند و خود به تنبلى رو مى‏آورند و كار نمى‏كنند. "گوبينو" ديپلمات مشهور فرانسوى در كتاب "سه سال در ايران" درباره خلقيات ايرانيان مى‏نويسد: "فكر و ذهن هر ايرانى فقط متوجه اين است كه كارى را كه وظيفه او است انجام ندهد".(5)حالت تنبلى، از زير كار در رفتن، بى نظمى، به مقرارت و قوانين مدنى بها ندادن، دروغ گفتن، مصرف گرايى و استقبال از كالاهاى خارجى دغلبازى (كه برخى از آن به زرنگى ياد مى‏كنند) و مانند اين‏ها يكى از علل عمده عقب افتادگى ما ايرانيان است.براى اطلاع بيش‏تر مراجعه كنيد به: 1 - جامعه‏شناسى نخبه كشى، على رضا قلى؛2 - نجات، على محمد ايزدى؛3 - چرا عقب مانده‏ايم على محمد ايزدى؛4 - ما چگونه ما شديم، صادق زيبا كلام؛5 - ارزش‏ها و توسعه، محمد تقى نظر پور؛6 - توسعه و تضاد، فرامرز رفيع پور؛7 - مدلى برآسيب‏شناسى انقلاب اسلامى، حسن بنيانيان؛8 - نه براى لقمه‏اى نان، ماسوشيتا، ترجمه محمد على طوسى.پى‏نوشت‏ها: 1 - هاشم رجب زاده، تاريخ ژاپن از آغاز تا معاصر، ص 15.2 - نهج البلاغه، نامه 47.3 - حائرى، نخستين رويارويى، ص 157؛ صادق زيبا كلام، ما چگونه ما شديم، ص 274.4 - ما چگونه ما شديم، ص 276.5 - على محمد ايزدى، نجات، قسمت دوم، ص 20.

