تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : قضاى نماز و روزهء پدر و مادرى كه فوت كرده اند, فقط بر پسر بزرگ تر واجب است و بر فرزندان ديگرچيزى واجب نيست . حتى مراجع عظام فرموده اند: اگر تاريخ تولّد پسرها معلوم نباشد و معلوم نشود پسر بزرگ تركدام است , بر هيچ كدام قضاى نماز و روزهء پدر و مادر واجب نيست . البتّه بهتر است در اين صورت نماز قضا و روزه ءآن دو را بين خود تقسيم نمايند يا قرعه بيندازند و به نام هر كدام اصابت كرد, او قضا كند.عبادت صراحت دارد كه قضاى نماز و روزهء پدر و مادر تنها بر گردن پسر بزرگ است , به شرطى كه مشخص ومعيّن باشد كه بزرگ تر است و اگر بزرگ تر بودنش مشخص نيست , بر هيچ يك از فرزندان او واجب نيست .(1)البته دربارهء قضاى نماز و روزهء مادر, اختلاف نظر وجود دارد به شماره مسئله 1390رسالهء امام خمينى (ره )مراجعه كنيد.(2)(پـاورقى 1.توضيح المسايل مراجع , ج 1 ص 789ـ 791 مسئله هاى 1390و 1393(پـاورقى 2له .توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 789

پاسخ : در مورد اعمال روز عاشورا بزرگان نظريات گوناگونى داده اند كه به طور اختصار ذكر مى شود.روز عاشورا روز حزن و اندوه ائمهء اطهار و اهل رسول خدا: است . شايسته است دوست داران اهل بيت دراين روز كارهاى دنيوى را كنار بگذارند و چيزى براى خانه ذخيره نكنند و مشغول گريه و زارى باشند و عزاى فرزندحضرت فاطمه 3را آن گونه بر پا دارند كه انگار مجلس عزار عزيزترين فرزندان يا نزديكان است .وقتى به هم مى رسند, به يكديگر تسليت بگويند, اين گونه : اعظم اللّه اجورنا بمُصابنا بالحسين عليه السلام ;خداوند مزد و پاداش ما را به خاطر سوگوارى اباعبداله 7زياد نمايد. و بر قاتلان اباعبدالله لعن و نفرين بفرستد:اللّهم العن قتلة الحسين عليه السلام و از خوردن و آشاميدن زياد خوددارى كند. اگر كسى هزار مرتبه سورهء اخلاص را بخواند, خداوند نظر رحمت بر او خواهد نمود. خواندن زيارت وارث وزيارت مخصوصهء روز عاشورا, از ناحيه ائمهء اطهار: سفارش شده است .خلاصه روز بسيار بزرگ و غمناكى براى اهل بيت : بود و بايد در آن به عزادارى پرداخت .]من از تحرير اين غم ناتوانم كه تصويرش زده آتش به جانمتو را طاقت نباشد از شنيدن شنيدن كى بود مانند ديدن (1)(پـاورقى 1.برداشت از مفاتيح الجنان , ناشر مؤسسهء انتشارات نبوّت , صفحهء 520ـ 524

پاسخ : خنديدن در ماه محرّم و صفر از نظر شرعى حرام نيست , اما چون ماه هاى اندوه و حزن اهل بيت وخاندان نبوّت , خصوصاً در دههء عاشورا است , بهتر است شيعه و دوستان اهل بيت در حزن و اندوه باشند. در روايتى از حضرت على 7مى خوانيم : (1)گفتيم خنديدن در ماه محرّم و صفر حرام نيست , امّا بهتر است نسبت به ساير ماه ها كم تر بخندند و خوش حال باشند, گرچه حزن و سرور امرى قلبى است . چه بسا كسانى مى خندند, اما به مجرد توجه به مصائب اهل بيت گريانند.(پـاورقى 1.محمد باقر مجلسى , ج 65 ص 18 حديث 24

