تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : نسبت دادن كار خلاف به شخصي كه كار خلاف را انجام داده، تهمت نيست. تهمت آن است كه به شخصي كاري را كه انجام نداده نسبت بدهيم. افشا كردن و گفتن آن كار خلاف به ديگران باعث غيبت گناهكار مي‌شود. غيبت مانند تهمت از گناهان بزرگ است. از ديدگاه قرآن غيبت مانند اين است كه گوشت برادر مرد? خويش را بخورد.(1) حفظ آبروي ديگران واجب است، ولي روزه دار اگر چنين گناهي انجام دهد، روزه اش باطل نيست، ولي قطعا از ثواب روز? او كم مي‌شود. پاورقي:1 - حجرات (49) آي? 13.

پاسخ : در مورد نماز مغرب اگر طبق اذان تهران نماز مي خواند، چون به فتواي اكثر مراجع با غروب آفتاب مي‌توان نماز خواند،‌ نمازهاي پدرتان صحيح است، چون اذان تهران حدود يك ربع(15 دقيقه) بعد از غروب آفتاب شروع مي شود. در مورد نماز‌هاي ظهر و صبح بايد ايشان طبق افق خوزستان نمازهايش را بخواند. اگر شما مي‌توانيد با تغيير موج راديو (به اهواز ) ايشان را راهنمايي كنيد‌، اين كار را بكنيد. اگر به هيچ وجهي نمي‌توانيد او را آگاه كنيد، بر شما وظيفه‌اي نيست.

پاسخ : بايد از تاريخ تولدتان تا وقتي كه كلاس سوم بوده ايد حساب كنيد، ببينيد اگر مجموعا نُه سال قمري يعني هشت سال و نُه ماه شمسي داشته ايد يا نه؟ اگر در كلاس سوم هشت سال و نه ماه شمسي داشته‌ايد‍، بايستي قضاي روزه‌هايتان را بگيريد و اگر به اين سنّ نرسيده بوده‌ايد، قضاي آن ها بر شما واجب نيست. البته اين فتواي مشهور فقها است.

پاسخ : طبق فتواي مقام معظم رهبري اگر رقص به گونه اي باشدكه باعث تحريك شهوت جنسي شود يا همراه با محارم ديگري باشد، مثلاً همراه با موسيقي مطرب باشد يا با حرف‌هاي ركيك و زشت همراه باشد، يا در بين مردان نامحرم برقصد، حرام است، ولي رقص زن براي شوهر يا شوهر براي زن اشكال ندارد.(1) منظور از شهوت، شهوت جنسي است. پي نوشت: 1 - ترجم? اجوبه الاستفتاءات، ص 256.

پاسخ : موسيقي مطرب به موسيقي و ساز و آوازي مي‌گويند كه بيشتر مناسب با مجالس لهو و لعب و عياشي است و انسان را به وادي شهوت و شهوتراني مي‌كشاند. اين نوع موسيقي را موسيقي مطرب مي‌گويند كه به فتواي مراجع عظام، نواختن و گوش دادن به آن جايز نيست. معيار در مطرب بودن، نوعي است، نه شخصي. پي نوشت: 1 - اجوبه الاستفتاءات، ص 248.

پاسخ : در اصطلاح فقه اعتكاف عبارت است از توقّف مدّتى در يكى از مساجد جامع و افضل آن، مسجد الحرام و مسجد النّبي(ص) و مسجد كوفه و مسجد بصره است. اعتكاف از مستحبات مؤكّده است مخصوصاً در دهه آخر ماه رمضان كه پيامبر اكرم(ص) بدان مواظبت داشت. در سالى كه جنگ بدر در ماه رمضان اتفاق افتاد و پيامبر(ص) نتوانست اعتكاف را انجام دهد، سال بعد آن را قضا نمود. صحّت اعتكاف به روزه و حدّاقل آن سه روز است. هر چند روزة قضا يا نذر باشد. اعتكاف بايد در مسجد جامع شهر باشد، نه مسجد محلّه؛ زيرا در اين باره رواياتى از ائمة معصومين(ع) وارد شده است. امام جعفر صادق(ع) فرمود: "لا يكون اعتكاف ألاّ بصومٍ و لا اعتكاف الاّ فى مسجد تجمع فيه...؛ اعتكاف با روزه گرفتن و مسجدى كه در آن مردم جمع شوند (مسجد جامع) تحقق پيدا مى كند".(1)تفاوت مسجد جامع با مساجد ديگر: مسجد جامع، مسجدى است كه منسوب به محلّه يا بازار و مانند آن نباشد و محلّ اجتماع عموم مسلمانان شهر يا روستا باشد. از جمله امتيازات اين مسجد، آن است كه اعتكاف به اين مسجد اختصاص دارد و نماز در آن معادل است با صد نماز كه در خانه گزارده شود.(2)از حضرت آيت الله فاضل سؤال شد: ايشان در پاسخ فرمود:مكلّف بايد در مسجد جامع بماند و خروج او براي كارهاي ضروري مثل تطهير و امثال اين‌ها مانعي ندارد، ولي براي كار و شغل نبايد خارج شود.(3) پاورقي:1 - محمد باقر مجلسي(ره)، ج 94، ص 128 - 130، با تلخيص و برداشت؛ سيد مصطفى حسينى دشتي، معارف و معاريف، ج 2، ص 294، با تلخيص.2-سيد مصطفى حسينى دشتي، معارف و معاريف، ج 9، ص 356.3 - آيت الله فاضل، جامع المسائل ، ج 2 ، ص 170، س 262.

