تبیان، دستیار زندگی

پاسخ : اگر شهر تهران كه محلّ تولد شما است , وطن پدر و مادر شما بوده و آن جامتولد شده ايد و يا مدتى درتهران بعد از تولد مانده ايد, شهر تهران وطن شما محسوب مى شود و تا وقتى كه از آن جا اعراض (روى گردان ) نكرده باشيد, نمازتان تمام و روزه تان صحيح است , چه كم تر از ده روز در آن جا بمانيد يا بيش تر. اما اگر شهر تهران وطن پدر و مادرتان نبوده و فقط در آن جا متولد شده ايد و يا در آن جا مدتى نمانده ايد كه وطن شما شده باشد, نمازتان درآن جا شكسته و روزه تان صحيح نيست مگر اين كه قصد ده روز بكنيد و يا كثيرالسفر باشيد. به فتواى حضرات آيات عظام امام (ره ), فاضل لنكرانى , تبريزى و رهبر معظم انقلاب اگر در تهران قصد ده روز نكنيد, نمازتان شكسته است وروزه صحيح نيست ولى به فتواى بقيهء مراجع چون هفته اى يكبار به تهران رفت و آمد مى كنيد, نمازتان در تهران و دربين راه تمام و روزه تان صحيح است . حال اگر احياناً به واسطهء اين كه مثلاً ده روز در تهران يا در شاهين شهر مانديدو از كثرت سفر افتاديد در سفر اول نمازتان شكسته و در سفر دوّم به بعد در تهران و در بين راه نمازتان تمام است . شما در اين مسأله مى توانيد به آيةاله بهجت مراجعه كنيد بنابر فتواى ايشان اگر كسى ده روز در وطن نماند و براى كار يا تحصيل به شهرى برود پس از سفر اول نماز و روزه تمام است . آيت الله فاضل لنكرانى , احتياط واجب كرده اندمى توانيد به آقاى بهجت مراجعه نماييد. در اين صورت مشكل روزهء ماه رمضان حل خواهد شد. اگر از امام به آيةالله اراكى هم برگشته باشيد و هم اكنون بر تقليد آقاى اراكى باقى مانده باشيد, باز هم درست است .

پاسخ : مشاهدهء فيلم هاى خارجى و نگاه به فيلم زنان بى حجاب اگر موجب تهييج شهوت نباشد اشكالى ندارد و اگر موجب تهييج شهوت بشود, نگاه كردن به آن ها جايز نيست .(1)اما پخش فيلم هاى خارجى توسط سيماى جمهورى اسلامى ايران اگر مستهجن باشد, نبايد پخش كنند و از باب تشييع فاحشه حرام است , ولى به علّت كمبود توليد فيلم هاى داخلى , اقدام به پخش اين گونه فيلم ها مى كنند.انشاءالله با برنامه ريزى و پى گيرى مردم مسلمان روز به روز شاهد اسلامى تر شدن آن رسانهء مهمّ باشيم .(پـاورقى 1.آيت الله فاضل لنكرانى , جامع المسائل , ج 1 ص 485

پاسخ : علاّمهء طباطبايى در تفسير گران سنگ در اين باره بيان داشته است : (1)آرى از بعضى روايات اهل بيت : معلوم مى شود كه اين نوع ادوار زيادى قبل از اين دوره به خود ديده است >.(2)در كتاب توحيد از حضرت صادق 7در حديثى نقل مى كنند كه فرمود: شايد تو فكر مى كنى كه خداوند جز شمابشرى نيافريده است , بلى به خدا قسم كه خداوند هزار هزار آدم آفريده كه شما در آخر اين سلسله قرار داريد.در كتاب خصال از امام باقر7آمده است كه خداوند عز و جل از آن روز كه زمين را آفريد هفت عالم در آن پديد آورد و انسان هاى اين عوالم از فرزندان آدم نبودند و خلقتشان از اديم زمين است و خداوند آن ها را يكى پس از ديگرى با جهان مربوط به خودشان در زمين منزل داد و سپس آدم ابوالبشر را آفريد و فرزندانش را از او پديدآورد.(3)(پـاورقى 1.بقره , آيه 30(پـاورقى 2.ترجمه الميزان , ج 4 ص 239(پـاورقى 3.ترجمهء الميزان , ج 4 ص 247و 248