پاسخ : عده اى از مقتل نويسان مى نويسند: بعد از شهادت هفتاد و دو تن از اصحاب و خانواده اش , آماده ءجهاد با دين فروشان و متحجّران و منافقان و سفله گان شد. ابتدا به خيمه آمد و با اهل البيت خداحافظى كرد و با قلبى آكنده از شوق و اندوه به طرف كارزار شتافت . در وهلهء اوّل براى اين كه عده اى از يارانِ ضلالت را هدايت كند و ازخواب غفلت بيدار نمايد و اتمام حجتى كرده باشد, بعد از حمد و ثناى الهى و درود بر محمد6فرمود:آيا كسى در ميان شما هست كه ضرر را از حرم رسول خدا برگرداند؟ آيا فريادرسى هست كه به اميد وصول به اجر وپاداش و ثواب خدايى به فرياد ما برسد؟ آيا ياورى هست كه براى خدا ما را يارى نمايد؟ و...در اين هنگام صداى گريه و نالهء زن ها از خيمه ها بلند شد. حضرت به خيمه ها بازگشتند و ضمن دلدارى آن ها به حضرت زينب فرمود: فرزندم على اصغر را بياور تا با او خداحافظى كنم .بچه را در بغل گرفت و خواست او را ببوسد كه ناگهان با اصابت تير حرمله به گلوى مباركش در دست پدرپروبالى زد و شهيد شد. طبق قول ديگرى حضرت او را به ميدان آورد و هدف تير حرمله قرار گرفت . پس از فراغت از كفن و دفن فرزندمظلومش , پيراهن كهنه به تن كرد و مجدّداً به طرف ميدان رفت و در برابر دشمن نابكار قرار گرفت , در حالى كه دل اززندگانى دنيا شسته و به شهادت و لقاى پروردگار دل بسته بود. شمشير از غلاف كشيد و مبارز طلبيد. هر كسى كه دربرابر حضرت قرار مى گرفت , بلافاصله با ضرب شمشير به درك واصل مى شد. از اين طريق بسيارى از شجاعان دشمن را از ميان برداشت . ديگر كسى جرأت نمى كرد به مبارزهء حضرت بيايد; روى اين جهت حضرت همانند شيرژيان به طرف راست و چپ دشمن حمله كرد و مثل پدرش حيدر كرّار جانانه بر آن ها مى تازيد و از كشته ها پشته مى ساخت . وقتى دشمن فرار مى كردند و از اطراف دور مى شدند, به مقر حملهء خود باز مى گشتند و كلمهء مباركهء به زبان جارى مى ساختند تا هم ذكرى گفته باشد و هم به زن هاى خيمه ها بفهماند هنوز زنده هستند. وقتى عمر سعد فهميد به صورت انفرادى يا چند نفرى نمى شود با حضرت مبارزه كرد, فرياد زد: همه همدست شده و از هر جانب بر او حمله آوريد.تيراندازان كه چهارهزار نفر بودند, تيرها را به كمان نهاده و به جانب آن بزرگوار رها كردند و بين آن حضرت وخيمه ها حايل شدند.عدّه اى از ناپاكان به سراغ خيمه گاه حضرت رفتند. وقتى حضرت متوجه اين امر شدند فرمود: اى پيروان آل ابوسفيان ! اگر دين و از معاد خوفى نداريد, لااقل در دنيا آزاد مرد باشيد. من با شما جنگ دارم , زنان و بچّه ها كه گناهى ندارند.سپاهيان ضلال از رفتن به خيمه گاه منصرف شده و بر حضرت حمله نمودند. آن بزرگوار بسيارى ديگر ازنابكاران را به خاك و خون افكند.تشنگى فرزند غريب زهرا چيره شده , چندين مرتبه به طرف فرات رفتند تا رفع عطش نمايند, امّا هرگاه كه قصدشريعه مى نمود, چهار هزار تيرانداز به فرماندهى اعور سلمى و عمروبن حجاج بر آن حضرت حمله مى كردند, با اين حال حضرت همانند شير غضبناك با آن سفله گان مبارزه مى كرد تا بالاخره خود را به شريعهء فرات رساند. كمى آب برداشت و همين كه نزديك دهان آورد, نانجيبى فرياد بر آورد: اى حسين ! تو آب مى نوشى , در حالى كه لشكر به سراپرده ات رفته و هتك حرمت مى كنند؟! آن معدن غيرت به مجرد شنيدن اين حرف از آشاميدن آب منصرف شد و به سرعت خود را به خيمه ها رساند,ولى متوجه شدند كه خبرى نيست . دگرباره با اهل بيت خود خداحافظى كردند و ناله و گريهء بچه ها و زن ها به گوش عرشيان رسيد. شاعر اين صحنه را اين گونه توصيف كردند:]آمد به خيمه گاه , وداع حرم نموددر اهل بيت شور و قيامت پا نمودبر كودكان نمود به حسرت همى نگاه وز خيمه گاه گشت روان سوى حرب گاهآن را نشاند در برو بر رخ نشاند اشك او سوى رزمگاه شد و در قفاى او آن را گذاشت بر دل و از دل كشيد آه فرياد وا اخاه شد و بانك وا اباه]بار ديگر به ميدان رفت , با لب تشنه و بدن خسته و دلِ شكسته و مجروح . از كشته ها پشته مى ساخت . لشكر ازهر طرف بر او حمله كردند و با تير و نيزه و شيشه بدنش را مجروح ساختند. طبق روايت منقوله از حضرت باقر7يش از سيصد و بيست جراحت بر بدنش وارد آوردند. در اين وقت در اثر تشنگى زياد و كثرت جراحت و خستگى ِتوان فرسا توقفى فرمود تا استراحتى كند, اما ناگاه ظالمى سنگى به جانب حضرت انداخت و به پيشانى مباركش اصابت نمود و در اثر آن خون بر صورتش جارى شد. حضرت پيراهن خود را بلند كرد تا چشم و صورت خويش رااز خون پاك كند كه ناگهان تيرى سه شعبه به سينهء مباركش اصابت كرد و از طرف ديگر بيرون آمد. در اثر اين تير ورفتن خون زياد, آن بزرگوار نتوانست طاقت بياورد و از صدر زين بر زمين قرار گرفت .ارازل و اوباش و عاشقان مال و منال , دور او جمع شده و آن حضرت را به شهادت رساندند. ـ شمر ابن ذى الجوشن سر حضرت را از بدن مباركش جدا نمود.(1)(پـاورقى 1.محدّث قمى , برداشت از, منتهى الآمال , ج 2 ص 280ـ 287 با تلخيص .