پاسخ : اولا اختلاف مراجع در احكام ديني غالبا در جزئيات است و كمتر فقيهي وجود دارد كه در يكي از احكام اساسي با نظر مراجع يگر مخالف بوده و نظر متفاوتي داشته باشد. مانند اصل وجوب نماز و اجزاء و شرائط آن.ثانيا مسئله اختلاف در يك موضوع اجتهادي و علمي امري طبيعي است.با توجه به اين كه معمولاً در تمام علومى كه نياز به اجتهاد و استدلال دارد، صاحب‏نظران اختلاف نظر پيدا مى‏كنند، فقها و مجتهدها نيز در استنباط احكام اختلاف نظر دارند و فتواهاى متفاوت صادر مى‏كنند .اين مسئله در علوم تخصصي ديگر نيز وجود دارد. در بررسي از علل اختلاف فتواي مراجع چند عامل اساسي است.1ـ درجه و رتبة علمى افراد متفاوت است.2ـ نحوة ورود و خروج آنان به بحث هاى علمى و تخصصى باعث اختلاف نظر و برداشت مي‌شود. 3ـ اختلافات مبنايى در اصول و فقه باعث اختلاف فتوا مي‌شود. اختلاف نظر فقها به نحوة استنباط آن ها بر مى گردد. فقيه بايد حكم شرعى را از روايات معصومين استخراج كند و بر اساس آن ها حكم به حليت يا حرمت نمايد. در اين راستا با استفاده از مبانى اصولى خود به جرح و تعديل روايات مى پردازد و به يك جمع بندى نهايى مى رسد چه بسا روايتى كه دليل حرمت يا حليت است به نظر فقيهى از نظر سند يا دلالت تمام باشد، ولى فقيه ديگر آن را مخدوش مى داند،و اين بدان خاطر است كه گاهى از ائمه اطهار(ع) حكمى بر خلاف نظر خودشان به عنوان تقيه صادر مى‏شد، نيز جاعلان حديث براى تشويش اذهان و تخريب دين و تحريف دين و احكام الهى، احاديثى به نام امامان جعل مى‏كردند. و تا كنون احاديث تقيه‏اى و جعلى در لابه لاى اخبار و احاديث ما موجود است. در اين جا علوم و دانش هاي مختلف مانند علم الحديث و درايه الحديث و... براي فهم احاديث و روايات صحيح از غير صحيح به وجود آمده است. همين مسئله كافى است كه اختلاف نظر ايجاد شود و اين مسئله طبيعي است همان طورى كه در رشته هاى ديگر علمى نيز بين كارشناسان اختلاف نظر وجود دارد، مثلاً يك جراح نظر مى دهد غده اى را بايد با عمل جراحى از بين برد، ولى جراح ديگر به اين نظريه اعتقادى ندارد و معتقد است با دارو قابل معالجه استاز طرف ديگردر مواردى موضوع حكم با تحولات زمانى تغيير مى كند و به تبع تغيير موضوع حكم عوض مي شود، مثلاً در روايات از بازى با شطرنج منع شده و حتى در رواياتى وارد شده كه به شطرنج باز سلام نكنيد، ولى حضرت امام خمينى ره در پاسخ به استفتايى دربارة‌ بازى با شطرنج در فرض خروج از قمار و داخل شدن در مقوله ورزش ذهنى فرموده اند: بر فرض مذكور اگر برد و باخت در بين نباشد اشكال ندارد(1) ولى بعضى از فقها براى خودِ شطرنج موضوعيت قائل اند و معتقدند در بستر زمان اين حكم تغيير نمى كند، چون تا شطرنج شطرنج است موضوع محفوظ است و حكم بر آن بار مي شود. اين اختلاف بر اساس تفاوت برداشت از موضوع است و اين كه آيا شطرنج موضوعيت دارد يا آلت قمار بودن دخيل در حكم است. در مواردى اختلاف نظر فقها بر اساس دوگانگي در فهم قرآن و حديث است،‌ مثلاً قرآن مجيد مى فرمايد: "والمطلقات يتربّصن بأنفسهنّ ثلاثة قروء؛ يعنى زن هاى مطلقه بايستى سه قرء به انتظار بمانند(2)كلمة قرء كه در اين آيه به كار برده شده در زبان عرب به طور اشتراك لفظى براى دو معناي متضاد آمده: يكى به معناى پاكى و ديگرى به معناى عادت ماهيانة زنان. از اين جهت فقها در مفهوم اين آيه با هم اختلاف دارند. برخى معتقدند: زن مطلقه بايد بعد از طلاق دو مرتبه عادت ماهيانه ببيند و پاك شود و مرتبة سوم به محض اين كه عادت ماهيانه ديد ولو آن كه از آن عادت بيرون نيامده و پاك نشده باشد مى تواند با مرد ديگر ازدواج كند. گروهى ديگر عقيده دارند تا زن مطلقه از عادت ماهيانه‌ مرتبة سوم بيرون نيايد و به كلى پاك نشود حق شوهر كردن ندارد، يعنى پس از اتمام مرتبة سوم مي توانند شوهر كنند.با اين حكم واقعى خدا دربارة زنان مطلقه اى كه بايد مدتى را به عنوان عده از شوهر كردن خوددارى كنند يكى است. در عين حال يكى مى گويد: مدت عده سه عادت ماهيانه تمام است و ديگرى مى گويد سه مرتبه پاك بودن از عادت شرط است و اين اختلاف هم از فهم خود آيه سرچشمه مى گيرد(3)1- صحيفة نور، ج 21، ص 15.2- بقره (2) آية 288.3- زين العابدين قرباني،‌ درساية قلم، ص 201 ـ202.

پاسخ : ازدواج در دين اسلام نيز به خودي خود واجب نيست، بلكه مستحب مؤكد مي‌باشد، ولي اگر كسي به خاطر ازدواج نكردن به گناه بيفتد، در آن صورت لازم است ازدواج كند. اهميت ازدواج در اسلام از اين جهت است كه ازدواج علاوه بر اين كه غريز? جنسي را ارضا مي‌كند، عاملي در رهايي از تنهاييف برقراري دوستي و صميميت همراه با دلسوزي، خيرخواهي و پيوند همسران به عنوان آرامش دهند? همديگر و مكمّل يكديگر محسوب مي‌گردد.قرآن مجيد مي‌فرمايد: " از نشانه‌هاي خدا آن است كه از جنس خودتان همسراني براي شما آفريد تا در كنار آن‌ها آرامش يابيد".(1) با ازدواج، عفت و پاكدمني، در افراد و جامعه جايگزين شهوتراني و بي‌بند و باري مي‌گردد، زيرا آتش برافروخت? غريزه جنسي، با ازدواج مهار مي‌شود و از بسياري از ناهنجاري‌ها پيشگيري مي‌گردد. بي‌جهت نيست كه پيامبر(ص) فرمود: "هر كس ازدواج كند، نيمي از دينش را احراز كرده است، پس بايد در نيم ديگر از خدا بترسد".(2) روان شناسان يكي از نيازهاي اساسي و مهم آدمي را نياز به محبت ذكر كرده‌اند. آدمي در هر سن و سالي به محبت احتياج دارد. يكي از راه‌هاي مهم ابراز مهر و محبت و برقراري دوستي بين زن و مرد، ازدواج است. از طرف ديگر محيطگرم و صميمي خانواده، فرصتي براي تبادل انديشه‌ها، رشد اجتماعي فرهنگي و اخلاقي زن و شوهر است، علاوه بر اين كه يكي از فوائد ازدواج، فرزند آوري و بقاي نسلاست. به دليل آثار و پيامدهاي ياد شده اسلام، براي ازدواج جايگاه خاصي قائل شده است. پي نوشت: 1 - روم (30 )،‌ آيه 21.2 - سفينه البحار، ج 1، ص 561.