پاسخ : وطن بر چند قسم است: 1 - وطن اصلي يا پدري و مادري يا مسقط الرأسي: انسان در وطن پدر و مادر كه متولد شد و همراه آنان زندگي مي كند اين محل ، وطن پدر و مادري انسان محسوب مي‌شود و تا وقتي كه از اين وطن اعراض نكند، وطن او حساب مي‌شود.(1) 2 - وطن انتخابي: انسان گاهي از وطن اصلي خود به مكان ديگري منتقل مي‌شود و آن جا را وطن خود انتخاب مي‌كند و تصميم دارد تا آخر عمر در آن جا زندگي كند.(2) 3 - وطن عرفي: گاهي انسان تصميم دارد مدت طولاني در شهري مشغول كار يا درس شود. اگر اين مدت طولاني باشد به طوري كه به هر كجا سفر مي‌كند باز به اين جا بر مي‌گردد، به اين وطن، وطن عرفي مي گويند و نماز او در اين وطن تمام و روز? او صحيح است و مانند وطن اصلي است، در اين گونه وطن لازم نيست انسان قصد ماندن تا آخر عمر داشته باشد، آيات عظام خويي، گلپايگاني، تبريزي، سيستاني، مكارم و ... اين گونه وطن را قبول دارند.(3) با توجه به اين مطالب مذكور شخص مي‌تواند در چند جا حكم وطن داشته باشد، مثلاً از محلّ تولّد به شهر ديگري منتقل شده و آن جا را وطن دائمي خود قرار داده، از وطن اصلي هم اعراض نكرده و مدتي در اين شهر زندگي كرده بعد بيار مدت مثلاً ده سال منتقل شده به شهر سومي: در اين صورت در اين سه مكان نمازهايش تمام و روزه‌هايش صحيح است. اگر مثلاً بعد از ده سال در شهر چهارمي مسكن گزيند آن جا هم وطن عرفي ديگري محسوب مي‌شود. با توجه به آن چه نوشته‌ايد كه متولد قم هستيد، اگر هنگام تولد، قم براي پدر ومادر شما وطن بوده است، يعني پدر ومادر شما قم را در آن زمان به عنوان وطن خود مي دانسته‌اند، قم براي شما كه محل تولدتان بوده، وطن مسقط الرأس (زادگاه) خواهد بود. تا وقتي كه از آن اعراض نكرده باشيد، قم وطن شما محسوب خواهد شد و نمازتان در قم تمام و روزه‌تان صحيح خواهد بود. همين‌طور تهران كه محل زندگي شما پدر و مادرتان است. اگر تهران را وطن انتخاب كرده‌ايد، در آن جا نيز نمازتان تمام و روزه‌تان صحيح است. در محل تحصيل (كاشان) اگر كثيرالسفر باشيد، يعني حداقل هفته اي يك بار به آن جا رفت و آمد داشته باشيد، به فتواي اكثر مراجع (غير از آيت الله فاضل و آيت الله خامنه‌اي و آيت الله تبريزي) نمازتان تمام است. اگر مقلد يكي از مراجع باشيد مي توانيد در اين مسئله به مرجع ديگري رجوع كنيد. اگر كثيرالسفر نيستيد، مثلاً دو هفته در كاشان مي مانيد و بعد به تهران مي‌رويد، اگر در كاشان قصد ده روزه كرديد، نمازتان چهار ركعتي و روزه تان صحيح است. اگر قصد ده روز نكنيد، نمازتان شكسته خواهد بود. پاورقي:1 -توضيح المسائل مراجع، ج 1، مسئله 1331. 2 - همان، مسئل? 1329 و 1330. 3 - همان، مسئل? 1331.

پاسخ : اگر روزه دار كاري كه روزه را باطل مي‌كند، عمداً انجام دهد، در صورتي كه مي‌دانسته آن كار روزه را باطل مي‌كند، قضا و كفاره بر او واجب مي‌شود. اگر به واسط? ندانستن مسئله كاري انجام دهد كه روزه را باطل مي‌كند، چنانچه مي‌توانسته مسئله را ياد بگيرد يا اصلاً ملتفت مسئله نبوده يا يقين داشته كه فلان چيز روزه را باطل نمي‌كند، كفاره بر او واجب نيست، (1) ولي بايد قضاي آن را بگيرد. كفار? كسي كه عمداً روزه اش را باطل كند، اين است كه يا شصت روز روزه بگيرد كه حداقل 31 روز آن پي در پي و يا شصت مسكين را طعام بدهد.(2) پاورقي: 1 - توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 963، مسئله 1658 - 1659. 2 - همان، مسئله 1660.

پاسخ : فشردگي درسي مجوّزي براي روزه نگرفتن نيست و تكليف را ساقط نمي‌كند. چنين فردي اگر در موقع امتحانات قرار دارد، مي‌تواند با رفتن به يك سفر چهار فرسخي و بازكردن روزه در سفر، آن روزه را نگيرد تا بتواند درسش را بهتر بخواند. بعداً قضاي روزه‌اش را بگيرد.

پاسخ : خضاب و رنگ كردن موها در ماه مبارك رمضان و در حال روزه بودن اشكالي ندارد.