پاسخ : خواب صحيح و حقيقى و داراى شرايط و صفات مربوطه , در هر روز و هر ماهى اتفاق بيفتد, تعبيردارد و محدود به روزها و ماه هاى مشخصى نيست .البته در كتب مربوطه به خواب , به ساعت هايى كه خواب در آن اتفاق مى افتد, توجه و عنايت شده است , مثلاًگفته اند: خواب هاى نزديك اذان صبح و يا خواب قيلوله (بين ساعت 11الى 12قبل از ظهر) به شرطى كه سايرشرايط را داشته باشد, تعبير خوبى دارد.در مورد خواب ها مراجع شود به كتاب به سوى جهان ابدى , تأليف زين العابدين قربانى ; معاد از ديدگان وحى وفلسفه , تأليف محمد باقر شريعتى سبزوارى ; معاد از ديدگاه وحى , آية ا... مكارم شيرازى .

پاسخ : متأسفانه با تلاش فراوان نتوانستيم دعا و اعمال مخصوصى در اين خصوص پيدا كنيم , اما به جرأت مى توان گفت : همهء اعمال صالح و اخلاق فاضله موجب نورانيت قبر مى شود, مثلاً قرائت قرآن و خواندن دعاهاى معروف مانند, كميل و ندبه و سمات و فرج و همين طور احترام به والدين و بزرگان دينى , معلّمان سبب مى شود قبرانسان نورانى گردد.

پاسخ : خوب است بدانيم اصل دعا و درخواست حاجت ها از درگاه احديت , بسيار مطلوب و در قرآن وروايات سفارش اكيدى در اين مورد شهد است , اما معنايش اين نيست كه هر چه را بخواهيم , خداوند متعال بلافاصله اجابت فرمايد. همهء كارهاى خداوند عليم و حكيم بر مبناى حكمت و مصلحت است . اى بسا ممكن است بنده چيزى را بخواهد كه بر خلاف مصلحت او باشد يا فعلاً مصلحتش نباشد; از اين جهت خداوند دعايش را اجابت نمى كند يا به تأخير مى اندازد.اما در عين حال در كتب ادعيه از جمله مفاتيح الجنان دعاهايى ذكر شده است , به عنوان نمونه در مفاتيح تحت عنوان شماره چهاردهم آمده كه : روايت شده است كه مروى خدمت حضرت اميرالمؤمنين 7از دير شدن اجابت دعايش شكايت كرد. فرمود:چرا دعاى سريع الاءجابة را نمى خوانى . پرسيد: آن كدام است ؟ فرمود: بگو: . لطفاً در مفاتيح بخوانيد.(1)نيز در جاى ديگر مفاتيح تحت عنوان شمارهء نهم چنين آمده است : كفعمى در بلد الاءمين دعايى منقول از حضرت موسى بن جعفر7نقل كرده و گفته : عظيم الشأن و سريع الاءجابة است .آغاز دعا اين است : اللّهم انى اسئلك فى احبّ الاءشياء اليك و هو التوحيد... بقيه دعا را در مفاتيح بخوانيد.(2)(پـاورقى 1.محدث قمى , مفاتيح الجنان , ناشر, مؤسسه انتشارات نبوى , ص 1222 قسمت باقيات الصالحات , در حواشى .(پـاورقى 2.همان , ص 213

پاسخ : نويسنده اين كتاب جناب آقاى رضا جاهد است و دو ناشر دارد; يكى سناباد در تاريخ 1375تحت عنوان : اسلام ; ديگرى , هاتف , محل نشر مشهد, 1377تحت عنوان : دين و شناخت مذاهب . اين كتاب دربارهء مذهب و دين و قوانين اسلامى بحث مى كند.

پاسخ : نوعاً دعا نويسان حرفه اى از اين گونه ادعيه و مضامين آن اطلاع دارند. مى توانيد از آن ها بپرسيد و ماچون اين دعا را در كتب معتر نيافتيم , نمى توانيم در مورد آن اظهار نظر نماييم . ان شاءاللّه از ما دلخور نخواهيد شد.دعايى كه چاپ كرده اند, در كتاب هاى معتبر سندى ندارد و گويا بعضى افراد آن را جعل كرده و بر سر زبان هاانداخته اند.

پاسخ : تا مادامى كه از زادگاه خود اعراض نكرده ايد هر موقع به آن جا مى رويد نمازتان چهار ركعتى وروزه ءتان صحيح است .(1)اعراض , يعضى اين كه انسان زادگاه خود را براى هميشه رها كند و قصد بازگشت براى زندگى نداشته باشد.(پـاورقى 1.توضيح المسائل مراجع , ج 1 ص 723