پاسخ : در اين باره كه آيا قرآن يكباره نازل شده يا به تدريج , آيات قرآن متفاوت است . برخى آيات بر نزول دفعى قرآن در يك شب و در يك زمان خاص دلالت دارد و برخى ديگر از تدريجى بودن نزول قرآن حكايت مى كند.از جمله آياتى كه بر دفعى بودن نزول قرآن دلالت مى كند اين آيات است :ـ انّا انزلناه فى ليلة القدر;(1) ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم ;ـ شهر رمضان الذى انزل فيه القرآن ;(2) ماه رمضانى كه قرآن در آن ماه نازل شد;ـ انا انزلناه فى ليلة مباركة;(3) قرآن را در شب مبارك نازل كرديم .اما آياتى كه به نزول تدريحى دلالت مى كند, عبارتند از: كافران مى گويند: چرا قرآن يك باره نازل نمى شود;ـ و قرآناً فرقناه لتقرأه على الناس على مكث ; قرآن را تدريجاً و جدا جدا نازل كرديم تا با طمأنينه و آرامش برمردم تلاوت نمايى .بنابراين , بعضى آيات بر نزول دفعى قرآن و بعضى ديگر بر نزول تدريجى دلالت دارند, جمع بين اين دو چگونه است ؟ در پاسخ به اين گفته اند: 1 قرآن در شب قدر به يكباره از لوح محفوظ به آسمان دنيا نازل شد و پس از آن به مدت 23سال به تدريج توسط جبرئيل بر قلب مطهر پيامبر6فرود آمد.2 در شب قدر هر سال آياتى كه در طول آن سال بر پيامبر6نازل مى شده يكباره بر پيامبر6نازل مى شد;3 اين كه خداوند مى فرمايد در ماه رمضان و يا در شب قدر قرآن را نازل كرديم , مراد نزول دفعى نيست , بلكه آغاز نزول است . آغاز نزول در ماه رمضان و در شب قدر و يا شب مبارك بود;4 قرآن يكباره بر فرشتگان نازل شد و آنان قرآن را در بيست قسمت بر جبرييل فرود آوردند و جبرييل هم به مدت بيست سال بر پيامبر6نازل كرد.اكثر قرآن پژوهان متأخر نظر اوّل را پذيرفته اند و گفته اند: قرآن در ابتدا به صورت اجمالى و دفعى بر قلب پيامبر6نازل شده و سپس به صورت تدريجى . آيهء اوّل سورهء هود هم اين احتمال را تقويت مى كند, مى فرمايد:كتاب احكمت آياته ثم فصلت عن لدُن حكيم خبير; قرآن آياتش نخست به طور منسجم و پيوسته و سپس فصل به فصل و قطعه قطعه از سوى حكيمى خبير نازل شده است .(4)(پـاورقى 1.قدر (97 آيهء 1(پـاورقى 2.بقره (2 آيهء 185(پـاورقى 3.دخان (44 آيهء 3(پـاورقى 4.اقتباس از: محسين اسماعيلى , كليات علوم قرآن , ص 26به بعد.