پاسخ : بعضي از مواردي كه در نامه به آن اشاره كرديد، در قرآن مجيد وجود نداشته و يا به شكل و گونه اي ديگر طرح شده است، در هر حال بعضي از موارد را كه در قرآن مجيد وجود دارد، مي نويسيم، اما در نامه‌هاي بعدي سؤالات خود رادقيق تر بيان كنيد تا پاسخ كاملي براي شما ارسال گردد. 1 - هر چيز اندازه اي دارد- سور? طلاق (65)، آيه 3. 2 - زرد شدن برگ درختان - سور? زمر (39)، آيه 21 و سور? حديد (57)، آيه 20. 3 - وجود پديده اي به نام برق - سور? رعد (13) ، آيه 12. 4 - نر و ماده آفريده شدن مخلوقات: سور? ذاريات (51)، آيه 49. 5 - قسم به طلوع خورشيد: سور? شمس (91)، آيه 1. 6 - قسم به نورافشاني خورشيد: سور? ضحي(93 )، آيه1. 7 - ضعيف بودن و خراب شدن تار عكنبوت: سور? عنكبوت(29)، آيه 41. 8 - قسم به زيتون: سور? تين (95)، آيه 1. 9 - سوگند به جايگاه و ستارگان محلّ طلوع و غروب آن‌ها: سور? واقعه(56)، آيه 75. 10 - سياه شدن علف و سبزي‌ها، سور? اعلي، آيه‌هاي4 و 5 و 611 - قسم به غروب خورشيد، سور? انشقاق آيه‌هاي 17 و 18.‍

پاسخ : اگر كسى به خاطر بيمارى روزه ماه رمضان را افطار كرد، چنان چه مرض او تا ماه رمضان سال بعد ادامه پيدا كند، قضا ندارد، ولى براى هر روز يك مُد طعام (تقريباً 750 تا 900 گرم) گندم يا جو يا خرما بايد صدقه بدهد، اگر بيمارى او تا رمضان سال بعدخوب نشده، بهبود يافت و فرصت هم باقى است، بايد قضاى آن را بگيرد. (1) پاورقى: 1 - آيت اللَّه تبريزى، استفتائات، ج 1، ص 141، س 671 و توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 982، س 1703.

پاسخ : فشردگى درس‏ها در حالى كه انسان در صحت و سلامت باشد، عذر شرعى به شمار نمى‏آيد. نگرفتن روزه در زمان مزبور، افطار (خوردن روزه) عمدى محسوب مى‏شود. و علاوه بر قضا، كفّاره دارد، بنابر اين چنين شخصى بايد روزه هايش را بگيرد مگر اين كه به مسافرت برود، يا از طريق ديگر كه كفاره بر عهده او نيفتند، روزه را نگيرد، در اين صورت تنها قضاى روزه را بايد انجام دهد.

پاسخ : زيارت حضرات معصومين واولاد طاهرينشان ثواب زياد دارد. هر چه بيشتر آداب زيارت رعايت شود، ثوابش افزون تر مي شود. اگر آداب زيارت رعايت نشود، ثواب اصل زيارت كم نمي‌شود، مگر اين كه رعايت نكردن از روي بي‌اعتناييو بي احترامي باشد، ولي معمولا اين گونه نيست ، چرا كه زائران عتبات عاليات و حرم هاي منوّر ائمه اطهار و خاندان پاكشان از روي عشق و علاقه و محبت است و نمي‌شود كه عاشق بي اعتنا به معشوق باشد و حرمت وي را پاس ندارد. آري شوق زيارت مزار پر نور اولياي خدا است كه زائر را به سوي آنان مي كشاند. طبق روايات هر چه زائر زحمات را در اين راه متحمل شود، خصوصاً در زيارت سالار شهيدان حضرت امام حسين(ع) ثواب هاي غير قابل توصيف نصيبش مي‌گردد. حضرت صادق(ع) فرمود: "هر كس به قصد زيارت امام حسين(ع) از خانه اش خارج شود و با پاي پياده به زيارتش برود خداوند در مقابل هر گام، براي او حسنه اي مي‌نويسد و گناهي از او مي زدايد.(1)پاورقي: 1 - جواد محدثي، فرهنگ عاشورا، ص 204 ؛ بحار ، ج 98، ص 28.