پاسخ : در آغاز به صورت مقدمه بيان مى داريم كه هر موجود با شعورى در كارهاى ارادى خويش هدفى رادنبال مى كند, مثلاً انسان غذا مى خورد تا سير شود, آب مى نوشد تا سيراب گردد. از درماندگان دستگيرى مى كند تانامش به نيكى ياد شود و يا به پاداش الهى نايل گردد و...اينك اين پرسش پيش مى آيد كه هدف خداوند از خلقت جهان آفرينش , به ويژه انسان چيست ؟ آيا خدا هم مانند ما به خاطر سود خويش و يابه جهت گريز از زيان و خطر كارى را انجام مى دهد؟ قبل از پاسخ به اين سؤال مقدمتاً به اين امر مى پردازيم كه هدف در كارهاى ارادى موجود با شعور به چه معنا است ؟هدف داشتن به يكى از اين سه معنا است :1 سودطلبى و جلوگيرى از زيان : انسان در خود نيازمندى ها و كمبودهايى مى بيند و اين ها انگيزه مى شوند تافعاليت كند و اين نقيصه ها و خواسته ها را برطرف نمايد و ارضاء كند. 2 سودرساندن به ديگران : بدين گونه كه انسان در انجام كارى نخست غرضش سود رساندن به ديگران باشد,ولى در حقيقت هدف از آن كار تكامل معنوى و آرامش درونى خودش است , مثلاً پدرى كه براى پرورش و آموزش فرزندش خود را در رنج و زحمت قرار مى دهد و مى گويد كه من هيچ هدفى جز نفع به فرزند در اين كارها ندارم , او درحقيقت هدفش اين است كه فرزندى نمونه داشته باشد و به خوبى مى داند كه داشتن يك فرزند خوب , خود يكى ازبزرگ ترين افتخارات و عالى ترين كمالات است . به عبارت ديگر در اين گونه اهداف نيز انسان هدفش تكامل خويشتن است , ولى براى رسيدن به هدف خود به تكامل ديگرى مى پردازد.3 انجام دهنده كار منافع خودش را در نظر نگيرد, بلكه تنها به خاطر نفع رساندن به ديگرى , كارى را انجام دهد,شبيه مادرى كه خود را فراموش مى كند و به فرزند خويش عشق مى ورزد و به تعبيرى و به مصلحت خويش نمى پردازد. نمونهء ديگرى كه باز شبيه به اين است انسان شيفته اى است كه دربندگى و عبادت خداى خويش از ياد خود غافل مى شود و به گونه اى كه حضرت على 7فرمود: .در اين هدف خود و نفع شخصى خود نيست , بلكه خودش را فراموش مى كند. حال با توجه به اين سه نوع هدف بنگريم كه خداوند در آفرينش انسان و جهان كدام يك از اين سه نوع هدف را دنبال مى كند, قطعاً از نوع اول و دوم نيست , چون كه خداوند بى نياز است . وقتى خدا را آن چنان شناختيم و دانستيم كه وجودى است از هر جهت بى نهايت و غنى وهيچ گونه نقص و نياز در ذات او راه ندارد, به خودى خود روشن مى شود كه در كارهاى خداتنها و تنها به همان معناى سوم است كه عبارت از: رساندن فايده به مخلوقات خويش و تكامل همه جانبه و رفع نقص ها و نيازهاى آنان است . به گفتهء شاعر: ]من نكردم خلق تا سودى كنم بلكه تا بر بندگان جودى كنم]او نخواسته است نيازى از خود را برطرف كند, چون كه بى نياز است . او به آفرينش نپرداخت تا نقصى را از خوددفع كند. چون كه او بى عيب و نقص است . خدا, جهان و انسان را آفريد تا همه به سوى كمال رهسپار شوند و هر لحظه قابليّت و قوهء نهفته در خويش را به كمال و فعليّت رسانند. جهان را آفريد تا انسان براى رفع نيازهاى خويش و درك كمالات از آن بهره گيرى كند و در اين جهان انسان راآفريد و به او اراده عطا كرد تا او با اختيار خويش راه كمال پويد و خود را از نقص ها بپيرايد.هدف از آفرينش جهان و انسان , تكامل جبرى و ناخود آگاه جهان و تكامل ارادى و خود خواستهء انسان است وهمه را براى تكامل انسان خلق كرد و انسان را براى قرب خداوندى .]ابروباد و مه و خورشيد و فلك در كارندتا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى ]قرآن مى فرمايد: نيافريدم >, تا از اين طريق آن ها به كمال برسند. در خلقت انسان فرمود: ; يعنى آيا مى پنداريد كه به (1) سير تكاملى خود را به سوى يك واقعيّت مطلق ادامه نمى دهيد و به سوى خدا باز نمى گرديد؟ و نيز فرمود: نيكوكارتريد>. يعنى انسان را خلق كرد و او را در جهان ابتلا قرار داد تا انسان با اختيار و ارادهء خود حركت تكاملى خويش را بپيمايد.(پـاورقى 1.مؤمنون (23 آيه 115

پاسخ : واحد پاسخ به سؤالات دفتر تبليغات قم آمادگى دارد به پرسش هاى شما به صورت مكاتبه اى پاسخ داده و آن را به آدرس مورد نظر شما ارسال كند.سوالات محرمانه شما در هيچ نشريه اى منتشر نمى شود و ما شرعاً و قانوناً رازدار شما خواهيم بود. در انتظارنامه هاى شما هستيم .

پاسخ : برادر گرامى ! داستان غم انگيز زندگى تان را كه حكايت از فقر و مشكلات اقتصادى دارد, باور كرديم .اين مشكلِ فقط شمانيست و بسيارى ديگر با وضع اسف بارترى به زندگى پر رنج و درد ادامه مى دهند, اما بعضى توكل همراه با صبر و متانت داشته و از خدا استعانت و يارى مى طلبند تا بر مشكلاتى فائق آيند.واحد پاسخ به سؤالات واحد فرهنگى و مشاوره اى است . هدف از تأسيس چنين واحدى , پاسخ دادن به شبهه هاو كنجكاوى هاى علمى , عقيدتى و احكام است و ما متأسفانه قادر به برطرف كردن مشكلات اقتصادى مردم , حتى به مقدار كم نيستيم .اين نويد را به شما مى دهيم كه مسئولان محترم جمهورى اسلامى خصوصاً در مقطع كنونى در فكر رسيدگى به وضع اقتصادى مردم و افزايش حقوق و معافيت هاى مالياتى و پاداش هاى مناسب هستند. اميدواريم بركات نظام مقدس جمهورى اسلامى نصيب همهء ما شده و آرامش دينى و اقتصادى حكم فرما شود.

پاسخ : همان طور كه در سؤال قبلى گفته شد, ظلم و تجاوز به حقوق ديگران حرام است و اسلام براى جلوگيرى از زورگويى هاى هر يك از مرد و زن به يكديگر و حق كشى , راه هايى را نشان داده , تا مرد يا زن از سوءاستفاده بپرهيزند. همان طور كه گاه مردها به همسرشان ظلم مى كنند, گاه زن ها به شوهرشان ظلم مى كنند. مردانى هستند كه آبرو وحيثيت و پول و عمر خود را صرف زندگى آبرومندانه مى كنند, ولى همسرشان با بد اخلاقى و تلخ كردن زندگى , مردرا در فشار روحى و روانى مى گذارد. گاه مى بينيد به رغم خرج صدها تومان و سروسامان دادن به زندگى و داشتن فرزندان بزرگ و كوچك , زن بناى ناسازگارى مى گذارد و با انواع ناسازگارى ها و بد اخلاقى ها زندگى را بر كام شوهر و فرزندان تلخ مى كند و بعد تقاضاى طلاق مى كند. در اين صورت مرد مى بيند زنش كه سرمايهء هنگفتى خرج او شده و خانه و زندگى براى او فراهم گرديده و حتى نيمى از خانه را به كابين او درآورده , اگر بخواهد طلاق داده شود, مرد ميليون ها تومان متضرّر مى شود و دوباره بايد با خرج فراوانى با زن ديگرى ازدواج كند. در اين صورت كه بناى ناسازگارى از طرف زن است و مرد مى بيند حقش پايمال مى شود, از اهرم طلاق خلع استفاده مى كند.البته مردانى كه به حق و حقوق زنشان ظلم مى كنند و در پايان از راه طلاق خلع مى خواهند آنان را بيچاره و آواره كنند, دادگاه حق گرفتن حقوق زن از مرد را دارد و زن مى تواند با شكايت و ادعاى حقوقِ از دست رفتهء خود, ازدادگاه مطالبهء حق خود را بنمايد. بهترين راه براى جلوگيرى از اين گونه موارد اين است كه در ضمن عقد ازدواج ,دقّت و شروط كافى و لازم از طرف خانوادهء دختر اعمال شود تا مرد نتواند با زورگويى و ظلم , حق همسر را ناديده بگيرد.

پاسخ : براى اثبات معراج جسمانى مى توان به آيات مربوط به سير پيامبران الهى در فضا مانند حركت سليمان به وسيلهء باد و احضار تخت بلقيس و عروج حضرت مسيح استناد كرد. شك و ترديدى نيست كه حضرت سليمان به وسيلهء باد حركت مى كرد, همان طور كه قرآن مجيد مى فرمايد: .(1)در مورد احضار تخت بلقيس قرآن مى فرمايد: .(2) در تواريخ نام اين شخص را نوشته اند و مى گويند وزير سليمان و خواهر زادهء او بود.(3)هر چند كيفيت احضار تخت بلقيس معلوم نيست , ولى خارق العاده بودن آن را مى رساند و فهم معراج جسمانى را آسان مى گرداند.(پـاورقى 1.سبا (34 آيه 12(پـاورقى 2.نمل (27 آيهء 4(پـاورقى 3.تفسير نمونه , ج 15 ص 469

پاسخ : آغاز معراج پيامبر از مسجد الحرام و مكه بود, چون معراج حضرت در دو مرحله انجام گرفت ; درمرحلهء نخست فاصلهء ميان مسجد الحرام و مسجدالاقصى را پيمود كه سورهء اسراء به آن اشاره دارد: .(1)مرحلهء دوم سفر آسمانى پيامبر است كه از مسجد الاقصى شروع شد و آسمان هاى هفت گانه را يكى پس ازديگرى پيمود.يك احتمال آن است كه مرحله نخست مقدمهء مرحلهء دوم باشد. در اين صورت مبدأ معراج را بايد مكه و مسجدالحرام دانست .(پـاورقى 1.اسراء (17 آيه 1